Gebe ve Emziren Çalışan Risk Değerlendirmesi: 6 Adım ve 2 Örnek
Gebe ve emziren çalışan risk değerlendirmesi, bir çalışan gebe olduğunu, yeni doğum yaptığını veya emzirdiğini işverene bildirdiğinde yapılan kişiye özel değerlendirmedir. Çalışanın fiilen yaptığı işleri gebelik ve emzirme için bilinen tehlikelerle karşılaştırır, alınacak önlemleri kayda geçirir ve gebelik ilerledikçe, işe dönüşte yeniden gözden geçirilir.
Çoğu işyerinin risk değerlendirmesinde "gebe çalışanlar" tek satırla geçer. O satır yetmez. 6331 sayılı Kanun ve 2013 tarihli yönetmelik iki katman bekler: genel risk değerlendirmesi gebe ve emziren çalışanları özel politika gerektiren grup olarak zaten ele almalı, belirli bir çalışan bildirimde bulunduğunda ise ona özel değerlendirme yapılmalıdır. Zorlanılan kısım ikincisidir: bir görüşme, işyeri hekiminin görüşü ve mühendislik önlemiyle giderilemeyen bir risk için karar gerekir.
Bu rehberde mevzuatın ne istediğini, yönetmeliğin EK-I'deki kesin sınırlarını bir kontrol listesi olarak, 6 adımlık yöntemi, giderilemeyen riskler için karar basamaklarını, bir laboratuvar teknisyeni ve bir depo toplama personeli için iki doldurulmuş değerlendirmeyi ve EK-III formuyla gözden geçirmeyi bulacaksınız. Tıbbi tavsiye vermez: sağlıkla ilgili her soru çalışanın hekimine ve işyeri hekimine aittir.
Masanıza Bir Gebelik Bildirimi Geldiğinde
Bu, rehber için kurgulanmış bir örnektir. Orta ölçekli bir dağıtım firmasının iş güvenliği uzmanına pazartesi sabahı insan kaynaklarından kısa bir e-posta gelir. Sabah vardiyasındaki bir toplama personeli, gebeliğinin 11. haftasında olduğunu hastaneden aldığı belgeyle amirine bildirmiştir. Amir, "ne olur ne olmaz" diyerek onu en ağır paletlerden almış ve başka bir şey gerekip gerekmediğini sormaktadır.
İşyerinin risk değerlendirmesinde "gebe çalışanlar ayrıca değerlendirilecektir" yazar. Form yoktur, sorumlu kişi yoktur, neye bakılacağı belli değildir. Sabah vardiyası 05.00'te başlar, raflar omuz hizasının üstüne çıkar ve toplama personeli vardiyanın çoğunu akülü sipariş toplama aracında geçirir.
Amirin içgüdüsü iyi niyetlidir ama bir tahmindir. Asıl sorular şunlardır: hangi işleri gebelik için bilinen bir risk taşıyor, çalışan kendi sağlığı ve işi hakkında ne diyor, hekimi ne önermiş, ne değişecek, ne zamana kadar ve birkaç hafta sonra kim yeniden bakacak? Bu çalışana ikinci çözümlü örnekte döneceğiz.
Gebe ve Emziren Çalışan Risk Değerlendirmesi Nedir?
Gebe ve emziren çalışan risk değerlendirmesi, bir çalışanın işini gebeliği, yeni doğumu veya emzirmesi açısından ele alan bireysel bir risk değerlendirmesidir. İşyerinin genel risk değerlendirmesinin üzerine eklenir, onun yerini almaz.
Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 16.08.2013, sayı 28737; 07.09.2019 tarih ve 30881 sayılı RG ile değişik) Madde 4'te üç grubu tanımlar:
| Terim | Yönetmelikteki tanım (özet) |
|---|---|
| Gebe çalışan | Herhangi bir sağlık kuruluşundan alınan belge ile gebeliği hakkında işverenini bilgilendiren çalışan |
| Yeni doğum yapmış çalışan | Yeni doğum yapmış ve işverenini durumu hakkında bilgilendiren çalışan |
| Emziren çalışan | Süt izni kullanmakta olan ve işverenini durum hakkında bilgilendiren çalışan |
| Genel değerlendirme | 6331 Madde 10 kapsamındaki işyeri risk değerlendirmesi |
| Bireysel değerlendirme | Bildirimle başlayan, tek bir çalışana özel değerlendirme |
Genel değerlendirmenin önemi şuradadır: bazı tehlikeler gebeliğin çok erken döneminde, çoğu zaman çalışan durumu bilmeden veya bildirmeden önce etkilidir. Genel risk değerlendirmeniz üreme sağlığını etkileyen tehlikeleri zaten işaretliyorsa, bireysel değerlendirme hızlı ve odaklı bir kontrole dönüşür.
Mevzuat Ne İstiyor? 6331, 2013 Yönetmeliği ve Uluslararası Uygulama
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Madde 10(1)(ç), risk değerlendirmesinde "genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu"nun dikkate alınmasını ister. Ayrıntıları 2013 tarihli yönetmelik belirler:
| Madde | Ne diyor? |
|---|---|
| Madde 6(1) | Çalışan, gebelik ve emzirmeye başlama halinde işverenini bilgilendirir |
| Madde 6(2)-(3) | İşveren kimyasal, fiziksel, biyolojik etkenleri ve çalışma süreçlerini değerlendirir; EK-II ve EK-III'teki etkenler için maruziyetin şeklini, düzeyini ve süresini değerlendirir; kişisel psikososyal ve tıbbi faktörleri de dikkate alır |
| Madde 6(4) | Çalışan, değerlendirmenin sonuçları ve alınacak önlemler hakkında bilgilendirilir |
| Madde 7 | Risk varsa çalışma koşulları ve/veya saatleri geçici olarak değiştirilir; mümkün değilse başka işe aktarılır; o da mümkün değilse isteği halinde ücretsiz izinli sayılır |
| Madde 8 | Gebeliğin sağlık raporuyla tespitinden doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz; doğumu izleyen bir yıl gece çalıştırılması yasaktır |
| Madde 9 | Gebe veya emziren çalışan günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz |
| Madde 11 | Gebelik süresince periyodik kontroller için ücretli izin verilir |
| Madde 12 | Emziren çalışanın doğum izni bitiminde işe başlamadan önce çalışmasına engel durumu olmadığı raporla belirlenir |
Analık ve süt izninde yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanunu Madde 74'e atıf yapar. Bu maddenin mevzuat.gov.tr'deki güncel metninde (Kasım 2026'da erişildi) doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftalık süre ile bir yaşından küçük çocuk için günde toplam bir buçuk saat süt izni yer alır. İzin süreleri değişiklik görebildiği için planlamadan önce güncel metni kontrol edin.
Uluslararası uygulama aynı mantıkla çalışır. İngiltere'de Management of Health and Safety at Work Regulations 1999 Regulation 16 risk değerlendirmesinin gebe ve yeni doğum yapmış çalışanları kapsamasını, risk önlenemiyorsa koşulların veya saatlerin değiştirilmesini, bu da olmazsa çalışanın işten uzaklaştırılmasını ister; İngiltere İSG kurumu HSE, uzaklaştırmanın tam ücretli olduğunu belirtir. AB'de 92/85/EEC Direktifi aynı sırayı (uyarlama, başka işe aktarma, izin) öngörür. ABD'de ise bir risk değerlendirmesi standardı yerine 15 ve daha fazla çalışanı olan işverenlere makul düzenleme yükümlülüğü getiren Pregnant Workers Fairness Act vardır.
