FindRisk Logo
Lityum İyon Batarya Yangın Riski: Değerlendirme ve Örnek
Tüm Makaleler
lityum iyon batarya yangın riskilityum iyon bataryabatarya şarj alanıtermal kaçakyangın risk değerlendirmesidepo güvenliği

Lityum İyon Batarya Yangın Riski: Değerlendirme ve Örnek

10 Kasım 202620 dk okumaFindRisk Team

Lityum iyon batarya yangın riski değerlendirmesi, işyerindeki her lityum iyon bataryanın nerede şarj edildiğini, nerede durduğunu, nasıl kullanılıp atıldığını, hangi durumda olduğunu ve arızalanan bir hücrenin bina yangınına dönüşmesini hangi önlemlerin engellediğini inceleyen değerlendirmedir. Ayrı bir yasal belge değildir; mevcut risk değerlendirmenizin, sıradan yanıcı malzemelerden farklı davranan bu tehlike için güncellenmiş hâlidir.

Pek çok işyerinde bugün, risk değerlendirmesinde yazandan çok daha fazla lityum iyon batarya var. Forkliftler ve transpaletler lityum iyona geçti, kablolu el aletlerinin yerini akülüler aldı, her toplama personelinin elinde bir el terminali var, çalışanlar işe elektrikli bisikletle geliyor ve onu şarj etmek istiyor. Beş yıl önce yazılan değerlendirmede ise yalnızca "forklift şarjı" diye tek bir satır duruyor.

Bu rehber o boşluğu kapatmayı anlatıyor: termal kaçağın nasıl başladığı ve değerlendirmeyi neden değiştirdiği, batarya envanterinin nasıl çıkarılacağı, bir dağıtım deposu için doldurulmuş değerlendirme, resmî kurum ve sigortacı rehberlerinden alınmış şarj ve depolama önlemleri, hasarlı bataryalar için karantina prosedürü ve itfaiyeye verilecek bilgiler. Türk mevzuatının bu konuda ne dediğini ve ne demediğini de ayrıca ele alıyoruz.


Her Yerde Şarj Yapılan Bir Depo

Bu depo rehber için kurgulanmıştır.

İki vardiyada 60 kişinin çalıştığı bölgesel bir dağıtım merkezi, geçen yıl dört karşı ağırlıklı forkliftini lityum iyona geçirdi. Tedarikçi şarj cihazlarını binanın arka duvarına, rafların hemen yanına kurdu. Altı akülü transpalet nerede boş priz varsa orada, çoğunlukla rampa kapılarının yanında şarj ediliyor. Kırk el terminali sevkiyat ofisindeki şarj yuvalarında duruyor. Bakım atölyesi bir düzine akülü alet bataryasını tezgâhta şarj ediyor.

Beş çalışan işe elektrikli bisiklet ya da scooter ile geliyor. Koyacak başka yer olmadığı için personel girişinin yanındaki koridorda şarj ediyorlar; bu koridor aynı zamanda bir acil çıkış. İçinde akülü alet ve dizüstü bilgisayar olan müşteri iadeleri, karton balya makinesinin yanındaki iki kafeste bekliyor. Forklift şarj alanının köşesinde de bir ay önce batarya değişimi sırasında düşürülen bir transpalet bataryası, tedarikçinin gelip almasını bekliyor.

İki yıl önce yenilenen risk değerlendirmesi, forkliftler kurşun asitliyken yazılmış. Batarya şarjından yalnızca bir kez, havalandırma başlığı altında söz ediyor.


Lityum İyon Batarya Yangın Riski Değerlendirmesi Nedir?

Lityum iyon batarya yangın riski değerlendirmesi, işyerindeki lityum iyon bataryalardan kaynaklanan yangın, patlama ve zehirli gaz risklerinin ve bu riskleri düşük tutan önlemlerin sistemli biçimde incelenmesidir. Türkiye'de 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesinin, başka ülkelerde ise genellikle yangın risk değerlendirmesinin bir parçasıdır; ayrı bir belge olarak durmaz.

