FindRisk Logo
Ramak Kala Bildirimi: Örnek Form, Mevzuat ve Sistem Kurulumu
Tüm Makaleler
ramak kalaramak kala bildirimiramak kala formuramak kala örnekleriolay bildirimigüvenlik kültürü6331ISO 45001

Ramak Kala Bildirimi: Örnek Form, Mevzuat ve Sistem Kurulumu

29 Mart 202618 dk okumaFindRisk Team

Ramak kala bildirimi, işyerinde kimseye ya da hiçbir şeye zarar vermeden atlatılan, ama zarar verebilecek olan olayların kayda geçirilip incelenmesidir. Her bildirim, bir tehlikeyi ya da çalışmayan bir kontrol tedbirini kimse yaralanmadan önce gösterir. Türkiye'de işveren bu olayları incelemek ve raporlamakla yükümlüdür (6331 sayılı Kanun Madde 14).

Çoğu işyeri ancak biri yaralandığında öğrenir. İyi kurulmuş bir ramak kala sistemi bunu tersine çevirir: çalışana "az kalsın oluyordu" demenin hızlı ve suçlamasız bir yolunu, iş güvenliği uzmanına örüntüleri görecek veriyi, yönetime de kaza istatistiği bozulmadan önce hareket eden bir öncü göstergeyi verir.


Ramak Kala Nedir? Tanım ve Örnekler

Ramak kala olay, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde şöyle tanımlanır: "İşyerinde meydana gelen; çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olay."

Sık yapılan bir hata, bu tanımı 6331 sayılı Kanun'un 3. maddesinde aramaktır. Kanun'un tanımlar maddesinde iş kazası, tehlike ve risk vardır ama "ramak kala" yoktur; tanım Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ndedir (RG 29.12.2012, sayı 28512). Kanun ise aynı olayı Madde 14'te tarif eder: yaralanma veya ölüme yol açmadığı halde çalışana, işyerine ya da iş ekipmanına zarar verme potansiyeli olan olaylar.

Uluslararası tanımlar aynı noktada birleşir:

Kaynak Tanım
ISO 45001:2018, 3.35, Not 2 Yaralanma veya sağlık bozulması olmayan ama buna yol açma potansiyeli taşıyan olay "near-miss", "near-hit" veya "close call" olarak adlandırılabilir.
HSE, HSG245 (Birleşik Krallık) Zarara yol açmayan ama yaralanma veya sağlık bozulmasına yol açma potansiyeli olan olay.
National Safety Council, Near Miss Reporting Systems (2013, OSHA–NSC işbirliği) Yaralanma, hastalık veya hasarla sonuçlanmayan ama bu potansiyeli taşıyan planlanmamış olay.

ISO 45001'e göre hem ramak kala hem iş kazası birer olaydır (incident). Bu yüzden standardın olaylarla ilgili tüm şartları (Madde 10.2) ramak kala için de geçerlidir.

Ramak Kala, İş Kazası ve Tehlike Farkı

Terim Nedir? Örnek
Ramak kala Olay yaşandı, kimse yaralanmadı ama yaralanabilirdi Raftan palet düşer; toplayıcı birkaç saniye önce geçmiştir
İş kazası İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay (6331 Md. 3) Palet toplayıcının üzerine düşer
Tehlike Zarar veya hasar verme potansiyeli (6331 Md. 3); henüz bir olay yok Hasarlı, yük etiketi olmayan raf kirişi
Tehlikeli durum Riski artıran fiziksel koşul Uyarı levhası olmayan ıslak zemin
Tehlikeli davranış Riski artıran davranış Asılı yükün altından geçmek

Tehlikeler, tehlikeli durumlar ve tehlikeli davranışlar da bildirilmelidir ama ramak kala değildir: ortada yaşanmış bir olay yoktur. Hepsini tek kanaldan alıp türüne göre etiketlemek çalışan için işi kolaylaştırır. 30 sınıflandırılmış örnek için tehlikeli davranış ve tehlikeli durum rehberimize bakabilirsiniz.

