Yangın Risk Değerlendirmesi: 5 Adım ve Çözümlü Depo Örneği
Yangın risk değerlendirmesi, bir işyerinde yangını neyin başlatabileceğini, neyin yanacağını, kimlerin risk altında olduğunu ve mevcut önlemlerin yangını önlemeye ve herkesi güvenle tahliye etmeye yetip yetmediğini belirleyen sistematik bir incelemedir. Beş adımda yapılır: yangın tehlikelerini belirleme, risk altındaki kişileri belirleme, değerlendirme ve önlem alma, kayıt ve eğitim, gözden geçirme.
Yangın risk değerlendirmesi anlatan kaynakların çoğu bu beş başlığı sıralamakla yetinir. Başlıklar kolaydır. Zor olan, gerçek bir binada "yangın tehlikelerini belirleyin" cümlesini, her birinin puanı, sorumlusu ve termini olan somut bulgulara çevirmek ve insanların çıkışa zamanında ulaşıp ulaşamayacağını kontrol etmektir.
Bu rehberde bir deponun yangın risk değerlendirmesini ilk turdan eylem planına kadar adım adım yapıyoruz. Puanlanmış bulguları, yayımlanmış bir kılavuza göre kaçış mesafesi kontrolünü, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e göre söndürme cihazı hesabını, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre acil durum ekibi hesabını ve mevzuatın ne istediğini bulacaksınız.
Bir Depoda Yangın Turu
4.000 m²'lik bir dağıtım deposu düşünün. Bu rehber için kurgulanmış bir örnek. İki vardiyada 60 kişi çalışıyor: gündüz 35, gece 25. Depoda palet rafları, forklift akü şarj alanı, bir shrink ambalaj istasyonu, yükleme rampasının yanında bir karton balya makinesi ve küçük bir sevkiyat ofisi var.
Mevcut "yangın değerlendirmesi" tek sayfalık bir form. Formda "söndürücülerin dolum tarihi geçerli, çıkışlar açık, tatbikat yapıldı" yazıyor. Üçü de doğru. Yine de yapılan turda şunlar bulunuyor: boş palet yığınından bir metre uzakta bir şarj cihazı, tahta takozla açık tutulan bir yangın kapısı, dış duvara yığılmış gevşek kartonlar ve en yakın çıkışın kılavuzda önerilenden daha uzakta kaldığı bir arka koridor.
Bu sorunların hiçbiri, sadece ekipmanın yerinde olup olmadığını soran bir kontrol listesinde görünmez. Doğru yapılmış bir yangın risk değerlendirmesi başka sorular sorar: burada yangını ne başlatır, ne yanar, kim mahsur kalır? Rehberin geri kalanı bu soruları bu depo için adım adım cevaplıyor.
Yangın Risk Değerlendirmesi Nedir?
Yangın risk değerlendirmesi, bir işyerindeki yangın riskinin ve orada bulunan kişileri korumak için gereken önlemlerin yazılı olarak değerlendirilmesidir. Türkiye'de yangın, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun (RG: 30.06.2012, Sayı: 28339) 10. maddesi kapsamında yapılan genel risk değerlendirmesinin bir parçası olarak ele alınır. Sonuçları, Kanun'un 11. maddesine dayanan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre hazırlanan acil durum planına aktarılır. Bu Yönetmeliğin 8. maddesi, acil durumların risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirleneceğini ve ilk olarak "yangın ve patlama ihtimali"nin dikkate alınacağını söyler.