EK-I'deki Kesin Sınırlar: Hızlı Kontrol Listesi
Yönetmeliğin EK-I'i "genel önlemler" ve "özel önlemler" olarak ikiye ayrılır. Özel önlemlerin bir kısmı açık yasaktır. Bireysel değerlendirmeye başlamadan önce çalışanın işlerini bu listeden geçirin:
| Etken | EK-I'deki hüküm | Sorulacak soru |
|---|---|---|
| Şok ve titreşim | Gebe çalışanın ani darbe, sarsıntı, uzun süreli titreşime maruz kalacağı işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılması yasaktır | Forklift, sipariş toplama aracı, iş makinesi veya titreşimli el aleti kullanıyor mu? |
| Gürültü | Gebe çalışanın çalıştığı yerde gürültü 80 dB(A)'yı geçmemelidir; düşürülemiyorsa yeri değiştirilir; limitleri aşan ortamda KKD ile dahi çalıştırılamaz | Çalışma yerinin ölçüm sonucu ne? |
| İyonize radyasyon | Gebe veya emziren çalışan iyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu yerlerde ve işlerde çalıştırılmaz | Röntgen, radyoaktif kaynak, kontrollü alan var mı? |
| Biyolojik etkenler | Grup 2, 3 ve 4 biyolojik etkenlerin risk teşkil ettiği yerlerde ve işlerde çalıştırılması yasaktır; bağışıklığı varsa değerlendirme yapılarak izin verilebilir | Hasta, kan, laboratuvar kültürü, hayvan teması var mı? (EK-II tablosuna bakın) |
| Kimyasallar | Kanserojen, mutajen, çok toksik, toksik, zararlı, alerjik, üreme için toksik ve emzirilen çocuğa zararlı kimyasallarla çalıştırılması esas olarak yasaktır | Güvenlik bilgi formlarında bu sınıflar var mı? |
| Elle taşıma | Kendisinin ve bebeğinin sağlığını olumsuz etkileyecek şekilde elle taşıma ve yükleme işlerinde çalıştırılması yasaktır | Hangi ağırlıklar, hangi yükseklikten, ne sıklıkla? |
| KKD | Vücuda uygun olmalı, ölçüler değiştikçe yenisi verilmeli; uygun koruyucu sağlanamazsa bu işte çalıştırılamaz | Önlük, tulum, emniyet kemeri, maske uyuyor mu? |
| Yüksekte çalışma | Gebe çalışanın platform, merdiven gibi düşme tehlikesi olan yerlerde çalışmaması için düzenleme yapılır | Merdiven, platform, yüksek raf işi var mı? |
| Yalnız çalışma | Gebe veya yeni doğum yapmış çalışanın yalnız çalıştırılmaması esastır | Gece kapanış, tek kişilik vardiya, saha ziyareti var mı? |
EK-II, biyolojik etkenler için ayrı bir tablo verir: diş ve sağlık tedavisi birimleri ile acil ve kurtarma hizmetleri (Hepatit B ve C), çocuk hastaneleri (boğmaca, difteri, Hepatit A, kızamık, kabakulak, kızamıkçık, su çiçeği), tüberküloz hastaneleri, patoloji ve otopsi birimleri, kan ürünleri içeren ilaç üretimi, kuduz şüpheli hayvanlarla veterinerlik işleri ve kene kaynaklı ensefalit görülen tarım, orman ve hayvancılık işleri. Kimyasal tarafı için işyerinde kimyasal güvenlik rehberimize, gürültü ölçümü için gürültü risk değerlendirmesi rehberimize bakabilirsiniz.
EK-I'in genel önlemleri de bağlayıcıdır: çalışma saatleri gece süresine ve gebe çalışan için günün erken saatlerine rastlamamalı, mümkünse oturarak çalışma sağlanmalı, sürekli ayakta veya sürekli oturarak çalışma engellenmeli, dinlenme araları ihtiyaca göre daha sık ve uzun olmalı, çalışma hızı çalışanın önerileri dikkate alınarak ayarlanmalı ve iş stresine karşı önlem alınmalıdır.
Bireysel Değerlendirme 6 Adımda
Bireysel değerlendirme en iyi, kısa ve yapılandırılmış bir görüşme ve ardından yazılı bir kayıtla yürür. Aşağıdaki adımlar yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinin sırasını izler.
Adım 1: Bildirimi kaydedin ve ekibi belirleyin
Bildirimin tarihini ve sağlık kuruluşu belgesini kayda alın. Değerlendirmeyi kimin yürüteceğini netleştirin: iş güvenliği uzmanı ve bölüm amiri, en baştan işyeri hekimiyle birlikte. Çalışan temsilcisini gerektiğinde sürece katın.