Sahadan 10 Ramak Kala Örneği

  1. Geri manevra yapan forklift yaya yoluna giriyor; çalışan son anda geri çekiliyor.
  2. İskeleden düşen bir alet, içinde kimsenin olmadığı bariyerli alana düşüyor.
  3. Enerjisi kesilmemiş bir makinenin koruyucusu açılıyor; kilitleme sistemi makineyi durduruyor.
  4. Sapan kayıyor ve yük, bir dakika önce işaretçinin durduğu yere iniyor.
  5. Çalışan işaretlenmemiş bir kabloya takılıyor, korkuluğa tutunuyor.
  6. Solvent aktarımında kap taşıyor; sıçrayan sıvı çalışanın yüzünü ıskalıyor.
  7. Tank girişinde, kimse girmeden gaz dedektörü alarm veriyor.
  8. Rampada kamyonun arkasında çalışan varken bir araç yükleme alanından geçiyor.
  9. Cilalı zeminde merdiven, çalışan ilk basamağa basarken kayıyor.
  10. Panoya uzanan çalışan, kapağı eksik bölümde açıkta gerilimli parçalar fark ediyor.

Ramak Kala Olayları Neden Bildirilmeli?

Ramak kala olayları bildirilmelidir, çünkü kazaya yol açan zayıflıkları kimse yaralanmadan gösterirler. OSHA–NSC işbirliğiyle hazırlanan Near Miss Reporting Systems çalışması, ciddi ve felaket boyutundaki olayların çoğunun öncesinde uyarıların ya da ramak kala olayların yaşandığını tarihin defalarca gösterdiğini belirtir; ramak kalaya yol açan riskin kök nedeninin de hemen her zaman hatalı bir süreç ya da yönetim sistemi olduğunu vurgular.

Sahada bunun karşılığı:

  • Neden, biri yaralanmadan düzeltilir. Bugün toplayıcıyı forkliftin önüne düşüren koridor düzeni yarın da oradadır.
  • İnceleme daha kolaydır. HSE'nin HSG245 rehberine göre ramak kala incelemesi, kaza incelemesi kadar faydalı ve çok daha kolaydır; kimse yaralanmamıştır ve tanıklar yardımcı olmaya ve doğruyu söylemeye daha yatkındır.
  • Şans bir kontrol tedbiri değildir. HSG245, bir olayın ramak kala mı kaza mı olacağını çoğu zaman yalnızca şansın belirlediğini hatırlatır.
  • Veri birikir. NSC, istatistiksel analiz, eğilim takibi ve performans ölçümü için veri toplamayı bildirim sistemlerinin başlıca faydası sayar.
  • Çalışan katılımı sağlanır. NSC, çalışan katılımını başarılı bir güvenlik yönetim sisteminin temel bileşeni olarak tanımlar.
  • Öncü göstergedir. Bildirim sayısı ve kapanma hızı, kaza oranı değişmeden önce kontrol tedbirlerinin durumunu gösterir. Ayrıntı için öncü ve gecikmeli göstergeler rehberimize bakın.

EU-OSHA'nın OSHwiki'deki ramak kala maddesi (Finlandiya İş Sağlığı Enstitüsü, Aralık 2025 güncellemesi), ramak kala bildirimini teşvik etmenin iş kazalarını azalttığını gösteren çalışmalara atıf yapar. Aynı metin, toplanan bildirim sayısının asıl hedef olmaması gerektiğini de vurgular: değer, bildirimle ne yaptığınızdadır.


Ramak Kala Bildirimi Yasal Bir Zorunluluk mu?

Evet, Türkiye'de ramak kala olaylarını incelemek ve raporlamak işverenin yasal yükümlülüğüdür. Ancak bu olaylar SGK'ya bildirilmez; kayıt ve inceleme işyerinde yapılır.

Dayanak Ne diyor?
6331 sayılı Kanun Md. 14(1)(b) İşveren, işyerinde meydana gelen ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlarla ilgili raporları düzenler.
6331 Md. 14(2) SGK'ya bildirim (üç iş günü içinde) yalnızca iş kazaları ve meslek hastalıkları için öngörülmüştür. Ramak kala olaylar bu kapsamda değildir.
6331 Md. 19(2)(c) Çalışan, sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaştığında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüğünde işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber vermekle yükümlüdür.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Md. 4(1)(d) Ramak kala olayın tanımı.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Md. 8(1)(m) Tehlikeler tanımlanırken toplanacak asgari bilgiler arasında "ramak kala olay kayıtları" sayılır.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Md. 12(2)(ç) İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi hâlinde risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir.
İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği Md. 9(1)(a)(4) İş güvenliği uzmanı, ölüm ya da yaralanmaya neden olmayan ama zarar verme potansiyeli olan olayların nedenlerinin araştırılması konusunda çalışma yapar ve işverene önerilerde bulunur.
ISO 45001:2018 Madde 10.2 Olaylara (ramak kala dahil) zamanında müdahale, çalışan katılımıyla inceleme, nedenlerin belirlenmesi, mevcut risk değerlendirmelerinin gözden geçirilmesi, düzeltici faaliyet ve kayıt.