Yöntemin temeli yangın üçgenidir. İngiltere hükümetinin fabrika ve depolar için yayımladığı kılavuz bunu kısaca şöyle anlatır: yangın için bir tutuşturma kaynağı, yakıt ve oksijen gerekir; bunlardan biri yoksa yangın başlayamaz (GOV.UK, fabrika ve depo kılavuzu).
| Terim | Anlamı | Nerede geçer |
|---|---|---|
| Yangın risk değerlendirmesi | Yangın tehlikeleri, risk altındaki kişiler ve önlemlerin değerlendirilmesi | 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi; İngiltere'de Fire Safety Order |
| Acil durum planı | Acil durumlarda yapılacak iş ve işlemleri, ekipleri ve tahliyeyi içeren plan | İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik |
| Fire prevention plan | Başlıca yangın tehlikelerini, tutuşturma kaynaklarını ve kontrolleri listeleyen yazılı plan | ABD, OSHA 29 CFR 1910.39 |
| Emergency action plan | Bildirim, tahliye ve sayım prosedürleri | ABD, OSHA 29 CFR 1910.38 |
Yangın risk değerlendirmesi, yangın ekipmanı kontrolü ile aynı şey değildir. Ekipman kontrolü söndürücü, alarm ve işaretlerin yerinde ve çalışır olup olmadığına bakar. Risk değerlendirmesi ise bu binadaki tehlikeler ve kişiler için doğru önlemlerin bunlar olup olmadığını sorar.
Yangın Risk Değerlendirmesinin 5 Adımı
Aşağıdaki beş adım İngiltere hükümetinin yayımladığı yöntemi izler (GOV.UK 5 adımlı kontrol listesi). Türk mevzuatında aynı adımlar risk değerlendirmesi ve acil durum planı süreçlerinin içinde yer alır; bu yapıyı uluslararası iyi uygulama olarak kullanabilirsiniz.
Adım 1: Yangın tehlikelerini belirleyin
Sahanın tamamını gezin ve yangın üçgeninin her kenarı için bir liste çıkarın:
- Tutuşturma kaynakları: elektrik tesisatı ve cihazları, ısıtıcılar, sıcak işler, pişirme, sigara, konveyörlerde sürtünme ve statik elektrik, akü şarjı, kundaklama.
- Yakıt: ambalaj, paletler, yüksek istif veya raflı depolama, parlayıcı sıvı ve gazlar, atıklar, yanıcı yalıtım malzemeleri.
- Oksijen: normalde hava; ayrıca oksijen tüpleri, oksitleyici kimyasallar ve yangını besleyen havalandırma.
Ramak kala izlerine de bakın. İngiltere kılavuzu, yanık izlerini ve rengi değişmiş ya da kararmış fiş ve prizleri, başka türlü fark edilmeyecek tehlikelerin işaretleri olarak sayar.
Adım 2: Risk altındaki kişileri belirleyin
Farklı saatlerde ve bölümlerde kaç kişinin bulunduğunu sayın. Sonra özellikle risk altında olanları not edin: yalnız çalışanlar, gece vardiyası, binayı tanımayan alt işveren çalışanları ve ziyaretçiler, genç çalışanlar ve tahliyede yardıma ihtiyaç duyabilecek kişiler. Acil Durumlar Yönetmeliği'nin 10. maddesi, yaşlı, engelli ve gebe çalışanlar ile kreşteki çocuklara tahliye sırasında refakat edilmesi için tedbir alınmasını ister.
Adım 3: Değerlendirin, ortadan kaldırın, azaltın, koruyun
Yangın çıkma olasılığını ve yangının kişileri ne kadar etkileyeceğini değerlendirin. Sonra şu sırayla hareket edin: makul şekilde mümkünse tehlikeyi ortadan kaldırın, değilse azaltın, ancak bundan sonra algılama, alarm, kaçış yolları, acil aydınlatma, işaretler ve söndürücüler gibi koruma önlemlerine dayanın. İngiltere kılavuzu, tehlikeyi kaldırmanın veya azaltmanın "öncelikle" diğer tüm önlemlerden önce gelmesi gerektiğini söyler. 6331 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki korunma ilkeleri de aynı sırayı ister. Bu, kontrol hiyerarşisinin yangına uygulanmasıdır.
Adım 4: Kaydedin, planlayın, bilgilendirin ve eğitin
Bulguları, alınacak önlemleri ve sorumluları yazın. Acil durum planını hazırlayın, çalışanları riskler hakkında bilgilendirin, eğitin ve tatbikat yapın.