Adım 2: İşlerin mevcut değerlendirmelerini toplayın
Çalışanın fiilen yaptığı her işi listeleyin; izin veya rapor nedeniyle üstlendiği işler, sayım günleri, mesai dışı çağrılar dahil. Genel risk değerlendirmesini, kimyasal envanterini, gürültü ve titreşim ölçümlerini getirin.
Adım 3: Çalışanla konuşun
İşini etkileyen bir sağlık durumu ve kaygıları olup olmadığını sorun. Yönetmelik Madde 6(3), kişisel psikososyal ve tıbbi faktörlerin dikkate alınmasını açıkça ister. Görüşmeyi gizli tutun ve kararın gerektirdiğinden fazla tıbbi ayrıntı istemeyin.
Adım 4: Hekim görüşünü alın
Çalışanın hekiminin önerilerini ve işyeri hekiminin değerlendirmesini kayda geçirin. Belirli bir maruziyetin kabul edilebilir olup olmadığı sorusu iş güvenliği uzmanının veya amirin değil, işyeri hekiminin karar alanıdır.
Adım 5: Önlemleri belirleyin ve yazın
Her tehlike için bulguyu, önlemi, sorumluyu ve tarihi yazın. Risk giderilemiyorsa bir sonraki bölümdeki karar basamaklarını kullanın. Madde 6(4) gereği sonuçları ve önlemleri çalışana bildirin.
Adım 6: Gözden geçirme tarihlerini koyun
Formu kapatmadan önce bir sonraki gözden geçirme tarihini yazın. 11. haftada yapılan değerlendirme 30. haftada geçerli olmaz.
Risk Giderilemiyorsa: Karar Basamakları
Değerlendirme önemli bir risk bulduğunda, yönetmeliğin 7. maddesi ve uluslararası uygulama aynı sırayı izler. Basamakları yukarıdan aşağıya inin ve riski ortadan kaldıran ilk basamakta durun.
- Tehlikeyi kaynağında giderin veya kontrol edin. Kimyasalı ikame edin, rafı alçaltın, kaldırma yardımcısı koyun. Bu, olağan kontrol hiyerarşisidir ve çoğu zaman tüm ekibe yarar.
- Çalışma koşullarını veya saatlerini geçici olarak değiştirin. Oturma imkânı, daha sık ara, belirli bir ağırlığın üstünde yük taşımama, daha geç başlama saati, yalnız çalışmama.
- Başka bir işe aktarın. Sağlık raporu ile gerekli görülürse gebe çalışan sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır ve ücretinde kesinti yapılmaz (Madde 7(3)).
- İzin. Başka işe aktarma mümkün değilse, çalışanın isteği halinde gerekli süre boyunca ücretsiz izinli sayılması sağlanır; bu süre yıllık ücretli izin hesabında dikkate alınmaz. Uluslararası uygulamada bu son basamak farklıdır: İngiltere'de uzaklaştırma tam ücretlidir.
Hangi basamağa ulaştığınızı ve üstteki basamakların neden yetmediğini yazın. Önceki basamakları göstermeden doğrudan "izne çıkarıldı" diyen bir değerlendirmeyi savunmak zordur ve çoğu zaman gereksizdir.
Çözümlü Örnek 1: Laboratuvar Teknisyeni
Kurgusal örnek. Bir üniversitenin kimya eğitim laboratuvarında çalışan teknisyen, gebeliğinin 9. haftasında sağlık kuruluşu belgesiyle amirine bildirimde bulunur. İşleri: reaktif hazırlama, çeker ocakta çözücü ekstraksiyonu, cam malzeme yıkama, 20 litrelik çözücü bidonlarını taşıma ve uygulamalar uzadığında akşam çalışması.
