Yalnız Çalışma Risk Değerlendirmesi: Puanlı Örnekler ve Kontrol Planı
Yalnız çalışma risk değerlendirmesi, yakın veya doğrudan gözetim olmadan çalışan kişileri ele alan risk değerlendirmesi bölümüdür. İşin tek kişiyle güvenle yapılıp yapılamayacağını, bu çalışanı neyin daha savunmasız kıldığını, nasıl alarm vereceğini ve yardımın ona ne kadar sürede ulaşacağını sorar. Sonucu yazılı önlemler ve bir haber verme (check-in) planıdır.
Yalnız çalışmak yaygındır ve çoğu zaman güvenlidir. Güvenlik görevlileri, temizlik personeli, saha teknisyenleri, kuryeler, evde bakım personeli ve mesai sonrası binada kalan herkes yalnız çalışır. Karşılaştıkları tehlikeler genellikle iş arkadaşlarınınkiyle aynıdır. Değişen, bir şey ters gittiğinde ortaya çıkan sonuçtur: Düşmeyi kimse görmez, bağırmayı kimse duymaz ve yardım saatler sonra geldiği için hafif bir yaralanma ağır bir yaralanmaya dönüşür.
Türkçe kaynaklarda bu konuyu ele alan uygulamalı bir rehber neredeyse yok; İngilizce kaynaklar da çoğunlukla genel bir faktör listesi ve boş bir formla yetiniyor. Bu rehberde bir işin yalnız yapılıp yapılamayacağını gösteren karar testini, ikinci kişi gerektiren işleri dayanaklarıyla, önlem öncesi ve sonrası puanlanmış üç görevi ve uyarlayabileceğiniz bir haber verme planını bulacaksınız.
Kimsenin Aranamadığı Bir Gece Vardiyası
Bu rehber için kurgulanmış bir örnek. Bir güvenlik görevlisi, kapalı bir dağıtım merkezini 22.00 ile 06.00 arasında tek başına koruyor. Sahayı iki saatte bir dolaşıyor, yükleme kapılarını kontrol ediyor ve her turu kâğıda yazıyor. Tek telefon görevlinin kendi cep telefonu ve arka depo binasının arkasında çekmeyen bir nokta var. Amir, gecenin nasıl geçtiğini sabah tutanağı okuyunca öğreniyor.
Bu düzende alışılmadık bir şey yok ve henüz hiçbir şey ters gitmedi. Şimdi üç soru sorun. Görevli 02.10'da karanlık bir bordürde kayıp ayağa kalkamazsa kimin haberi olur? Çitin içinde bir yabancı varsa görevliden ne yapması bekleniyor? Görevli fenalaşırsa biri ne zaman kontrol eder?
Üçünün de dürüst cevabı: "06.00'ya kadar kimse." Yalnız çalışma risk değerlendirmesi, bu cevabı bir olay değiştirmeden önce değiştirmek için yapılır. Bu görevliye çözümlü örnekte geri döneceğiz.
Yalnız Çalışan Kimdir?
Türk mevzuatında "yalnız çalışan" için ayrı bir tanım bulamadık. Uluslararası iyi uygulamada en çok kullanılan tanım İngiltere İSG otoritesi HSE'nin Protecting lone workers (INDG73) rehberindekidir: yalnız çalışan, "yakın veya doğrudan gözetim olmadan tek başına çalışan kişi"dir. Ölçüt binada yalnız olmak değildir. Kalabalık bir ofisin beşinci katındaki temizlik personeli, hareketsiz kaldığını kimse fark etmeyecekse yalnız çalışandır.