Karşınıza çıkabilecek ad Genellikle ne anlama gelir
Lityum iyon batarya risk değerlendirmesi Risk değerlendirmesinin batarya bölümü ya da ona eklenen ayrı bir ek
Batarya şarj alanı değerlendirmesi Tek bir şarj odası veya alanı için daha dar bir inceleme
Elektrikli bisiklet / scooter şarj kuralları Çalışanlara ait araçlar için değerlendirmeden çıkan yönetim kuralları
Enerji depolama sistemi (ESS) değerlendirmesi Büyük sabit batarya tesisleri; uzman tasarım gerektirir, bu rehberin kapsamı dışındadır

Değerlendirme beş soruya cevap verir:

  1. Sahada hangi lityum iyon bataryalar var, çalışanların getirdikleri dahil?
  2. Her tür nerede şarj ediliyor, depolanıyor, kullanılıyor ve atılıyor?
  3. Hangi durumdalar ve biri hasar görse bunu nasıl anlarsınız?
  4. Bir batarya yangını nelere ulaşabilir: insanlara, kaçış yollarına, stoka, binaya?
  5. Bir batarya arızalanırsa ilk beş dakikada ne olur?

Her yangın risk değerlendirmesi ile aynı beş adımı izler. Değişen, olasılığı nasıl değerlendirdiğiniz ve ayırma mesafesi ile erken algılamaya ne kadar ağırlık verdiğinizdir.


Termal Kaçak Değerlendirmeyi Neden Değiştirir?

Termal kaçak (thermal runaway), lityum iyon bataryaları farklı kılan arıza biçimidir. ABD İş Güvenliği ve Sağlığı İdaresi OSHA'nın lityum iyon batarya tehlikeleri sayfası, bunu arızalanan bir hücrenin ürettiği ısının yanındaki hücrelere zarar verdiği bir zincirleme reaksiyon olarak tanımlar. Bir hücrede başladığında paketin tamamına yayılabilir.

OSHA dört neden sayar:

  1. üretim hatasından kaynaklanan iç kısa devre
  2. mekanik hasar
  3. aşırı sıcak veya soğuk
  4. uygunsuz şarj

Avustralya'daki SafeWork NSW'nin lityum iyon batarya rehberi de işyeri diliyle aynı tabloyu çizer: aşırı şarj, delinme veya ezilme gibi fiziksel hasar, üretim hataları ve yüksek sıcaklık.

Değerlendirme açısından üç özellik önemlidir:

  • Batarya hem yakıt hem tutuşturucudur. OSHA'ya göre elektrolit çözücülerinin bir kısmı yanıcıdır. Bir karton yığınında yaptığınız gibi riski yalnızca tutuşturucu kaynakları uzak tutarak kontrol edemezsiniz.
  • Dumanı zehirlidir. OSHA bu yangınların yan ürünleri arasında hidrojen florür, hidrojen klorür, hidrojen siyanür, fosforil florür ve karbon monoksidi sayar. Elektrolit tuzu LiPF6, suyla tepkimeye girerek hidrojen florür oluşturabilir.
  • Yeniden alevlenebilir. SafeWork NSW, arızalanan bataryaların alevler söndükten sonra yeniden tutuşabileceği uyarısını yapar. Yanması duran bir batarya güvenli değildir.

Londra İtfaiyesi (London Fire Brigade) sayfasında, arızalanan lityum iyon bataryaların hızla tutuşup hızla yayılan yoğun yangınlar çıkarabildiğini ve Londra'da ortalama iki günde bir elektrikli bisiklet veya scooter bataryasından kaynaklanan bir yangın yaşandığını belirtir.

Pratik sonuç şu: lityum iyon değerlendirmesinde olasılığı bataryanın durumu ve şarj alışkanlığı, şiddeti ise ayırma ve algılama belirler. Doğru cihazla, izlenen bir alanda şarj edilen yeni ve hasarsız bir batarya düşük risktir. Aynı batarya düşürüldükten sonra, ucuz bir şarj cihazıyla, gece boyunca, stokun yanında şarj ediliyorsa öyle değildir.


Lityum İyon Batarya Yangın Riski Nasıl Değerlendirilir?

Değerlendirme beş adımdan oluşur. Her adım, bir müfettişe ya da sigortacıya gösterebileceğiniz bir çıktı üretir.

Lityum iyon batarya yangın riski değerlendirmesinin beş adımı: envanter, şarj ve depolama yerleri, durum kontrolü, puanlama ve önlem, acil durum ve itfaiye bilgisi

Adım 1: Batarya envanterini çıkarın

Yalnızca şarj alanını değil, bütün sahayı dolaşın ve her lityum iyon batarya türünü listeleyin. Çalışanların getirdiklerini ve mal olarak içeri girip çıkanları da ekleyin.