| Tehlike | Bulgu | Önlem | Dayanak | Sorumlu / tarih |
|---|---|---|---|---|
| Üreme için toksik sınıflı reaktifler | Hazırlık listesindeki iki reaktifin güvenlik bilgi formunda üreme toksisitesi zararlılık ifadesi var | Bu iki reaktif işlerinden çıkarılır, bir meslektaşı hazırlar; her yeni reaktifin formu önceden kontrol edilir | EK-I kimyasal etkenler | Laboratuvar sorumlusu, bu hafta |
| Diğer çözücüler | Lokal egzoz havalandırmalı çeker ocakta kullanılıyor, ocak ölçümleri güncel | Yalnız çeker ocakta; açık tezgâhta kullanım yok | Genel değerlendirme önlemleri | Laboratuvar sorumlusu, sürekli |
| 20 L bidonların elle taşınması | Bidonlar yerden tezgâha kaldırılıyor | Bidon taşımaz; aktarma bidon arabası ve pompayla meslektaşı tarafından yapılır | EK-I elle taşıma | Laboratuvar sorumlusu, hemen |
| Uzun süre ayakta çalışma | Hazırlık seansları 3 saate kadar ayakta | Hazırlık tezgâhına oturma-kalkma taburesi; saatte bir ara | EK-I genel önlemler (b), (f) | Teknisyen, bugünden |
| Akşam yalnız çalışma | 18.00'den sonra zaman zaman laboratuvarda yalnız | Laboratuvarda yalnız çalışma yok; akşam için ikinci kişi | EK-I genel önlemler (d) | Laboratuvar sorumlusu, bugünden |
| Laboratuvar önlüğü ve eldiven | Mevcut önlük ilerleyen haftalarda kapanmayacak | Bir büyük beden önlük şimdiden sipariş edilir; her gözden geçirmede uyum kontrolü | EK-I KKD hükmü | İş güvenliği uzmanı, 2 hafta |
| Yorgunluk ve bulantı | Sabah bulantısı bildiriyor; çözücü kokuları artırıyor | Başlama saati geçici olarak 08.00'den 09.30'a; kokulu işler günün ilerleyen saatlerine | EK-I genel önlemler (a); EK-III; işyeri hekimi görüşü | Amir, pazartesiden |
Gözden geçirme: 20. ve 28. haftada, her yeni reaktif veya işte ve işe dönüşten önce. Sonuç karar basamaklarının 2. basamağında kalır: koşullar uyarlandı, başka işe aktarma gerekmedi.
Çözümlü Örnek 2: Depo Toplama Personeli
Girişteki toplama personeline dönelim, artık 12. haftada. İşleri: yerden omuz hizasının üstüne kadar 15 kg'a varan koli toplama, akülü sipariş toplama aracı kullanma, 05.00'te başlayan sabah vardiyası ve ara sıra soğuk odada çalışma.
| Tehlike | Bulgu | Önlem | Dayanak | Sorumlu / tarih |
|---|---|---|---|---|
| Elle taşıma | 15 kg'a varan koliler, çoğu yer seviyesinden | İşyeri hekimiyle belirlenen ağırlık sınırının altında kolilerin olduğu hafif ürün bölgesine alınır; yer seviyesinden ağır toplama yok | EK-I elle taşıma | Vardiya amiri, bugün |
| Omuz üstüne uzanma | Üst raf gözleri uzanmayı gerektiriyor | Yalnız bel ile omuz arası; üst gözleri ekip arkadaşları toplar | EK-III beden ölçüleri, uzanma ve eğilme | Vardiya amiri, bugün |
| Sipariş toplama aracı | Rampa plakaları ve derz geçişlerinde sarsıntı | Hafif ürün bölgesinde el arabasıyla yaya toplama; araç kullanımı yok | EK-I şok ve titreşim (iş makinelerinde çalıştırma yasağı) | Vardiya amiri, bugün |
| Sabah 05.00 vardiyası | Bulantı ve yorgunluk bildiriyor | 08.00–16.30 gündüz vardiyası; günlük süre 7,5 saati aşmayacak şekilde planlanır | Madde 9; EK-I genel önlemler (a) | İnsan kaynakları, sonraki çizelge |
| Soğuk oda | Ara sıra 30 dakikalık soğuk oda görevleri | Soğuk oda görevlerinden çıkarılır | EK-I soğuk, sıcak ve yüksek basınç | Vardiya amiri, bugün |
| Forklift trafiği | Ana bölgede reach truck'larla aynı koridorlar | Hafif ürün bölgesi yalnız yayalara açık | Genel değerlendirme | Depo müdürü, mevcut |
| Dinlenme ve tuvalet | En uzak bölgeden tuvalete 4 dakika yürüme | Hafif ürün bölgesi sosyal tesislerin yanında; uzanabileceği dinlenme yeri | EK-I genel önlemler (g) | Depo müdürü, bu hafta |
Gözden geçirme: 20. haftada (hafif ürün bölgesindeki yürüme mesafesi ileride fazla gelebilir), 28. haftada ve bölge veya ekipman değiştiğinde. Sonuç 2. basamakta; üçüncü trimesterde yürüme sorun olursa 3. basamağa geçilmesi olasıdır.