Adım 5: Gözden geçirin
Değerlendirmeyi güncel tutun ve önemli bir değişiklik olduğunda revize edin. Tetikleyiciler aşağıdaki "Ne Zaman Yenilenir?" bölümünde.
Çözümlü Örnek: 4.000 m²'lik Depo İçin Yangın Risk Değerlendirmesi
Açılıştaki kurgusal deponun değerlendirmesi aşağıda. Puanlama bu örnek için oluşturulmuş basit bir 3×3 ölçek kullanıyor. Mevzuatta tanımlı bir ölçek değildir ama bulguları sıralamak için yeterlidir:
- Yangın olasılığı (O): 1 = düşük, 2 = mümkün, 3 = yüksek
- Kişilere etkisi (E): 1 = hafif yaralanma, 2 = birkaç kişi için ciddi zarar, 3 = çok kişi için ciddi zarar veya kaçış yolunun kapanması
- Puan = O × E: 1–2 Düşük, 3–4 Orta, 6–9 Yüksek
Kurumunuz riskleri zaten Fine-Kinney yöntemi veya L tipi matrisle puanlıyorsa onu kullanın. Önemli olan, her bulgunun bir puanı, bir önlemi ve bir sorumlusu olmasıdır.
Adım 1 ve 2 sonuçları: tehlikeler ve kişiler
| Bölüm | Tutuşturma kaynakları | Yakıt | Risk altındaki kişiler |
|---|---|---|---|
| Akü şarj alanı | Şarj cihazları, hasarlı kablolar | Yakında istiflenmiş boş paletler, shrink film ruloları | Forklift operatörleri |
| Shrink ambalaj istasyonu | Sıcak hava tabancası | Film, karton | Paketleme ekibi |
| Karton balya / rampa | Dışarıdan kundaklama, forklift egzozu | Gevşek karton, dolu balyalar | Rampa ekibi, tır şoförleri |
| Palet rafları | Aydınlatmada elektrik arızası, sürtünme | Raftaki ürünler, ambalaj | Toplayıcılar, gece vardiyası |
| Sevkiyat ofisi | Uç uca eklenmiş uzatma kabloları, ısıtıcı | Kâğıt, mobilya | Ofis çalışanları (biri tekerlekli sandalye kullanıcısı) |
Gece vardiyası, çalışan sayısının düşündürdüğünden daha önemlidir. ABD Ulusal Yangından Korunma Derneği'nin (NFPA) depo yangınları üzerine son analizine göre gece yarısı ile sabah 6 arasında çıkan yangınlar, depo yangınlarının %18'ini oluşturuyor ama doğrudan maddi hasarın %40'ına yol açıyor (2020–2024 yıllık ortalamaları, NFPA, 2026). Aynı rapora göre depo yangınlarının %41'inde ilk tutuşan malzeme karton ve palet gibi işlenmiş ahşap veya kâğıttı; en sık ısı kaynağı ise çalışan ekipmandı (yangınların %43'ü).