Uluslararası karşılaştırma için: ABD'de OSHA'nın kayıt kuralı (29 CFR 1904) ramak kalayı kapsamaz, ancak proses güvenliği yönetimi kapsamındaki tesislerde 29 CFR 1910.119(m) felaket boyutunda bir salıma yol açabilecek her olayın en geç 48 saat içinde incelenmesini ister. Birleşik Krallık'ta ise RIDDOR 2013'ün 2. ekindeki belirli "tehlikeli olaylar" (dangerous occurrences), kimse yaralanmasa da HSE'ye bildirilir.

Bu özet genel bilgi niteliğindedir; işyerinize özgü durumlarda mevzuatın güncel metnine bakın, gerekirse hukuki destek alın.


Ramak Kala Formu Örneği (Doldurulmuş)

İyi bir ramak kala raporu kısa, olgusal ve olay yerinde olmayan birinin harekete geçebileceği kadar somuttur. Aşağıdaki örnek kurgusaldır; işe yarayan ayrıntı düzeyini göstermek için yazılmıştır. Alanlar, OSHA hibesiyle hazırlanan ramak kala bildirim formu şablonunu temel alır; takip alanları eklenmiştir.

Alan Kayıt
Bildirim no. RK-2026-0147
Tarih ve saat 12 Kasım 2026, 14.20, B vardiyası
Yer Depo 2, C4 koridoru, 12 ve 13 numaralı raflar arası
Tür Ramak kala (araç / yaya)
Ne oldu? C4 koridorundan geri çıkan reach truck (uzanmalı istif aracı), el terminaliyle ara koridorda yürüyen toplayıcıya yaklaşık 1 m kadar yaklaştı. Toplayıcı geri çekildi. Operatör toplayıcıyı ancak durduktan sonra gördü.
Ne olabilirdi? Toplayıcıya geri manevra yapan istif aracının çarpması: ezilme yaralanması veya ölüm.
Hemen alınan önlem Operatör durdu ve vardiya amirine bildirdi. C4 ara koridoru vardiya sonuna kadar dubayla kapatıldı.
Gözlenen koşullar C4'ün yanındaki ayıklama konveyörünün gürültüsünde geri vites ikazı zor duyuluyor. Yaya yolunu koridor çıkışından ayıran zemin çizgisi yok. C4 köşesindeki ayna yok (bağlantı braketi boş).
Tanıklar Bir toplayıcı, bir operatör (isimler vardiya amirinde)
Fotoğraf 2 fotoğraf: boş ayna braketi; koridor çıkışında operatör koltuğundan görünüm
Bildirenin önerisi Ayna yenilensin; C4 çıkışına yaya geçidi ve araçlar için dur çizgisi çizilsin
Bildiren Toplayıcı (isimli; isimsiz de bildirebilirdi)
Alan / teyit Vardiya İSG sorumlusu, 12 Kasım, 15.05
Potansiyel şiddet Yüksek potansiyelli (en kötü gerçekçi sonuç: ölüm) → kapsamlı inceleme
Faaliyetler 1) Ayna değişimi, bakım, 13 Kasım. 2) Zemin çizgisi ve dur çizgisi, teknik hizmetler, 20 Kasım. 3) Konveyör yanındaki tüm koridor çıkışlarının incelenmesi, iş güvenliği uzmanı, 30 Kasım. 4) Geri vites ikazının konveyör gürültüsüne göre kontrolü, mühendislik, 30 Kasım.
Bildirene geri bildirim 14 Kasım: toplayıcıya bulgular ve değişecekler anlatıldı; B vardiyası iş başı konuşmasında paylaşıldı
Kapanış 3 numaralı faaliyetin doğrulanması bekleniyor

İyi ve Kötü Kayıt Farkı

Aynı olay, iki farklı yazımla:

Alan Kötü kayıt İyi kayıt Neden önemli?
Ne oldu? "Forklift az kalsın birine çarpıyordu." Kim, nerede, kim ne yapıyordu, ne kadar yaklaştı İnceleyen kişi tahmin yürütmeden olayı kurgulayabilir
Ne olabilirdi? "Kötü olabilirdi." "Geri manevra yapan araç toplayıcıya çarpar: ezilme veya ölüm" İncelemenin derinliğini belirler
Koşullar "Operatör dikkatsiz." İkaz duyulmuyor, zemin çizgisi yok, ayna eksik Suçluyu değil düzeltilebilir koşulu gösterir
Yer "Depo" "Depo 2, C4 koridoru, 12–13 arası" Alan bazında eğilim takibini mümkün kılar
Öneri Boş "Ayna yenilensin, yaya geçidi ve dur çizgisi" Çözümü çoğu zaman sahadaki kişi bilir
Geri bildirim Kayıt yok Tarih ve bildirene nasıl iletildiği Geri bildirim yoksa bildirim durur

İyi kayıtta suçlama yoktur; nedenler incelemede ortaya çıkar. Yaralanmalı olaylar için iş kazası raporu yazma rehberimize bakabilirsiniz.


Ramak Kala Bildirim Sistemi Nasıl Kurulur? 8 Adım

Ramak kala bildirim sistemi, tek tek bildirimleri düzeltici faaliyete ve eğilim verisine dönüştüren politika, kanal, sorumlu kişiler ve takip sürecinin bütünüdür. Aşağıdaki adımlar NSC'nin iyi uygulamalarına ve OSHwiki rehberine dayanır; sıralama, sıfırdan başlayan bir işyerinde bizim izleyeceğimiz sıradır.

Adım 1: Kısa ve Cezasız Bir Politika Yazın

Neyin, nasıl bildirileceğini ve sonra ne olacağını tek sayfada anlatın; bildirimin disiplin sürecine yol açmayacağını açıkça yazın. NSC, sistemin cezalandırıcı olmaması ve bildiren isterse isimsiz olabilmesi gerektiğini, politikanın üst yönetimin desteğiyle tüm çalışanlara duyurulmasını önerir. Kasıtlı ve pervasız ihlaller için bir istisna tutacaksanız bunu yazılı ve dar tutun.

Adım 2: Neyin Bildirileceğini Örneklerle Tanımlayın

Çalışan tanımadığı şeyi bildiremez. Yukarıdaki gibi işyerinize özgü örnekler verin; tehlike ve tehlikeli durum bildirimlerini de aynı kanaldan kabul edin. Bu, 6331 Md. 19'daki "derhal haber verme" yükümlülüğünün pratikte nasıl yerine getirileceğini de netleştirir.

Adım 3: Bildirimi Dakikalara İndirin

Birden fazla kanal sunun: telefonda form veya QR kod, çalışma noktasında kağıt kart ya da amirin yazıya geçirdiği sözlü bildirim. Bildirenden yalnızca bildiğini isteyin: ne, nerede, ne zaman, ne olabilirdi ve mümkünse fotoğraf. Kök nedeni bulmak bildirenin işi değildir.

Adım 4: Alıcıyı Belirleyin, Süre Hedefi Koyun

OSHwiki'ye göre başarılı bir süreç, bildirimi kimin alıp kimin işleyeceğini her zaman belirtir ve bildirimler alındıktan kısa süre sonra ele alınmalıdır. Her alan için bir alıcı ve bir yedek atayın. Kendi hedeflerinizi koyun; örneğin bir iş günü içinde teyit ve birkaç gün içinde inceleme düzeyine karar.

Adım 5: Potansiyel Şiddete Göre Önceliklendirin

Her bildirimi gerçekte olana göre değil, en kötü gerçekçi sonucuna göre derecelendirin. HSG245, inceleme düzeyini o seferki yaralanmanın değil, olası sonuçların ve olayın tekrarlanma olasılığının belirlemesi gerektiğini söyler. Bariyerli alana düşen bir anahtar hızlı bir düzeltme gerektirebilir; yaya yolunun üzerinde sallanan bir yük kapsamlı inceleme ister. Birçok şirket ikinci türü yüksek potansiyelli ramak kala (HiPo) olarak işaretler. Fine-Kinney gibi bir yöntemle puanlamak, bu kararı kişiden bağımsız hale getirir.