| Yalnız çalışan türü | HSE INDG73'teki örnekler |
|---|---|
| Sabit bir işyerinde tek başına | Mağazalar, akaryakıt istasyonları, fabrikalar, depolar, spor tesisleri |
| Aynı binada diğerlerinden ayrı veya mesai dışında | Güvenlik görevlileri, temizlik personeli, bakım ve onarım personeli |
| Evden çalışan | Evden çalışanlar |
| Sabit bir işyeri olmadan, sahada | Evde bakım personeli, teknisyenler, emlak danışmanları, satış ve servis temsilcileri, kuryeler, tarım ve ormancılık çalışanları |
| Tek başına çalışan gönüllüler | Bağış toplama, çöp toplama |
Kanada'nın British Columbia eyaleti sahada işe yarayan işlevsel bir ölçüt kullanır: Acil bir durumda ya da yaralanma veya hastalık hâlinde yardım hemen ulaşamıyorsa kişi "yalnız ya da yalıtılmış" çalışıyordur (WorkSafeBC OHS Regulation, 4.20.1). Emin değilseniz şunu sorun: Bu kişi şu anda yaralansa, birinin bunu fark etmesi ne kadar sürer?
Yalnız Çalışmak Yasal mı? Türkiye ve Uluslararası Uygulama
Yalnız çalışmak aşağıdaki dört ülkede de yasaldır, ancak hiçbiri işverene risk değerlendirmesini atlama imkânı vermez. HSE bunu açıkça söyler: Yalnız çalışmak çoğu zaman güvenlidir, ama mevzuat işverenin riskleri kişiler yalnız çalışmaya başlamadan önce ele almasını ister.
| Ülke | Yalnız çalışmayla ilgili düzenleme |
|---|---|
| Türkiye | Yalnız çalışmaya özgü bir yönetmelik bulamadık. Yükümlülük 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'ndadır (RG 30.06.2012, sayı 28339): Madde 4 risk değerlendirmesi yapmayı ve görev verirken çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu dikkate almayı; Madde 10 özel politika gerektiren grupları gözetmeyi ister. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.12.2012, sayı 28512) Madde 8, tehlikelerin tanımlanmasında çalışma usullerini, vardiya düzenini ve ekip çalışmasını sayar. |
| İngiltere | Yükümlülük Health and Safety at Work etc Act ve Management of Health and Safety at Work Regulations'tan gelir. HSE'ye göre yalnız çalışanlar için ayrı bir risk değerlendirmesi zorunlu değildir, ama bu riskler genel risk değerlendirmesinde yer almalıdır. Beş veya daha fazla çalışanı olan işveren bulguları yazıya geçirmelidir. |
| ABD | OSHA'nın SSS sayfasına göre yalnız çalışmayı düzenleyen genel bir OSHA standardı yoktur; acil müdahale, bina içi yangınla mücadele ve izin gerektiren kapalı alanlar gibi özel durumlar istisnadır. Tersanelerde 29 CFR 1915.84, yalnız çalışan her kişinin vardiya boyunca düzenli aralıklarla ve vardiya sonunda görerek veya sözlü iletişimle kontrol edilmesini ister. |
| Kanada (British Columbia) | OHS Regulation 4.21; kontrol aralığını, çalışana ulaşılamazsa izlenecek yolu, kontrolleri yapıp kaydeden görevli kişiyi ve vardiya sonu kontrolünü içeren yazılı bir prosedür ister. 4.23, prosedürün en az yılda bir gözden geçirilmesini şart koşar. |
Ortak nokta şudur: Risk işverenindir, değerlendirme kişi yalnız çalışmaya başlamadan önce yapılır ve önlemler iletişimde kalmayı ve olaya müdahaleyi kapsamalıdır. 6331 Madde 11'in acil durum planı, ilk yardım ve işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibat yükümlülükleri de yalnız çalışan için ayrıca düşünülmelidir.
Neler Değerlendirilir? Yalnız Çalışma Risk Faktörleri
Yalnız çalışma değerlendirmesi dört şeye bakar: kişi, yer, iş ve müdahale. Aşağıdaki sorular HSE INDG73'ten alındı ve her yalnız çalışma görevi için kullanabileceğiniz bir kontrol listesi olarak gruplandı.