Batarya grubu Tipik örnekler Sorulacak sorular
Çekiş bataryaları Forklift, transpalet, zemin temizleme makinesi, otonom araçlar Şarj cihazını kim sağladı? Şarj tek bir yerde mi yapılıyor?
Alet ve ekipman bataryaları Akülü matkap, taşlama, el feneri, gaz dedektörü Yedekler nerede duruyor? Kim kontrol ediyor?
Kişisel elektronik El terminali, telsiz, dizüstü bilgisayar, telefon, yaka kamerası Aynı anda kaç tane, nerede şarj ediliyor?
Çalışanlara ait araçlar Elektrikli bisiklet, scooter, akülü engelli aracı İçeri getiriliyor mu? İşyerinde şarj ediliyor mu?
Mal ve iadeler İçinde batarya olan ürünler, iade veya hasarlı ürünler İadeler kontrol ediliyor mu? Nerede bekliyorlar?
Atık Toplanmayı bekleyen ömrü dolmuş ve hasarlı bataryalar Belirlenmiş bir yeri var mı? Toplatmayı kim ayarlıyor?

Adım 2: Şarj ve depolama yerlerini işaretleyin

Her grubun nerede şarj edildiğini ve nerede durduğunu yerleşim planına işleyin. Sonra her yeri üç açıdan kontrol edin: yakınında hangi yanıcı malzemeler var, kaçış yolunun üstünde veya yanında mı, gece ve gündüz orada çıkan bir yangını fark edecek biri ya da bir sistem var mı?

Adım 3: Durumu ve şarj alışkanlığını kontrol edin

Olasılığı en çok bataryanın durumu belirler. SafeWork NSW'nin kullanımı durdurma işareti olarak saydığı hasar, şişme ve sızıntıya bakın. Her bataryanın kendi türüne ve gerilimine uygun bir cihazla şarj edilip edilmediğini, şarjın gözetimsiz ya da mesai dışında yapılıp yapılmadığını kontrol edin.

Adım 4: Her tehlikeyi puanlayın ve önlemleri belirleyin

Her bulguyu kullandığınız yöntemle puanlayın, ardından önlemleri kontrol hiyerarşisi sırasıyla seçin. Aşağıdaki örnekte Fine-Kinney kullanılmıştır.

Adım 5: Acil durum müdahalesini planlayın

Bir batarya ısınır, duman çıkarır ya da alev alırsa çalışanların ne yapacağını yazın ve itfaiyenin geldiğinde ihtiyaç duyacağı bilgileri hazırlayın. İkisi de aşağıda anlatılıyor.


Uygulamalı Örnek: Bir Dağıtım Deposu İçin Doldurulmuş Değerlendirme

Bu, senaryodaki depodur. İşyeri ve bulgular rehber için kurgulanmıştır. Risk puanları 1976 raporundaki Fine-Kinney ölçeklerini kullanır (R = Olasılık × Maruziyet × Şiddet) ve gerekçesi gösterilen kendi değerlendirmemizdir.

Envanter

# Batarya grubu Adet Şarj yeri Durduğu yer Tespit edilen durum
1 Forklift çekiş bataryaları 4 araç Arka duvarda, rafların yanında tedarikçi şarj cihazları Araçların içinde İyi; şarj gece, binanın o bölümünde kimse yokken yapılıyor
2 Transpalet bataryaları 6 araç Boş olan herhangi bir priz, çoğunlukla rampa kapılarının yanı; bir uzatma kablosu Araçların içinde Bir aracın batarya kapağı çatlak
3 El terminalleri 40 Sevkiyat ofisinde masa üstü şarj yuvaları Aynı yer İyi
4 Akülü alet bataryaları 12 Bakım atölyesinde tezgâh Tezgâh altındaki çekmece Menşei bilinmeyen iki yedek
5 Çalışanların elektrikli bisiklet ve scooterları 5 Personel girişi yanındaki koridor (acil çıkış) Aynı yer Bilinmiyor; şahsi araçlar
6 İçinde batarya olan müşteri iadeleri En fazla 2 kafes Şarj edilmiyor Karton balya makinesinin yanı Kabulde kontrol edilmiyor
7 Hasarlı transpalet bataryası 1 Şarj edilmiyor Forklift şarj alanının köşesi Bir ay önce düşürüldü; toplanmayı bekliyor