Adım 3 sonuçları: puanlanmış bulgular ve önlemler
| # | Bulgu | O | E | Puan | Önlem | Sorumlu / termin | Kalan risk |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Şarj cihazı, boş palet ve shrink film yığınına 1 m mesafede | 3 | 2 | 6 Yüksek | Palet stoğunu şarj alanından çıkar, zemine boş bölge işaretle, günlük kontrole ekle | Depo şefi / 3 gün | 1 × 2 = 2 |
| 2 | Şarj alanı ile raflar arasındaki yangın kapısı takozla açık tutuluyor | 2 | 3 | 6 Yüksek | Takozu kaldır; kapının trafik için açık kalması gerekiyorsa yangın alarmıyla serbest kalan kapı tutucu tak | Teknik birim / 7 gün | 1 × 3 = 3 |
| 3 | Rampa yanında dış duvara yığılmış gevşek karton | 2 | 3 | 6 Yüksek | Her gün temizle, atık konteynerini binadan uzaklaştır, balya alanını mesai dışında kilitle | Rampa sorumlusu / bugün | 1 × 3 = 3 |
| 4 | Arka koridor: en yakın çıkışa 52 m (sonraki bölüm) | 2 | 3 | 6 Yüksek | Arka duvara çıkış kapısı ekle veya raf yerleşimini değiştirerek güzergâhı kısalt | Tesis müdürü / 60 gün | 2 × 1 = 2 |
| 5 | Sevkiyat ofisinde bir prizde yanık izi; uzatma kabloları uç uca bağlı | 2 | 2 | 4 Orta | Elektrikçi kontrol etsin, sabit priz eklensin; zincirleme uzatma kablosu yasak | Teknik birim / 14 gün | 1 × 2 = 2 |
| 6 | Sıcak hava tabancası kullanımlar arasında karton tezgâhın üzerinde bırakılıyor | 2 | 2 | 4 Orta | Metal stand, tezgâh çevresinde boşluk, molada kapatma kuralı | Paketleme şefi / 7 gün | 1 × 2 = 2 |
| 7 | Konveyör çalışırken arka koridorda alarm zor duyuluyor | 1 | 3 | 3 Orta | Alarm firması ek siren veya flaşör eklesin; konveyör çalışırken yeniden test et | Teknik birim / 30 gün | 1 × 1 = 1 |
| 8 | Ofisteki tekerlekli sandalye kullanıcısı için tahliye düzenlemesi yok | 1 | 3 | 3 Orta | Çalışanla birlikte kişiye özel plan: güzergâh, refakatçi, gerekiyorsa sığınma alanı | İK + İSG / 14 gün | 1 × 1 = 1 |
Listede olmayanlara da dikkat edin. Söndürücülerin dolum tarihleri geçerliydi, çıkış işaretleri ve acil aydınlatma yerindeydi, son tatbikat kayıt altındaydı. Eski tek sayfalık form bunların hepsinde haklıydı; yine de riski gerçekten belirleyen yedi sorunu kaçırmıştı.
Önlemlerin sırasına da bakın. 1, 3 ve 6 numaralı bulgularda yakıt ortadan kaldırılıyor ya da tutuşturma kaynağından ayrılıyor; söndürücü eklenmiyor. Adım 3'ün amacı tam olarak budur.
Mevzuat Hesapları: Söndürme Cihazı ve Acil Durum Ekipleri
Türkiye'de değerlendirmenin sonuçları iki somut hesaba dönüşür. İkisini de örnek depo için yapalım.
Söndürme cihazı sayısı (BYKHY Madde 99)
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BKK: 2007/12937, RG: 19.12.2007, Sayı: 26735) Madde 99'a göre:
- Düşük tehlike sınıfında her 500 m², orta ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m² inşaat alanı için 1 adet 6 kg'lık kuru kimyevi tozlu (KKT) veya eşdeğeri gazlı söndürme cihazı bulundurulur.
- Depolarda ayrıca tekerlekli tip söndürme cihazı bulundurulması mecburidir.
- Söndürme cihazına ulaşma mesafesi en fazla 25 m olur.
- Cihaz tipi yangın sınıfına göre seçilir: A sınıfı için öncelikle çok maksatlı KKT veya sulu, B sınıfı için KKT, CO2 veya köpüklü, C sınıfı için KKT veya CO2, D sınıfı için kuru metal tozlu.
- Cihazların yılda bir yerinde genel kontrolü yapılır; dördüncü yılın sonunda söndürücü madde yenilenir ve hidrostatik test yapılır (TS ISO 11602-2).
Örnek depo orta veya yüksek tehlike sınıfındaysa: 4.000 ÷ 250 = en az 16 adet 6 kg KKT (veya eşdeğeri) ve buna ek olarak tekerlekli söndürücüler. Sayı tek başına yetmez; 25 m ulaşma mesafesi raf koridorlarında yürüyerek kontrol edilmelidir.
BYKHY'deki düşük/orta/yüksek tehlike sınıflandırması (Madde 19) bina yangın güvenliği içindir ve İSG mevzuatındaki az tehlikeli/tehlikeli/çok tehlikeli işyeri sınıflarından farklıdır. İkisini karıştırmayın.