| Faktör | Cevaplanacak sorular |
|---|---|
| Kişi | Görevde ve yalnız çalışmada ne kadar deneyimli? Gerekli eğitimi aldı mı? Genç, gebe, engelli ya da stajyer olduğu için daha savunmasız mı? Yalnız çalışmasına engel bir sağlık durumu var mı? (Gerekirse işyeri hekiminin görüşünü alın.) |
| Yer | Kırsal veya ıssız bir yer mi? Başkasının evine veya işyerine mi giriyor? Mesai dışında tek kişi için güvenli bir giriş-çıkış var mı? Gittiği her yerde telefon veya telsiz çekiyor mu? |
| İş | Ekipmanı tek başına çalıştırmayı veya tek kişi için fazla büyük yükleri kaldırmayı gerektiriyor mu? Bir mevzuat veya standart ikinci kişi istiyor mu? Bir olay onu yardım çağıramaz hâle getirebilir mi? |
| Şiddet tetikleyicileri | Kural uyguluyor veya müşteriler üzerinde yetki kullanıyor mu? Nakit taşıyor, ödeme istiyor ya da mal geri alıyor mu? Gece geç saatte veya sabah erken mi çalışıyor? Alkol veya madde etkisindeki kişilerle karşılaşıyor mu? |
| İyi oluş | Amiriyle ne sıklıkla konuşuyor? Ekip duyurularına, eğitimlere ve görüş alma süreçlerine dahil ediliyor mu? Destek uzaktaysa yalnız çalışma işle ilgili stresi artırabilir. |
| Müdahale | Nasıl alarm veriyor? Kim cevap veriyor? Yardım ne kadar sürede ulaşıyor? Acil durum prosedürü denendi mi? |
Değerlendirmelerin çoğu son satırda zayıf kalır. Amir uyurken ve telefon çekmezken "amiri ara" diyen bir prosedür müdahale değildir.
Yalnız Çalışma Risk Değerlendirmesi 6 Adımda Nasıl Yapılır?
Yalnız çalışma risk değerlendirmesi, her risk değerlendirmesinin mantığını izler; farkı, olayın fark edilmesine ve müdahaleye ekstra dikkat göstermesidir.
Adım 1: Kim, ne zaman ve nerede yalnız çalışıyor, listeleyin
Görev görev ve vardiya vardiya ilerleyin. Gözden kaçan durumları da ekleyin: işi bitirmek için geç saate kalan bakım teknisyeni, 06.00'da kapıyı açan sorumlu, kiracı tatildeyken çatıda çalışan yüklenici. Yeri, saatleri ve yalnız yapılan işleri yazın.
Adım 2: Her işin yalnız yapılıp yapılamayacağına karar verin
Bir sonraki bölümdeki dört kapıyı uygulayın. Bazı işler ilk kapıdan geçemez ve haber verme sistemi ne kadar iyi olursa olsun ikinci kişi gerektirir.
Adım 3: Tehlikeleri ve yalnızlığın sonucu nasıl değiştirdiğini belirleyin
İşin olağan tehlikelerini, ardından HSE'nin saydığı öngörülebilir acil durumları yazın: yangın, ekipman arızası, hastalık ve kaza. Her biri için yalnız olmanın neyi değiştirdiğini sorun. Çoğu zaman değişen, olayın fark edilme süresi ve yardımın ulaşma süresidir.
Adım 4: Riski puanlayın
Kendi yönteminizi kullanın. Aşağıda Fine-Kinney kullanıyoruz; olasılık, frekans ve şiddeti ayırdığı için yalnız çalışma önleminin hangi bileşene etki ettiği kolayca görülür.
Adım 5: Önlemleri, gözetimi ve haber verme planını belirleyin
Kontrol hiyerarşisini uygulayın: Önce yalnız çalışma ihtiyacını ortadan kaldırın, sonra tehlikeyi mühendislik önlemiyle giderin, ardından prosedür, eğitim ve izleme ekleyin. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 10 da aynı sırayı ve toplu korunmanın kişisel korunmaya önceliğini ister. HSE, gözetim düzeyinin risk değerlendirmesine dayanan bir yönetim kararı olduğunu belirtir: Risk ne kadar yüksekse gözetim o kadar sıkı olmalıdır. İşe yeni başlayanlar, stajyerler ve yeni bir durumla karşılaşanlar başlangıçta refakatle çalışabilir.