Önlem öncesi ve sonrası puanlar

# Tehlike O × M × Ş (önce) R Başlıca önlemler O × M × Ş (sonra) R
1 Şarjdaki araçların arasında duran hasarlı batarya 6 × 10 × 15 900 Çok yüksek Aynı gün binadan uzaktaki karantina noktasına taşındı; kap ve etiket aşağıdaki prosedüre göre; tedarikçi toplaması ayarlandı 0,5 × 2 × 15 15 Kabul edilebilir
2 Acil çıkış koridorunda şarj edilen elektrikli bisikletler 3 × 6 × 15 270 Yüksek Çalışan araçları bina içinde şarj edilmiyor ve tutulmuyor; duvar ve çıkışlardan uzak, üstü kapalı açık hava park yeri; kural tüm çalışanlara duyuruldu 0,5 × 6 × 15 45 Olası
3 Rampa prizlerinde uzatma kablosuyla şarj edilen transpaletler 3 × 10 × 7 210 Yüksek Çıkış ve stoktan uzak sabit transpalet şarj noktaları; yalnızca üreticinin şarj cihazları; uzatma kablosu yasak; kapağı çatlak araç hizmet dışı 0,5 × 10 × 7 35 Olası
4 Rafların yanında, gece gözetimsiz şarj yapılan ve duman algılaması olmayan forklift şarj alanı 1 × 10 × 15 150 Önemli Duman algılama şarj alanını kapsayacak şekilde genişletildi ve alarma bağlandı; şarj cihazlarının önü stoktan arındırıldı, genişliği sigortacıyla belirlendi; vardiya düzeni elverdiğince şarj personel varken yapılıyor 0,5 × 10 × 15 75 Önemli
5 Balya makinesinin yanında bekleyen, içinde batarya olan iadeler 1 × 10 × 15 150 Önemli İadeler kabulde kontrol ediliyor; hasarlılar karantinaya; iade kafesi kartondan ve balya makinesinden uzak, işaretli bir alana taşındı; miktar tek kafesle sınırlandı 0,2 × 10 × 15 30 Olası
6 Menşei bilinmeyen alet bataryaları 1 × 6 × 7 42 Olası Bilinmeyen yedekler kaldırıldı; yalnızca alet üreticisinin batarya ve şarj cihazları; bataryalar aylık alet kontrolüne eklendi 0,5 × 6 × 7 21 Olası

Puanlar nasıl verildi? 1. satırda olasılık 6'dır ("oldukça olası"), çünkü bataryada OSHA'nın saydığı dört termal kaçak nedeninden biri olan mekanik hasar bilinmektedir ve batarya, şarj olan diğer bataryaların arasında durmaktadır. Maruziyet 10'dur, çünkü batarya sürekli oradadır. Önlemden sonra maruziyet 2'ye düşer: hasarlı bir batarya artık yalnızca ara sıra bulunur ve hiçbir zaman bina içinde değildir. 2. satırda şiddet 15'tir, çünkü personel çıkışına giden tek koridordaki bir yangın insanları içeride bırakabilir. 4. satırda forklift şarj alanı ilk önlemlerden sonra da Önemli düzeyde kalır. Kalan risk ek bir faaliyetle kayda geçirilir: bir sonraki yerleşim değişikliğinde şarjı yangına dayanıklı ayrı bir odaya taşımak. Her satır tek adımda kabul edilebilir düzeye inmez; değerlendirme bunu açıkça yazmalıdır.

El terminalleri (envanterin 3. satırı) kontrol edildi ama ayrı bir tehlike olarak puanlanmadı: cihaz başına az sayıda hücre var, kendi yuvalarında, algılaması olan ve sürekli kullanılan bir ofiste şarj ediliyorlar. Envanterde ve aylık kontrolde kalmaya devam ediyorlar.


Şarj ve Depolama Önlemleri

Aşağıdaki önlemler resmî kurum ve sigortacı rehberlerinden alınmıştır. Kaynak bir sayı vermiyorsa bu rehber de vermiyor: ayırma mesafeleri ve miktar sınırları binanıza ve sigortacınıza bağlıdır; bunları yangın mühendisinizden ya da sigorta ekspertiz raporundan alın.

Şarj

Önlem Kaynak
Şarj, kullanım, depolama ve bakımda üreticinin talimatlarına uyun OSHA
Bataryanın türüne ve gerilimine uygun şarj cihazı kullanın; güvenilir kaynaklardan alın SafeWork NSW
Bataryaları gözetimsiz veya uzun süre şarjda bırakmayın SafeWork NSW
Mesai dışında ya da işyerinde kimse yokken şarjdan kaçının; yüklenicilerin ekipmanı şarjda bırakmadığını kontrol edin Allianz
Kaçış yollarında ve ortak alanlarda şarj yapmayın Allianz
Şarj alanlarını bataryaların elle taşındığı veya üzerinde çalışıldığı alanlardan ayırın; girişi yetkili personelle sınırlayın Allianz
Bina içinde şarj yapılan yerde havalandırma sağlayın Allianz
Bataryaların depolandığı veya şarj edildiği yerlerde duman algılaması sağlayın; karbon monoksit algılamasını değerlendirin Allianz