Değerlendirme Ne Zaman Gözden Geçirilir?
Yönetmelik sabit tarih vermez, ama EK-III'te bir "Gebe Çalışanların Sağlığını İzleme Formu" bulunur. Bu form, gebelikte görülen sağlık sorunlarını işyerindeki koşullarla eşleştirir ve gözden geçirmeler için hazır bir kontrol aracıdır:
| Gebelikte görülen durum (EK-III) | Bakılacak işyeri koşulu |
|---|---|
| Sabah kusmaları | Erken çalışma saatleri; kokular, kötü havalandırma |
| Sırt ağrısı | Ayakta durma, yük taşıma, duruş |
| Varis ve dolaşım sorunları | Uzun süreli ayakta durma veya oturma |
| Sık ve ani tuvalet ihtiyacı | Tuvalete yakınlık, işi bırakabilme, beslenme ve su imkânı |
| Beden ölçülerinin büyümesi, uzanma ve hareket güçlüğü | Koruyucu giysi, daralan çalışma alanı, yüksekte çalışma, eğilme, elle taşıma, dar alanlar |
| Yorgunluk ve stres | Fazla çalışma, akşam veya gece çalışması, yetersiz ara, iş yoğunluğu |
| Dengenin korunması (emziren için de geçerli) | Islak ve kaygan zeminler |
Önerdiğimiz pratik takvim:
| Zaman | Neye bakılır? |
|---|---|
| Bildirim | Birkaç gün içinde tam bireysel değerlendirme |
| Her trimester (yaklaşık 12, 20 ve 28. hafta) | EK-III satırları, KKD uyumu, yeni hekim önerileri |
| İş, vardiya, ekipman veya yer değişikliği | Yalnız değişen iş ve etkilediği konular |
| İşe dönüşten önce | Madde 12 raporu; emziriyor mu; emziren çalışan tehlikeleri ve emzirme imkânları |
| Emzirme süresince | Gece çalışma yasağı (doğumdan sonra bir yıl), günlük 7,5 saat, iyonize radyasyon ve kimyasallar |
| Emzirme sona erdiğinde ve doğumdan sonraki bir yıl dolduğunda | Bireysel değerlendirme kapatılır, genel değerlendirmeye dönülür |
Dinlenme Yeri, Emzirme Odası ve Kreş
EK-I genel önlemler (g), gebe çalışanın sigarasız ve dumansız bir ortamda gerekli aralıklarla oturarak veya rahatça uzanarak dinlenebileceği şartların sağlanmasını ister. Sık tuvalet ihtiyacı, beslenme molası ve temiz içme suyu da çalışanla istişare edilerek düzenlenir.
Emzirme odası ve kreş yükümlülüğü kadın çalışan sayısına bağlıdır (Madde 13):
| Kadın çalışan sayısı | Yükümlülük |
|---|---|
| 100–150 | Çalışma yerinden ayrı, işyerine en çok 250 metre uzaklıkta, EK-IV şartlarını taşıyan emzirme odası |
| 150'den fazla | 0–6 yaş çocuklar için yurt (kreş); 250 metreden uzaksa işveren taşıt sağlar |
Sayıya, işverenin aynı belediye ve mücavir alan sınırlarındaki tüm işyerlerindeki kadın çalışanlar ve çocuğunun annesi ölmüş ya da velayeti kendisine verilmiş erkek çalışanlar da dahil edilir. Ortak oda ve yurt kurmak veya yetkilendirilmiş yurtlarla anlaşmak da mümkündür.