Adım 6: Kaydedin, görüş alın, deneyin ve gözden geçirin
Çalışanları değerlendirmeye katın. Bulguları yazın, alarm ve haber verme sistemini gerçek tatbikatlarla deneyin. 6331 Madde 17'ye göre eğitim işe başlamadan önce ve iş veya ekipman değiştiğinde verilir. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12'ye göre değerlendirme çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde en geç 2, 4 ve 6 yılda bir yenilenir; iş kazası, ramak kala olay veya ekipman değişikliği gibi hâllerde daha erken yenilenir.
Bu İş Yalnız Yapılabilir mi?
Herhangi bir puanlama yapmadan önce her yalnız işi dört kapıdan geçirin. Bir kapıdan geçemiyorsa önce onu çözün ya da işi yalnız yaptırmayın.
- Mevzuat veya rehber ikinci kişi istiyor mu? Evetse bu iş yalnız yapılmaz. Aşağıdaki tabloya bakın.
- Öngörülebilir bir olay çalışanı yardım çağıramaz hâle getirebilir mi? Yüksekten düşme, elektrik çarpması, sıkışma, fenalaşma. Evetse elle yapılan bir telefon araması yetmez. Otomatik alarm (hareketsizlik veya düşme algılama), çok daha kısa kontrol aralığı ya da ikinci kişi gerekir.
- Bu kişi yalnız çalışmaya uygun mu? İşin eğitimini almış, ne zaman durması gerektiğini bilecek kadar deneyimli ve sağlık yönünden elverişli mi? 6331 Madde 4, görev verirken çalışanın işe uygunluğunun dikkate alınmasını ister. HSE de yalnız çalışırken neyin yapılıp neyin yapılmayacağının sınırlarının çizilmesini önerir.
- Alarm verip zamanında yardım alabilir mi? Çalıştığı yerde kapsama alanı, cevap veren bir muhatap, bilinen bir adres veya konum ve yalnız çalışana bağlı olmayan bir kurtarma planı.
En az bir kişinin daha bulunması gereken işler ve dayanakları:
| İş | Gereklilik | Kaynak |
|---|---|---|
| Kapalı alana giriş | Bir sorumlunun ve yalnızca kurtarma görevine atanmış birinin bulunması gerekebilir | HSE INDG73 |
| İzin gerektiren kapalı alan (ABD) | Giriş süresince alanın dışında en az bir gözcü; yerine biri gelene kadar dışarıda kalır ve kurtarmayı çağırır | 29 CFR 1910.146(d)(6), (i) |
| Gerilim altındaki açık iletkenlerin yakınında çalışma | En az bir kişinin daha bulunması gerekebilir | HSE INDG73 |
| 600 V üzerindeki enerjili hatların kurulumu, sökümü veya onarımı (ABD, enerji üretim, iletim ve dağıtım) | Sınırlı istisnalarla en az iki çalışan | 29 CFR 1910.269(l)(2) |
| Enerji işlerinde kapalı mahaller (ABD) | Dışarıda hemen yardıma hazır, ilk yardım eğitimli bir gözcü | 29 CFR 1910.269(e)(7) |
| Dalış, patlayıcı taşıyan araçlar, fümigasyon | En az bir kişinin daha bulunması gerekebilir | HSE INDG73 |
| Tek kişi için fazla büyük yükleri kaldırma | Ekip hâlinde kaldırma veya mekanik yardımcı planlayın | HSE INDG73 |
Giriş prosedürünün kendisi için kapalı alanda çalışma rehberimize bakın. Elektrik işlerinde önce kilitleme-etiketleme (LOTO) ile enerjiyi kesin ki gerilim altında çalışma gerekmesin.
Çözümlü Örnek: Fine-Kinney ile Puanlanan Üç Yalnız Çalışan
Aşağıdaki üç görev ve dokuz tehlike, puanlama mantığını göstermek için FindRisk Team tarafından kurgulanmıştır. Ölçekler Kinney ve Wiruth'a (1976) aittir: Risk R = Olasılık × Frekans × Şiddet. Sınıflar: 400 üzeri çok yüksek, 200–400 yüksek, 70–200 önemli, 20–70 olası, 20 altı kabul edilebilir.