Depolama

Önlem Kaynak
Serin, kuru, doğrudan güneş ışığından, ısı kaynaklarından ve yanıcı malzemelerden uzak bir yerde depolayın SafeWork NSW, OSHA
Depolanan miktarı NFPA 800 ve NFPA 855'e göre sınırlayın OSHA
Büyük depolama alanlarında yanıcı ve zehirli gazları sürekli izleyin OSHA
Hasar ve şişme açısından düzenli kontrol edin; bu belirtileri gösteren bataryayı kullanmayı bırakın SafeWork NSW
Forklift ve el aletleri gibi bataryalı ekipmanı belgelenmiş bir sistemle kontrol edin ve bakımını yapın SafeWork NSW

Kontrol hiyerarşisini uygulamak

Önce ortadan kaldırma ve ikame gelir. Çalışanların elektrikli bisikletlerini bina dışında tutmak, tehlikeyi kaçış yolundan tamamen kaldırır. Bataryası ve şarj cihazı aynı üreticiden gelen aletler almak, OSHA'nın saydığı "daha güvenli ikame"nin bir biçimidir. Sonra mühendislik önlemleri gelir: stoktan uzak, algılaması olan sabit bir şarj noktası. "Gözetimsiz şarj yok" gibi kurallar idari önlemdir ve insanların uymasına bağlıdır; arızalanan bir batarya ile raflar arasındaki tek engel bunlar olmamalıdır.

Bataryalar, örneğin havalandırması zayıf bir akü odasında olduğu gibi, patlayıcı ortam oluşturabilecek biçimde depolanıyor veya taşınıyorsa, alanın patlamadan korunma dokümanınıza girip girmediğini kontrol edin. Raf ve trafik yolları gibi depo genelindeki kontroller depo güvenliği kontrol listesinde yer alıyor.


Hasarlı Bataryalar İçin Karantina Prosedürü

Çoğu işyerinde olasılığı en yüksek kalem hasarlı bir lityum iyon bataryadır; bu yüzden şarj alanının bir köşesi değil, yazılı bir prosedür gerekir. Aşağıdaki adımlar SafeWork NSW'nin hasarlı batarya rehberini izler.

  1. Kullanmayı bırakın. Hasarlı bir bataryayı asla kullanmayın veya şarj etmeyin. Ekipmanı hizmetten çekin ve etiketleyin.
  2. Ayırın. Güvenle yapılabiliyorsa bataryayı diğer bataryalardan ve yanıcı malzemelerden uzaklaştırın. Sıcaksa, duman çıkarıyorsa veya tıslıyorsa dokunmayın; aşağıdaki acil durum adımlarını uygulayın.
  3. Kaba koyun. Üreticinin önerdiği şekilde uygun bir kaba ya da bataryalar için tasarlanmış yangına dayanıklı bir torbaya koyun.
  4. Yerleştirin. Kabı serin, kuru, iyi havalandırılan, ısıdan ve güneşten uzak bir yerde, mümkünse ana binanın dışında tutun.
  5. Etiketleyin. Başkalarının içinde ne olduğunu ve neden orada durduğunu anlaması için kabı işaretleyin.
  6. Usulüne uygun bertaraf edin. Toplatmayı tedarikçi veya yetkili bir atık batarya toplayıcısı üzerinden ayarlayın. OSHA, bataryaların evsel çöpe ya da geri dönüşüm kutularına değil, belirlenmiş geri dönüşüm tesislerine gönderilmesini ve batarya türlerinin karıştırılmamasını söyler.
  7. Kaydedin. Neyin, nasıl ve ne zaman hasar gördüğünü ve sahadan ne zaman çıktığını kaydedin. Hasarlı bir batarya aynı zamanda bir ramak kaladır: neden hasar gördüğünü sorun.

Bataryaları elleyen herkese hasarı tanımayı öğretin. OSHA'nın kontrol rehberi, işverenlerden çalışanlara kusurlu, hasarlı veya arızalanmakta olan cihaz ve bataryaları tanımayı öğretmelerini ister.


Acil Durum Müdahalesi ve İtfaiyeye Verilecek Bilgiler

Acil durum planınızda lityum iyona özel adımlar olmalıdır. OSHA, acil durum eylem planının üretici talimatlarına ve NFPA rehberlerine dayanan lityum olay müdahale prosedürlerini içermesi ve müdahale ekiplerinin hidrojen florür gibi tehlikeli bozunma ürünleri konusunda eğitilmesi gerektiğini söyler.