Acil durum ekipleri (Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 11)
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (RG: 18.06.2013, Sayı: 28681; değişiklik RG: 01.10.2021, Sayı: 31615) Madde 11'e göre işveren söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerini kurar. Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için en az bir destek elemanı görevlendirilir:
| İşyeri tehlike sınıfı | Her ... çalışana kadar en az 1 destek elemanı (her ekip için) |
|---|---|
| Çok tehlikeli | 30 |
| Tehlikeli | 40 |
| Az tehlikeli | 50 |
Görevlendirmede vardiya düzeni dikkate alınır. İlk yardım ekibi İlkyardım Yönetmeliği'ne göre belirlenir. 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde üç ekibin tamamı için tek destek elemanı yeterlidir.
Örnek depo için, vardiya bazında:
| Vardiya | Çalışan | Tehlikeli sınıf (her ekip) | Çok tehlikeli sınıf (her ekip) |
|---|---|---|---|
| Gündüz | 35 | 1 | 2 |
| Gece | 25 | 1 | 1 |
Deponun İSG tehlike sınıfı faaliyet (NACE) koduna bağlıdır; hesaplamadan önce kontrol edin. Ayrıca BYKHY Madde 126, içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı yapılarda söndürme ve kurtarma ekiplerinin en az 3'er, koruma ve ilk yardım ekiplerinin en az 2'şer kişiden oluşmasını ister. Binanızda bu eşik aşılıyorsa acil durum planında iki yönetmeliğin gereklerini birlikte karşılayın.
Kaçış Mesafesi Kontrolü
Kaçış mesafesi, binanın herhangi bir noktasındaki bir kişinin en yakın güvenli çıkışa kadar yürümesi gereken mesafedir. İngiltere'nin fabrika ve depo kılavuzu, bölgenin yangın riskine ve birden fazla kaçış yolu olup olmadığına göre önerilen üst sınırlar verir (GOV.UK, Tablo 2):
| Kaçış yolu | Yüksek yangın riski | Normal yangın riski | Düşük yangın riski |
|---|---|---|---|
| Birden fazla yol | 25 m | 45 m | 60 m |
| Tek yol | 12 m | 25 m | 45 m |
Parlayıcı boya püskürtme odası gibi özel yangın tehlikesi olan yerlerde daha kısa mesafeler gerekir; örneğin birden fazla yol varsa 18 m, tek yol varsa 9 m. Kılavuz, düşük risk değerlerinin yalnızca istisnai durumlarda uygulanabileceğini belirtir.
Örnek depoda:
- Şarj alanı iki çıkışlı, yüksek riskli alan kabul edildi. Ölçülen mesafe 22 m; 25 m'nin altında, bulgu yok.
- Ana raflı depo iki çıkışlı, normal riskli alan kabul edildi. Arka koridorun en uç noktasının en yakın çıkışa uzaklığı, rafların etrafından gerçek yürüme güzergâhı boyunca ölçüldüğünde 52 m çıktı. 45 m'yi aştığı için 4 numaralı bulgu oldu.
Mesafeyi çizim üzerinde düz çizgiyle değil, insanların gerçekten yürüdüğü güzergâh boyunca ölçün. Bu değerler İngiltere kılavuzuna aittir ve uluslararası iyi uygulama olarak kullanılabilir. Türkiye'de kaçış yollarına ilişkin bağlayıcı hükümler BYKHY'de yer alır; binanızın projesi ve kullanım sınıfı için bu hükümleri esas alın.