Görev 1: Kapalı bir dağıtım merkezinde gece güvenlik görevlisi
| Tehlike | Önce: O × F × S | R | Ana önlemler | Sonra: O × F × S | R |
|---|---|---|---|---|---|
| Gece tek başına bir davetsiz kişiyle karşı karşıya gelmek | 3 × 6 × 15 | 270 Yüksek | Müdahale etmeme kuralı (gözle, bildir, kolluğu bekle), devriyeden önce güvenlik kulübesinden kamera kontrolü, izlenen cihazda panik butonu, kişisel güvenlik eğitimi | 0,5 × 6 × 15 | 45 Olası |
| Aydınlatılmamış sahada takılıp düşmek ve ancak vardiya değişiminde bulunmak | 3 × 6 × 7 | 126 Önemli | Devriye güzergâhı boyunca aydınlatma, kafa lambası, bordür işaretleme, cihazda hareketsizlik alarmı | 1 × 6 × 7 | 42 Olası |
| Alarm verecek kimse yokken ani rahatsızlanma | 1 × 6 × 15 | 90 Önemli | Tek başına gece vardiyasına vermeden önce işyeri hekiminin görüşü, otomatik hareketsizlik alarmı, izleme merkeziyle saatlik haber verme, ilk yardım çantası | 1 × 6 × 7 | 42 Olası |
Görev 2: Müşteri sahalarına giden servis teknisyeni
| Tehlike | Önce: O × F × S | R | Ana önlemler | Sonra: O × F × S | R |
|---|---|---|---|---|---|
| Enerjili dağıtım panosunda tek başına arıza arama | 3 × 3 × 15 | 135 Önemli | Çalışmadan önce enerjiyi kes ve kilitle; enerjili ölçüm yalnızca ikinci bir yetkin kişi yanındayken | 0,5 × 3 × 15 | 22,5 Olası |
| Kenar koruması olmayan çatıdaki cihaza tek başına merdivenle çıkmak | 3 × 3 × 15 | 135 Önemli | Randevu alırken çatı erişimini sor; korkuluk yoksa iş iki kişilik olur ve yükseltici platform ya da geçici kenar koruması kullanılır | 0,5 × 3 × 15 | 22,5 Olası |
| Uzun günlerde yorgun hâlde sahalar arası araç kullanmak | 3 × 6 × 15 | 270 Yüksek | Günlük sürüş süresine plan sınırı, molalı güzergâh planı, sürüş sırasında telefon görüşmesi yok, gün sonu haber verme | 1 × 6 × 15 | 90 Önemli |
Görev 3: Çok katlı ofis binasında sabah erken saatte temizlik personeli
| Tehlike | Önce: O × F × S | R | Ana önlemler | Sonra: O × F × S | R |
|---|---|---|---|---|---|
| Islak zeminde veya merdivende kayıp saatlerce bulunmamak | 3 × 6 × 7 | 126 Önemli | Koridorun yarısını temizleyip diğer yarıyı kuru bırakmak, kaymaz ayakkabı, başlangıçta, iki saatte bir ve bitişte haber verme | 1 × 6 × 7 | 42 Olası |
| Küçük bir depoda çamaşır suyunu asitli kireç sökücüyle karıştırmak | 1 × 6 × 7 | 42 Olası | Hazır seyreltilmiş dozajlama sistemi, uyumsuz ürünleri kaldırmak, havalandırılan depo | 0,2 × 6 × 7 | 8,4 Kabul edilebilir |
| Ağır çöp torbalarını tek başına merdivenden indirmek | 3 × 6 × 3 | 54 Olası | Torba ağırlık sınırı, tekerlekli konteyner, asansör kullanımı | 1 × 6 × 3 | 18 Kabul edilebilir |
Rakamlar ne gösteriyor?