Çalışanlar ne yapmalı?

SafeWork NSW'nin batarya yangını için tavsiyesi kısadır: yangını söndürmeye çalışmayın, alanı boşaltın ve acil servisi arayın. Allianz işverenlere, yangın söndürücülerin lityum iyon batarya yangınlarında etkili çalışmayabileceğini, alevleri söndürmenin riski yangından patlamaya çevirebileceğini ve söndürücünün en fazla insanların kaçmasına yardım edebileceğini söyler. OSHA ise küçük batarya yangınlarının nasıl söndürüleceği konusunda üreticinin rehberine uyulmasını ister.

Bu yüzden plan şu sırayı yazmalıdır:

  1. alarmı verin ve alanı boşaltın
  2. itfaiyeyi arayın ve olayda lityum iyon batarya olduğunu söyleyin
  3. sıcak, duman çıkaran veya yanan bir bataryayı taşımaya çalışmayın
  4. alevler söndü diye içeri geri girmeyin; yeniden tutuşma mümkündür
  5. söndürücüyü yalnızca üreticinin rehberi izin veriyorsa ve yalnızca kaçış yolunu açmak için kullanın

İtfaiye bilgi formu

Yangın alarm panelinin yanında ya da ana girişte tek sayfalık bir form tutun. İtfaiye içeri girmeden önce içeride ne olduğunu bilmelidir.

Bilgi Örnek kayıt (kurgusal depo)
Sahadaki batarya türleri Lityum iyon çekiş bataryaları (forklift, transpalet), aletler, el terminalleri
Şarj yerleri Arka duvardaki forklift alanı (D7 aksı); B2 aksındaki transpalet şarj noktaları
Yaklaşık batarya sayısı 4 forklift, 6 transpalet, yaklaşık 50 küçük batarya
Karantina noktası Avlunun kuzeydoğu köşesindeki açık hava kabı
Enerji kesme Şarj alanındaki şalter; ana pano yeri
Saha sorumlusu Vardiya amirinin 24 saat ulaşılabilir telefonu
Form güncelleme tarihi Son değişikliğin tarihi

Envanter her değiştiğinde formu güncelleyin ve bir kopyasını acil durum planınızı tutan kişiye verin.


Mevzuat Ne Diyor?

Aşağıdaki dört ülkede de lityum iyon bataryaları değerlendirme yükümlülüğü genel yangın ve risk değerlendirmesi kurallarından gelir ve bu kurallar eksiksiz uygulanır.

Türkiye

  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG 30.06.2012, 28339), Madde 10: İşveren risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Sahadaki lityum iyon bataryalar bu değerlendirmenin kapsamındadır. Madde 11, acil durum planlarını ve yangınla mücadeleyi düzenler.
  • İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.12.2012, 28512), Madde 12: Risk değerlendirmesi çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç 2, 4 ve 6 yılda bir yenilenir. Kullanılan teknoloji, madde veya ekipmanlarda değişiklik olduğunda, iş kazası veya ramak kala olay yaşandığında daha erken yenilenir. Forklift filosunun lityum iyona geçmesi bu tür bir değişikliktir.
  • İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (RG 18.06.2013, 28681), Madde 8: Acil durumlar risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenir; yangın ve patlama ihtimali bunlardan biridir. Batarya yangını senaryosu acil durum planına bu yoldan girer.
  • Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 19.12.2007, 26735; son değişiklik RG 20.11.2021, 31665): Yönetmelik metninde lityum iyon bataryaların şarjı veya depolanmasıyla ilgili özel bir hüküm yoktur (metni "lityum", "batarya", "akü" ve "şarj" kelimeleriyle taradık). "Lityum" kelimesi yalnızca Madde 4'teki D sınıfı yangın tanımında, yanabilen hafif ve aktif metaller arasında geçer; Madde 99 da D sınıfı yangınlar için kuru metal tozlu söndürücüyü öngörür. Ancak OSHA'ya göre lityum iyon hücrelerde katot lityum metal oksittir; D sınıfı kuralı, lityum iyon batarya yangınına nasıl müdahale edileceğini söylemez. Söndürücü seçimini batarya üreticisinin rehberine ve yangın danışmanınıza bırakın.