Sık Yapılan Hatalar
1. Unvanı değerlendirmek, işleri değil
"Ofis çalışanı, düşük risk" yazmak; sayım günündeki merdiveni, akşam yalnız kapanışı ve erken başlama saatini atlar. Fiilen yapılan işleri listeleyin.
2. Çalışanı dışarıda bırakmak
Amirler bazen sormadan iş çıkarır veya vardiya değiştirir. Bu, gerçek riskleri yerinde bırakıp yeni sorunlar yaratabilir. Görüşme, değerlendirmenin parçasıdır.
3. Tıbbi soruda tahmin yürütmek
Belirli bir kimyasal düzeyinin veya enfeksiyon riskinin kabul edilebilir olup olmadığı işyeri hekiminin sorusudur. "Bir şey olmaz" bir önlem değildir.
4. Tek değerlendirme, hiç gözden geçirme
Uzanma, denge ve yorgunluk gebelik boyunca değişir. 10. haftada yapılıp dosyalanan değerlendirme 25. haftada geçerliliğini yitirir.
5. İşe dönüşü unutmak
Emziren çalışan tehlikeleri, Madde 12 raporu, gece çalışma yasağı ve yeni çalışma çizelgesi ayrıca ele alınmalıdır. Pek çok form doğum izninde biter.
6. Doğrudan izne çıkarmak
Çalışanı işten uzaklaştırmak son basamaktır. Önce önlemleri, koşul uyarlamasını ve başka işe aktarmayı denediğinizi gösterin.
7. KKD'nin sessizce uymaz hale gelmesi
Emniyet kemeri, tulum veya önlük artık uymuyorsa önlem başarısız olmuştur. EK-I açıktır: uygun koruyucu sağlanamazsa çalışan o işte çalıştırılamaz.
FindRisk ile Gebe ve Emziren Çalışan Değerlendirmesi
FindRisk, "9. haftada gebe laboratuvar teknisyeni, çözücü işleri" gibi kısa bir tanımdan AI ile bireysel değerlendirme kontrol listesi oluşturur; listeyi işe göre düzenlersiniz. Bu rehberdeki EK-I kontrol listesi ve EK-III satırları doğrudan içine eklenebilir, böylece aynı liste her trimesterde yeniden kullanılır.
Sisteminiz puanlı risk kullanıyorsa her tehlikeyi Fine-Kinney ile puanlayabilir, çalışma tezgâhının veya raf gözünün fotoğrafını çekip tehlikeyi fotoğraf üzerinde işaretleyebilir ve gözden kaçanları AI analiziyle yakalayabilirsiniz. Görüşme bittiğinde FindRisk saniyeler içinde profesyonel bir rapor üretir; raporu çalışanla, amiriyle ve işyeri hekimiyle paylaşabilirsiniz. iOS ve Android'de çalışır.
Sıkça Sorulan Sorular
Gebe çalışan için risk değerlendirmesi ne zaman yapılır?
Genel risk değerlendirmesi, 6331 Madde 10 gereği gebe ve emziren çalışanları özel politika gerektiren grup olarak zaten ele almalıdır. Bireysel değerlendirme, çalışan gebeliğini sağlık kuruluşu belgesiyle bildirdiği anda başlar. Birkaç gün içinde tamamlanmalı, gözden geçirme tarihleri gebelik ilerledikçe planlanmalı ve doğum izni dönüşünde emzirme durumuna göre yeniden açılmalıdır.
Çalışan gebeliğini işverene bildirmek zorunda mı?
Yönetmelik Madde 6(1), çalışanın gebelik ve emzirmeye başlama halinde işverenini bilgilendireceğini söyler. Koruyucu hükümler de bildirime bağlıdır: Madde 4'teki tanıma göre gebe çalışan, gebeliği hakkında sağlık kuruluşundan alınan belgeyle işverenini bilgilendiren çalışandır. Çalışanların kime bildireceğini bilmesini ve bilginin gizli tutulmasını sağlayın.