Mevzuat Ne Diyor?
| Konu | Türkiye | İngiltere (İngiltere ve Galler) | ABD |
|---|---|---|---|
| Ana düzenleme | 6331 Madde 10 (risk değerlendirmesi), Madde 11 (acil durum planları); Acil Durumlar Yönetmeliği; BYKHY | Regulatory Reform (Fire Safety) Order 2005, madde 9 | OSHA 29 CFR 1910.39 ve 1910.38 (başka bir OSHA standardı gerektirdiğinde) |
| Sorumlu | İşveren; binanın yangın güvenliğinde sahip veya yönetici (BYKHY Madde 124) | "Responsible person" (işveren, bina sahibi, kiracı, tesis yöneticisi vb.) | İşveren |
| Yazılı kayıt | Risk değerlendirmesi ve acil durum planı yazılı hazırlanır | 1 Ekim 2023'ten beri İngiltere'de tüm işyerleri için eksiksiz kayıt | Yazılı plan; 10 veya daha az çalışanlı işverenler sözlü bildirebilir |
| Yenileme | Risk değerlendirmesi ve acil durum planı en geç 2/4/6 yılda bir; tatbikat en geç yılda bir | Düzenli olarak ve önemli değişikliklerde | Plan hazırlandığında, görevler değiştiğinde ve plan değiştiğinde gözden geçirilir |
Türkiye. İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG: 29.12.2012, Sayı: 28512) Madde 12'ye göre risk değerlendirmesi çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde en geç sırasıyla 2, 4 ve 6 yılda bir yenilenir; işyerinde değişiklik olduğunda daha erken. Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 14 acil durum planı için aynı 2/4/6 yıl döngüsünü ve değişiklik halinde yenilemeyi öngörür; Madde 13 tatbikatın en geç yılda bir yapılmasını ister. Madde 12, tahliye planında söndürme ekipmanlarının yerlerinin, kaçış yollarının, toplanma yerinin ve elektrik ile gaz kesme noktalarının gösterilmesini ister. BYKHY Madde 125 ise binanın katları veya bölümleri için yangın güvenliği sorumlusu seçilmesini öngörür.
İngiltere. 2022 Bina Güvenliği Yasası'nın (Building Safety Act) 156. bölümü uyarınca, 1 Ekim 2023'ten itibaren İngiltere'deki sorumlu kişiler yangın risk değerlendirmesini tüm bulgularıyla eksiksiz kaydetmek ve yangın güvenliği düzenlemelerini de yazıya geçirmek zorundadır. Bu kural, yalnızca önemli bulguların kaydedilmesini öngören eski kuralı ve beş çalışan eşiğini kaldırdı (GOV.UK). Değerlendirmeyi kimin yaptığı da kaydedilmelidir. Fire Safety Order'ın ciddi ihlalleri para cezası, iki yıla kadar hapis veya ikisine birden yol açabilir (madde 32).
ABD. OSHA'nın yangın önleme planı standardı, Part 1910'daki başka bir standart plan gerektirdiğinde uygulanır. Plan; başlıca yangın tehlikelerini, bunların taşınması ve depolanmasını, tutuşturma kaynaklarını ve kontrolünü, yangından korunma ekipmanlarını, yanıcı atıkların kontrolünü ve sorumluları içermelidir. Acil eylem planı standardı bildirim, tahliye, çalışan sayımı ve alarm sistemini düzenler.
Bu bölüm genel bilgi amaçlıdır. İşyerinize özgü yükümlülükler için güncel mevzuatı mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edin ve gerektiğinde yetkili bir uzmana danışın.
Yangın Risk Değerlendirmesi Ne Zaman Yenilenir?
Yangın risk değerlendirmesi, geçerliliğini bozabilecek bir değişiklik olduğunda ve her durumda yasal süre dolmadan yenilenir. İngiltere'nin fabrika ve depo kılavuzu şu tetikleyicileri sayar:
- İş faaliyetlerinde değişiklik veya yeni ekipman
- Binada, iç yerleşim dahil, tadilat
- Yeni bir tehlikeli madde veya mevcut tehlikeli madde stokunun artması
- Algılama veya sprinkler sistemi gibi bir yangın önleminin arızalanması
- Depolanan malın türünde, miktarında veya depolama yönteminde önemli değişiklik
- Bulunan kişi sayısında önemli artış
- Engelli kişilerin bulunması
Bir yangın veya ramak kala olay da değerlendirmenin yetersiz olabileceğinin işaretidir. Nedenini araştırın, sonra değerlendirmeyi revize edin. Kök neden analizi rehberimiz bunun nasıl yapılacağını anlatıyor.