Diğer ülkeler

Ülke Yükümlülüğün kaynağı Bataryalar için anlamı
Büyük Britanya Regulatory Reform (Fire Safety) Order 2005, Madde 9 Sorumlu kişi yeterli bir yangın risk değerlendirmesi yapmalı ve önemli bir değişiklik olduğunda gözden geçirmelidir. GOV.UK'nin fabrika ve depo rehberi forklift şarj ünitelerini zaten tutuşturucu kaynaklar arasında sayar.
ABD OSHA'nın lityum iyon batarya rehberi; acil durum eylem planı gerektiğinde 29 CFR 1910.38 Acil durum eylem planına lityuma özel prosedürler ve tehlikeler konusunda eğitim eklenmesi istenir.
Avustralya (Yeni Güney Galler) WHS Kanunu ve Yönetmeliği SafeWork NSW'ye göre WHS mevzuatı lityum iyon bataryaları ayrıca düzenlemez, ama genel ilkeleri uygulanır: risk değerlendirmesi, güvenli çalışma prosedürleri, eğitim ve acil durum planları.

Genel yöntem için risk değerlendirmesi rehberimize bakabilirsiniz.


Yaygın Hatalar

1. Yalnızca forklift şarj alanını değerlendirmek

Filo şarj cihazı en görünür batarya tehlikesi olduğu için çoğu zaman değerlendirilen tek alan odur. Uzatma kablosuyla şarj edilen transpaletler, çekmecedeki alet bataryaları ve koridordaki elektrikli bisikletler dışarıda kalır; şarj alışkanlığı en kötü olanlar da genellikle bunlardır.

2. Hasarlı bataryayı "toplanana kadar" diğerlerinin yanında tutmak

Tedarikçiyi bekleyen hasarlı bir batarya, sahada arızalanma olasılığı en yüksek kalemdir. Onu şarj alanında tutmak, diğer bataryaların ve stokun yanına koymak demektir. Ona raf değil, karantina noktası gerekir.

3. Çalışanların şahsi elektrikli bisikletlerini kaçış yolunda şarj etmesine izin vermek

Personel kapısının yanındaki koridor sıcak, kuru ve prizlidir; insanlar bu yüzden orayı kullanır. Ama aynı zamanda dışarı çıkış yoludur. Allianz'ın rehberi açıktır: kaçış yollarında ve ortak alanlarda şarj yapılmamalıdır.

4. Söndürücüye güvenmek

Bir şarj alanı için ana önlem olarak "CO2 söndürücü mevcut" yazan bir değerlendirme tehlikeyi yanlış okumuştur. Yukarıdaki sigortacı ve resmî kurum rehberleri, söndürücülerin işe yaramayabileceğini ve çalışanların alanı boşaltması gerektiğini söyler. Asıl önlemler ayırma ve erken algılamadır.

5. Değişiklikten sonra değerlendirmeyi yenilememek

Lityum iyon bataryalar sessizce gelir: yeni bir transpalet, yeni bir alet serisi, el terminali yenilemesi. Her biri, Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12'nin saydığı ekipman değişikliklerinden biridir. Değerlendirmenin tarihi filodan eskiyse güncel değildir.


FindRisk ile Lityum İyon Batarya Yangın Riski Değerlendirmesi

FindRisk, 1. ve 2. adımdaki saha turunu kâğıt kalemsiz yapmanıza yardım eder. Batarya şarj ve depolama alanları için yapay zekâ ile bir denetim kontrol listesi oluşturup sahada iOS veya Android cihazınızda doldurabilirsiniz.

Uzatma kablosuyla şarj edilen bir transpalet, şişmiş bir batarya ya da acil çıkıştaki elektrikli bisikletler gördüğünüzde fotoğraf çekip tehlikeyi fotoğraf üzerinde işaretleyebilir ve yapay zekâ ile analiz ettirebilirsiniz. Her bulguyu Fine-Kinney yöntemiyle puanlayarak, yukarıdaki örnekte olduğu gibi faaliyetleri riske göre sıralarsınız.

Tur bittiğinde FindRisk, fotoğrafları, puanları ve faaliyetleri içeren profesyonel bir raporu saniyeler içinde hazırlar; raporu risk değerlendirmenize ekleyebilir veya sigortacıya gönderebilirsiniz.


Sıkça Sorulan Sorular

Lityum iyon bataryalar risk değerlendirmesine dahil edilmeli mi?

Evet. Lityum iyon bataryaların kullanıldığı, şarj edildiği veya depolandığı her yerde bu bataryalar, değerlendirmenin kapsaması gereken yangın riskinin parçasıdır. Türkiye'de 6331 sayılı Kanun Madde 10 kapsamındaki risk değerlendirmesi onları da kapsar; Büyük Britanya'da Fire Safety Order Madde 9 yeterli bir değerlendirme ve önemli değişiklikten sonra gözden geçirme ister. Yükümlülük için ayrı bir batarya mevzuatı gerekmez.