Görevlinin "ani rahatsızlanma" satırına bakın. Hiçbir önlem kalp krizinin olasılığını düşüremez, bu yüzden O yine 1'dir. Alarmın ve haber vermenin değiştirdiği şey şiddettir: Dakikalar içinde bulunan biri, 06.00'da bulunan birinden çok daha iyi bir sonuçla karşılaşır. Yalnız çalışma önlemlerinin özü budur. İzleme yardıma ulaşma süresini kısaltır ve şiddeti düşürür. İşe yönelik önlemler olasılığı düşürür. Genellikle ikisine birden ihtiyacınız vardır.
İkincisi, sürüş satırı önlemlerden sonra da 90'da kalıyor. Bu dürüst bir sonuçtur. HSE, yalnız çalışanların birçoğunun işle ilgili trafik risklerine maruz kaldığını belirtir ve haber verme sistemi bu riske pek etki etmez. Kalan puan, yönetime bu riskin daha fazla çalışma gerektirdiğini söyler: günde daha az saha ziyareti ya da daha kısa güzergâhlar gibi.
Üçüncüsü, teknisyenin en ağır sonuçlu iki tehlikesi, işler yalnız yapılmayarak çözüldü. İzleme burada pek işe yaramazdı: Elektrik çarpan ya da çatı kenarından düşen biri bir düğmeye basamayabilir.
Haber Verme Aralıkları ve Haber Gelmezse İzlenecek Yol
Türkiye'de ve İngiltere'de yalnız çalışanların ne sıklıkla haber vermesi gerektiğine dair sabit bir yasal süre yoktur. British Columbia aralığın prosedüre yazılmasını ve çalışanla birlikte belirlenmesini ister; OSHA'nın tersane kuralı aralıkların "işe uygun" olmasını şart koşar. Aralık risk değerlendirmenizden çıkmalıdır.
Aşağıdaki tablo yasal bir gereklilik değil, FindRisk Team'in önerdiği bir başlangıç noktasıdır. Kendi değerlendirmenize göre uyarlayın.
| Kalan risk durumu | Önerilen haber verme | Alarm |
|---|---|---|
| Düşük tehlike, normal saatler, yakında insanlar var (mesai sonrası ofis işi) | Vardiya başı ve sonu | Cep telefonu |
| Orta tehlike veya ıssız yer (temizlik, saha ziyareti) | Başlangıç, iki saatte bir, bitiş | Elle uyarı gönderilebilen telefon uygulaması |
| Yüksek tehlike, gece çalışması veya şiddet riski (güvenlik, uzak sahalar) | Saatlik ve vardiya sonu | Panik butonu ve hareketsizlik alarmı olan, 7/24 izlenen cihaz |
| Çalışanın yardım çağıramaması dakikalar içinde ölümcül olabilir (kapalı alan, enerjili çalışma, korumasız kenarlar) | Haber verme burada önlem değildir | İkinci kişi yanında bulunur |
Haber verme sistemi, haber gelmediğinde biri harekete geçerse işe yarar. Yükseltme adımlarını yazın ve deneyin. Bir örnek:
| Haber gelmemesinin üzerinden geçen süre | Yapılacak |
|---|---|
| 0 dk | İzleyen kişi çalışanın telefonunu ve telsizini arar |
| 10 dk | İkinci arama ve mesaj; cihazın son konumu kontrol edilir |
| 15 dk | Amir bilgilendirilir; çalışanın gittiği saha veya müşteri aranır |
| 30 dk | Son bilinen konuma birisi gönderilir ya da risk yüksekse acil çağrı merkezi (112) aranır |
Yüksek riskli görevlerde her adımı kısaltın. HSE, teknik çözümlerin ve tüm acil durum prosedürlerinin düzenli olarak denenmesini önerir. Çalışanın bilerek bir haber vermeyi atladığı üç ayda bir yapılan bir tatbikat, zincirin gece 03.00'te gerçekten işleyip işlemediğini gösterir.
Yalnız Çalışma Risk Değerlendirmesinde Sık Yapılan Hatalar
1. Cep telefonunu tek önlem saymak
Telefonun çekmesi, şarjının olması ve onu kullanabilecek bilinci yerinde bir çalışan gerekir. Düşme, fenalaşma ya da çalışanın telefona uzanamadığı bir tartışmada işe yaramaz. Çalışan hiçbir şeye basamazsa ne olacağını sorun.