Örnek depo için yoğun sezon gerçek bir tetikleyicidir. Kasımda ek raflar, geçici çalışanlar ve daha fazla karton gelirse, martta yazılmış değerlendirme artık bu binayı anlatmıyordur.
Yangın Risk Değerlendirmesinde Sık Yapılan Hatalar
1. Değerlendirmeyi ekipman kontrol listesine indirgemek
"Söndürücüler dolu, çıkışlar açık" ifadesi riski değil, önlemleri anlatır. Bir bina tüm ekipman kontrollerinden geçip yine de palet yığınının yanında bir şarj cihazı barındırabilir. Ekipman listesinden değil, yangın üçgeninden başlayın.
2. Yakıtı kaldırmak yerine koruma eklemek
Her bulguya bir söndürücü ya da bir levha daha eklemek cazip gelir. Oysa hem 6331'in korunma ilkeleri hem İngiltere kılavuzu, tehlikeyi kaldırmayı ve azaltmayı öne koyar. Kartonu her gün temizlemek, yanına daha büyük bir söndürücü koymaktan hem ucuz hem etkilidir.
3. Sadece gündüz vardiyasını değerlendirmek
Değerlendirmeler genellikle mesai saatinde yapılır. Gece daha az kişi, daha az eğitimli ekip üyesi, kilitli kapılar vardır ve NFPA'nın depo verilerine göre maddi hasarın çok daha büyük bir kısmı bu saatlerde oluşur. Sahayı en az bir kez gece vardiyasında gezin. Acil durum ekiplerini de her vardiya için ayrı hesaplayın.
4. Kaçış mesafesini çizim üzerinden ölçmek
Plan üzerinde düz çizgiyle ölçülen mesafe, raf aralarındaki gerçek güzergâhtan her zaman kısadır. Ölçüm tekerleği veya lazer metreyle yürüyerek ölçün.
5. Alt işverenleri ve sıcak işleri atlamak
Alt işverenlerin yaptığı kaynak, kesme ve taşlama işleri klasik tutuşturma kaynaklarıdır. Bunları yangın gözcüsü içeren bir çalışma izni sistemiyle kontrol edin ve değerlendirmeye dahil edin.
6. Değişikliklerden sonra güncellememek
Yeni bir asma kat, yerleşim değişikliği veya lityum iyon akülü forkliftlere geçiş yangın riskini değiştirir. Değerlendirmenin tarihi yerleşim planından eskiyse değerlendirme güncel değildir.
FindRisk ile Yangın Risk Değerlendirmesi
FindRisk, işin saha turu kısmı için tasarlandı. AI ile kontrol listesi oluşturma özelliğiyle akü şarj odası veya yükleme rampası gibi belirli bir bölüm için yangın güvenliği denetim listesi hazırlayıp telefonunuzdan doldurabilirsiniz. Takozla açık tutulan bir yangın kapısı ya da paletlerin yanındaki bir şarj cihazı gördüğünüzde tehlikeyi doğrudan fotoğraf üzerinde işaretlersiniz; AI analizi aynı karede gözden kaçmış olabilecek tehlikeleri fark etmenize yardımcı olur.
Her bulgu yerleşik Fine-Kinney yöntemiyle puanlanabilir; böylece eylem planı sahayı gezdiğiniz sıraya göre değil, riske göre sıralanır. Tur bittiğinde FindRisk fotoğrafları, puanları ve önlemleri içeren profesyonel raporu saniyeler içinde oluşturur; rapor tesis müdürüne veya denetçiye gönderilmeye hazırdır. Uygulama iOS ve Android'de çalışır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yangın risk değerlendirmesini kim yapabilir?
Türkiye'de risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu ve iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminin yer aldığı ekip tarafından yapılır; yangın riskleri de bu değerlendirmenin içinde ele alınır. Bina ölçeğindeki yangın güvenliğinden BYKHY'ye göre sahip veya yönetici sorumludur. Karmaşık tesislerde, örneğin parlayıcı madde depolayan işyerlerinde, yangın konusunda uzman bir desteğe başvurmak iyi bir uygulamadır.