Lityum iyon bataryalar işyerinde gece boyunca şarj edilebilir mi?

Resmî kurum ve sigortacı rehberleri bunu önermez. SafeWork NSW bataryaların gözetimsiz veya uzun süre şarjda bırakılmamasını, Allianz ise mesai dışında ya da işyerinde kimse yokken şarjdan kaçınılmasını söyler. Vardiya düzeni gece şarjını kaçınılmaz kılıyorsa şarj alanında alarma bağlı otomatik duman algılaması olmalı ve alan stoktan ve kaçış yollarından ayrılmalıdır.

Arızalanmakta olan bir lityum iyon bataryanın belirtileri nelerdir?

OSHA, batarya sıcaklığının yükselmesini ve gaz, buhar veya duman çıkışını termal kaçak belirtileri arasında sayar. SafeWork NSW buna gözle görülen hasarı ve şişmeyi ekler ve bu belirtileri gösteren bataryanın kullanılmasının bırakılmasını söyler. Batarya şarj eden veya elleyen herkese bu belirtileri tanımayı ve işe devam etmek yerine bildirmeyi öğretin.

Yangın söndürücü lityum iyon batarya yangınını söndürür mü?

Buna güvenerek plan yapmayın. Allianz, yangın söndürücülerin lityum iyon batarya yangınlarında etkili çalışmayabileceği ve alevleri söndürmenin riski yangından patlamaya çevirebileceği uyarısını yapar. SafeWork NSW yangını söndürmeye çalışmamayı, alanı boşaltmayı ve acil servisi aramayı önerir. OSHA küçük batarya yangınları için üreticinin rehberine uyulmasını ister.

Hasarlı lityum iyon bataryalar nasıl depolanmalı?

Diğer bataryalardan ve yanıcı malzemelerden ayırın, üreticinin önerdiği şekilde uygun bir kaba veya yangına dayanıklı batarya torbasına koyun ve serin, kuru, iyi havalandırılan, ısıdan ve güneşten uzak bir yerde tutun. Kabı etiketleyin ve toplatmayı yetkili bir atık batarya toplayıcısı üzerinden ayarlayın. Hasarlı bir bataryayı asla kullanmayın ya da şarj etmeyin.

Çalışanlar elektrikli bisiklet ve scooterlarını işyerinde şarj edebilir mi?

Bu, değerlendirmenizin vereceği bir karardır; ama kaçış yollarında ve ortak alanlarda asla. Londra İtfaiyesi, Londra'da ortalama iki günde bir elektrikli bisiklet veya scooter bataryası yangını yaşandığını bildiriyor. Yukarıdaki örnekte kullanılan seçenek, üstü kapalı açık hava park yeri ve şahsi araçların bina içinde şarj edilmemesidir. Kararınız ne olursa olsun yazılı kurala dönüştürüp çalışanlara duyurun.

Lityum iyon batarya değerlendirmesi ne zaman yenilenmeli?

Batarya envanteri değiştiğinde (yeni filo, yeni alet serisi, sahaya gelen elektrikli bisikletler), yerleşim veya şarj yerleri değiştiğinde, herhangi bir batarya olayı veya hasarlı batarya sonrasında ve normal yenileme süresinde. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12, tehlike sınıfına göre en geç 2, 4 veya 6 yılda bir yenilemeyi ve ekipman değiştiğinde daha erken yenilemeyi öngörür.


Sonuç

Lityum iyon batarya yangın riski değerlendirmesi büyük ölçüde zaten orada olanı görmekten ibarettir. Envanteri çıkarın, her şarj cihazını ve depolanan her bataryayı yerleşim planına işleyin, bataryaların durumuna ve şarj alışkanlığına dikkatle bakın. Puanlar önce nereye müdahale edeceğinizi gösterir; çoğu işyerinde bu, yanlış yerde duran hasarlı bir batarya ya da kaçış yolundaki bir şarj cihazıdır.

Ana önlem olarak ayırma ve algılamayı kullanın, hasarlı bataryaları karantinada tutun ve çalışanlara kısa bir acil durum kuralı verin: alarmı ver, dışarı çık, itfaiyeyi ara. İtfaiye bilgi formunu güncel tutun ki gelen ekip içeride ne olduğunu bilsin.

Bir sonraki batarya saha turunuzu yapay zekâ destekli kontrol listesiyle yapmak, bulguları fotoğraf üzerinde işaretlemek ve aynı gün puanlanmış bir rapora dönüştürmek için FindRisk'i indirin.

FindRisk'i Dene

Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?

Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.