2. Alarma kimsenin cevap vermemesi
Haber, gece sessize alınmış bir amir telefonuna gider. Kişiyi veya izleme hizmetini, çalışma saatlerini ve yedeğini adıyla belirleyin.
3. Haber gelmediğinde izlenecek yolun olmaması
Yazılı bir yükseltme planı yoksa cevapsız bir arama çoğu zaman "herhalde meşguldür" diye yorumlanır. Süreleri ve adımları yukarıdaki tablodaki gibi önceden belirleyin.
4. Kişiyi değil sadece görevi değerlendirmek
Stajyer, genç, gebe veya bir sağlık sorunu olan çalışan aynı iş için farklı bir düzen gerektirebilir. 6331 Madde 10 ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 8 bu grupları açıkça sayar. Kişiye özel kontrolü değerlendirmeye ekleyin.
5. İzlemeyi işe yönelik önlemlerin yerine koymak
Otuz dakikada bir haber vermek, enerjili elektrik işini veya kapalı alana girişi tek kişi için kabul edilebilir yapmaz. Bazı işler ikinci kişiyi kesin olarak gerektirir.
6. Ramak kala olaydan sonra değerlendirmeyi güncellememek
Tehdit edilen bir görevli ya da kayıp 20 dakika yerde kalan bir temizlik personeli, yalnız çalışma düzeni için bir ramak kala olaydır. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12 de ramak kala olayları erken yenileme gerekçesi sayar.
FindRisk ile Yalnız Çalışma Değerlendirmesi
FindRisk ile görevin kısa bir tarifinden, örneğin "dağıtım merkezinde gece güvenlik görevlisi", AI ile bir yalnız çalışma kontrol listesi oluşturabilir ve sahanıza göre düzenleyebilirsiniz. Dört kapıyı ve risk faktörü sorularını saha ziyareti sırasında telefonunuzdan uygulayabilirsiniz.
Her tehlike, uygulamadaki Fine-Kinney risk değerlendirmesiyle puanlanabilir; böylece önlem öncesi ve sonrası puanlar yukarıdaki tablolarda olduğu gibi yan yana durur. Devriye güzergâhını veya temizlik personelinin katlarını gezerken karanlık bir bordür ya da telefonun çekmediği bir nokta gibi sorunlu yerlerin fotoğrafını çekebilir, tehlikeyi fotoğraf üzerinde işaretleyebilir ve AI analizini ikinci bir göz olarak kullanabilirsiniz.
Bitirdiğinizde FindRisk saniyeler içinde, saha sorumlusuyla ve görüşünü aldığınız çalışanlarla paylaşabileceğiniz profesyonel bir rapor üretir. iOS ve Android'de çalışır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yalnız çalışmak yasal mı?
Evet. Yalnız çalışmak Türkiye'de, İngiltere'de, ABD'de ve Kanada'da yasaldır; HSE de çoğu zaman güvenli olduğunu belirtir. Şart, işverenin riskleri kimse yalnız çalışmaya başlamadan önce değerlendirmesi ve kontrol altına almasıdır. İzin gerektiren kapalı alana giriş gibi bazı işler ise başka bir kişinin bulunmasını gerektirir; yani cevap unvana değil işin kendisine bağlıdır.
Yalnız çalışanlar için ayrı bir risk değerlendirmesi gerekir mi?
Türk mevzuatında yalnız çalışanlar için ayrı bir risk değerlendirmesi zorunluluğu bulamadık; HSE de İngiltere için bunun zorunlu olmadığını belirtir. Ancak yalnız çalışmadan doğan riskler, 6331 Madde 10 kapsamındaki genel risk değerlendirmesinde yer almalı ve önlemleri planlanmalıdır. Birçok işveren yine de her görev için kısa bir yalnız çalışma bölümü yazar; böylece haber verme planı ve acil müdahale kolay bulunur ve denetlenir.