Yangın risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Türkiye'de yangın riskleri genel risk değerlendirmesinin parçası olduğundan aynı süreler geçerlidir: çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde en geç 2, 4 ve 6 yılda bir. Acil durum planı da aynı döngüyle yenilenir. İşyerinde yangın riskini etkileyen bir değişiklik olduğunda, örneğin yeni bir depo alanı, yeni bir kimyasal veya yerleşim değişikliği, bu süreler beklenmeden yenilenir.
Kaç tane yangın söndürme cihazı gerekir?
BYKHY Madde 99'a göre düşük tehlike sınıfında her 500 m², orta ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m² inşaat alanı için bir adet 6 kg'lık KKT veya eşdeğeri gazlı söndürücü gerekir. Depolar, otoparklar ve tesisat dairelerinde ayrıca tekerlekli söndürücü zorunludur. Herhangi bir noktadan söndürücüye ulaşma mesafesi en fazla 25 m olmalıdır.
Acil durum ekiplerinde kaç kişi olmalı?
Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 11'e göre söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için çok tehlikeli işyerlerinde her 30, tehlikeli işyerlerinde her 40, az tehlikeli işyerlerinde her 50 çalışana kadar en az bir destek elemanı görevlendirilir. Vardiya düzeni dikkate alınır. 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde üç ekip için tek destek elemanı yeterlidir.
Yangın risk değerlendirmesi ile yangın güvenliği denetimi arasındaki fark nedir?
Yangın güvenliği denetimi, önlemlerin yerinde ve çalışır olup olmadığını kontrol eder: söndürücünün bakımı, çıkışların açıklığı, alarm testi. Yangın risk değerlendirmesi ise bu önlemlerin binadaki tehlikeler ve kişiler için doğru olup olmadığını ve neyin değişmesi gerektiğini sorar. Denetim sık ve rutindir; değerlendirme daha seyrektir ve denetimde nelere bakılacağını belirler. Rutin taraf için iş güvenliği denetim kontrol listesi rehberimize bakabilirsiniz.
Yangın risk değerlendirmesi ayrı bir doküman mı olmalı?
Türk mevzuatı ayrı bir yangın risk değerlendirmesi dokümanı tanımlamaz; yangın riskleri genel risk değerlendirmesinin içinde ele alınır ve sonuçları acil durum planına aktarılır. Büyük veya yangın yükü yüksek tesislerde yangın bölümünü ayrıntılı bir ek olarak hazırlamak pratik olabilir. Önemli olan tehlikelerin, risk altındaki kişilerin ve tahliye düzenlemelerinin ayrıntılı ele alınmasıdır.
Sonuç
Yangın risk değerlendirmesi kâğıt üzerinde beş adım, sahada ise dikkatli bir yürüyüştür. Neyin tutuşturabileceğini ve neyin yanacağını belirleyin, kimin ne zaman risk altında olduğunu çıkarın, korumayı artırmadan önce tehlikeyi kaldırın veya azaltın, her şeyi yazın ve bina ya da iş değiştiğinde gözden geçirin. Depo örneği her adımın neden önemli olduğunu gösteriyor: ekipman yerindeydi; asıl riskler bir şarj cihazı, açık tutulan bir kapı, bir karton yığını ve uzun bir koridordu.
Çözümlü örneği kendi sahanız için şablon olarak kullanın, söndürücü ve acil durum ekibi hesaplarını işyerinizin tehlike sınıfına göre yapın, kaçış mesafelerini yürüyerek ölçün. Depolama yapılan sahalar için depo ve lojistik güvenlik kontrol listemizle, çözücü veya gaz depolayan sahalar için kimyasal güvenlik rehberimizle birlikte kullanın.
Bir sonraki yangın turunuzu telefonunuzdan yapmak için FindRisk'i indirin: bölüm için yangın güvenliği kontrol listesi oluşturun, tehlikeleri fotoğraf üzerinde işaretleyin ve puanlanmış raporu aynı gün paylaşın.
FindRisk'i Dene
Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?
Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.