Gebe çalışan gece vardiyasında çalışabilir mi?
Yönetmelik Madde 8'e göre kadın çalışanlar, gebeliklerinin sağlık raporuyla tespitinden doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz. Yeni doğum yapmış çalışanın doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılması yasaktır; bu sürenin sonunda sağlık raporuyla sakıncalı bulunan dönem boyunca da gece çalıştırılmaz. EK-I ayrıca gebe çalışanın çalışmasının günün erken saatlerine rastlamamasını ister.
Gebe veya emziren çalışan günde kaç saat çalışabilir?
Yönetmelik Madde 9'a göre gebe veya emziren çalışan günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. Bu sınır gebelik boyunca ve emzirme süresince geçerlidir. Çalışma çizelgesini hazırlarken fazla çalışma ve vardiya uzatmalarını da bu sınıra göre planlayın; EK-III'teki yorgunluk ve stres satırı da gözden geçirmelerde aynı konuya bakar.
Gebe çalışan hangi işlerde çalıştırılamaz?
EK-I'e göre ani darbe, sarsıntı ve uzun süreli titreşim olan işler ve iş makineleri; 80 dB(A)'yı aşan gürültülü ortamlar (KKD ile dahi); iyonize radyasyon olan yerler; grup 2, 3 ve 4 biyolojik etkenlerin risk teşkil ettiği yerler (bağışıklık varsa değerlendirmeyle istisna); sağlığı olumsuz etkileyecek elle taşıma işleri ve kanserojen, mutajen, üreme için toksik kimyasallarla çalışma esas olarak yasaktır.
Ofis çalışanı için de gebe çalışan değerlendirmesi gerekir mi?
Evet, ama genellikle kısadır. Bireysel değerlendirme iş ne olursa olsun gereklidir; ofis işlerinde çoğunlukla duruş, ekranlı araç düzeni, uzun süre oturma, seyahat, stres ve dinlenme imkânlarına odaklanır. Çalışma yeri düzeni için işyeri ergonomisi rehberimize bakabilirsiniz. Arşiv kolisi taşıma veya akşam yalnız kalma gibi ara sıra yapılan işleri de kontrol edin.
Değerlendirmeyi kim yapar?
Sorumluluk işverenindir. Uygulamada iş güvenliği uzmanı ve bölüm amiri çalışanla birlikte yürütür; tıbbi sorularda işyeri hekimi karar verir. Değerlendirme 6331 kapsamındaki işyeri risk değerlendirmesinin parçası olduğu için gerektiğinde çalışan temsilcisinin görüşü de alınır. Gece çalışması ve işe dönüş gibi konularda sağlık raporu belirleyicidir.
Sonuç
Gebe ve emziren çalışan risk değerlendirmesi kısa ama uzun soluklu bir kontroldür. Çalışanın fiilen yaptığı işlerden ve kendi anlattıklarından başlar, EK-I ve EK-II listeleriyle gözden kaçan bir şey kalmadığından emin olur ve her bulguyu sorumlusu ve tarihi belli bir önleme dönüştürür. Risk giderilemiyorsa basamakları inin: kaynağında kontrol, koşul uyarlaması, başka işe aktarma ve ancak en son izin.
En sık atlanan şey zamandır. Gözden geçirmeleri bildirim gününde planlayın, her trimesterde EK-III formuyla bakın ve çalışan emziriyorsa işe dönüşte değerlendirmeyi yeniden açın. Kaydı, kim okursa okusun neye neden karar verildiğini anlayacağı kadar açık tutun. Yalnız çalışma konusunda yalnız çalışma risk değerlendirmesi rehberimize de bakabilirsiniz.
FindRisk'i indirin; AI ile bireysel değerlendirme kontrol listesi oluşturun, tehlikeleri çalışma yerinin fotoğrafında işaretleyin ve raporu aynı gün çalışan ve işyeri hekimiyle paylaşın.
FindRisk'i Dene
Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?
Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.