Yalnız çalışanlar ne sıklıkla haber vermeli?
Türkiye'de ve İngiltere'de tek bir yasal süre yoktur. Süre risk değerlendirmenizden çıkmalıdır: Risk ne kadar yüksekse aralık o kadar kısa olmalıdır. British Columbia, aralığın yazılı olmasını, çalışanla birlikte belirlenmesini ve vardiya sonu kontrolü yapılmasını ister. Başlangıç noktası olarak düşük riskli işlerde vardiya başı ve sonu, yüksek riskli gece işlerinde saatlik haber verme ve otomatik alarm yaygın bir uygulamadır.
Hangi işler asla yalnız yapılmamalı?
HSE; kapalı alanda çalışmayı, gerilim altındaki açık iletkenlerin yakınında çalışmayı, dalışı, patlayıcı taşıyan araçları ve fümigasyonu en az bir kişinin daha bulunması gerekebilecek işlere örnek verir. ABD'de OSHA, izin gerektiren kapalı alanların dışında bir gözcü ve 600 V üzerindeki enerjili hatların kurulumu, sökümü veya onarımı için sınırlı istisnalarla en az iki çalışan ister. Bir olayın çalışanı yardım çağıramaz hâle getirebileceği her iş aynı dikkati hak eder.
Genç veya gebe çalışanlar yalnız çalışabilir mi?
Yalnız çalışmaları yasak değildir, ama değerlendirmede özel olarak ele alınmaları gerekir. 6331 Madde 10; genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanları özel politika gerektiren gruplar olarak sayar. HSE de çalışanın genç, gebe, engelli veya stajyer olduğu için daha savunmasız olup olmadığının sorulmasını ister. Sonuç daha sıkı gözetim veya farklı bir görev olabilir.
Yalnız çalışanlara özel bir alarm cihazı gerekir mi?
Her zaman değil. HSE iletişimde kalmanın birkaç yolunu sayar: amirin periyodik ziyareti, telefon veya telsizle önceden belirlenmiş aralıklarla iletişim, elle veya otomatik çalışan alarm cihazları ve çalışanın işini bitirip döndüğünü doğrulayan bir sistem. Panik butonu ve hareketsizlik alarmı olan bir cihaz; çalışan bilincini kaybedebilecekse, gece çalışıyorsa veya şiddet riskiyle karşılaşıyorsa mantıklıdır.
Evden çalışmak yalnız çalışma sayılır mı?
Evet. HSE, evden çalışanları yalnız çalışan tanımına dahil eder ve işverenin onlara karşı diğer çalışanlarla aynı sorumluluğu taşıdığını belirtir. Bu durumda değerlendirme genellikle fiziksel acil durumlardan çok çalışma masası düzenine, strese ve iletişimde kalmaya odaklanır, ama değerlendirme yükümlülüğü yine geçerlidir.
Sonuç
Yalnız çalışma risk değerlendirmesi ayrı bir evrak işi değildir. Her işe sorulan tek bir ek soruyla yapılan olağan risk değerlendirmenizdir: Bu kişi yaralanırsa ve kimsenin haberi olmazsa ne olur? Bu soruyu dürüstçe cevaplamak işleri üç gruba ayırır: ikinci kişi gerektirenler, otomatik alarm ve kısa haber verme aralığı gerektirenler, vardiya başı ve sonu kontrolünün yettiği işler.
Her tehlikeyi önlem öncesi ve sonrası puanlayın ve her önlemin aslında neyi değiştirdiğine bakın. İzleme yardıma ulaşma süresini kısaltır; işe yönelik önlemler olayın olasılığını düşürür. Haber verme aralığını ve haber gelmediğinde izlenecek yolu yazın, insanların gerçekten yalnız çalıştığı saatlerde deneyin ve her ramak kala olaydan sonra gözden geçirin.
Yalnız çalışma kontrol listenizi AI ile oluşturmak, her tehlikeyi Fine-Kinney ile puanlamak ve raporu aynı gün ekibinizle paylaşmak için FindRisk'i indirin.
FindRisk'i Dene
Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?
Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.