Adım 6: Orantılı İnceleyin, Faaliyet Atayın

Düşük potansiyelli bildirimler alan sorumlusunun kısa kontrolü ve düzeltmesiyle kapanabilir. Yüksek potansiyelliler kapsamlı inceleme ister; süreci olay araştırması rehberimizde anlattık. Her faaliyetin bir sorumlusu, bir termini ve etkinlik kontrolü olmalı. Risk değerlendirmesini de unutmayın: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Md. 12(2)(ç), ramak kala sonrasında değerlendirmenin tamamen veya kısmen yenilenmesini ister.

Adım 7: Bildirene Geri Dönün

Bildirene neyin bulunduğunu ve neyin değiştiğini anlatın. OSHwiki, bildirimin faydasını göremeyen çalışanların form doldurmaya isteksiz hale geldiğini belirtir. İyi örnekleri iş başı konuşmalarında paylaşın.

Adım 8: Eğilimleri İzleyin, Sistemi Gözden Geçirin

Bildirimleri her ay alan, görev, tehlike türü ve potansiyel şiddete göre gözden geçirin. Aynı tehlike için tekrar eden bildirimler, düzeltmenin işe yaramadığını gösterir. Ramak kala verisini İSG kurulunda (kurul varsa) veya yönetim gözden geçirmesinde kaza oranlarının yanında sunun ve bildirim sayısına hedef koymayın: sayı hedefi önemsiz bildirim üretir, düzeltme üretmez.


Ramak Kala Neden Bildirilmez?

Ramak kala çoğunlukla suçlanma korkusu, "nasılsa bir şey olmadı" düşüncesi ve zahmet yüzünden bildirilmez. NSC, suçlanma korkusunu şirketlerin aşması gereken bir sorun olarak anar ve bildirimin olabildiğince kolay olmasını ister. Tipik engeller:

  1. Suçlanma korkusu. Bildirim "hatayı kim yaptı?" sorusuna dönüşürse bir sonraki yapılmaz.
  2. "Bir şey olmadı ki." Yaralanma olmayan olay bildirilecek bir şey gibi görünmez.
  3. Zahmet. Vardiya sonunda uzun bir form doldurulmaz.
  4. Geri bildirim yokluğu. Kaybolan bildirimler, bildirmenin boşuna olduğunu öğretir.
  5. Riskin olağanlaşması. Her hafta yaşanan bir ramak kala, işin doğal parçası gibi görünmeye başlar.
  6. Bildirimi cezalandıran teşvikler. NSC'nin verdiği örnek açıktır: amir ve yöneticileri kayıtlı kaza oranlarına göre ödüllendirmek bildirimi bastırır. Bunun yerine tehlike bildirenleri takdir edin.

Suçlamasız yürütüldüğü sürece davranış odaklı gözlem programı bildirimi tamamlar; bkz. davranış odaklı güvenlik gözlemi rehberi.


Ramak Kala İncelemesi: 5 Neden Örneği

Ramak kala incelemesi olayın neden mümkün olduğunu sorar, kimin hata yaptığını değil. Düşük ve orta potansiyelli olaylarda 5 Neden tekniği çoğu zaman yeterlidir. Kurgusal bir örnek:

Ramak kala: Solvent aktarımı sırasında çalışan kimyasal sıçramasından kıl payı kurtuldu.

  1. Neden? Kap taştı.
  2. Neden? Çalışan dolum seviyesini göremedi.
  3. Neden? Kap opaktı ve seviye işareti yoktu.
  4. Neden? Kap spesifikasyonu görünür seviye şartı içermiyordu.
  5. Neden? Solvent türü değiştiğinde spesifikasyon gözden geçirilmemişti.

Kök neden: Süreç değiştiğinde kap spesifikasyonunun gözden geçirilmemesi; "çalışanın dikkatsizliği" değil. Düzeltici faaliyet: Spesifikasyonu seviyesi görünen veya işaretli kap şartıyla güncellemek ve kap kontrolünü değişiklik prosedürüne eklemek.

Yüksek potansiyelli ramak kalalarda balık kılçığı, hata ağacı veya SCAT gibi yapılandırılmış bir yöntem kullanın. Beş yöntemi çözümlü örnekle karşılaştırdığımız kök neden analizi rehberine bakabilirsiniz.


Ramak Kala Performansı Nasıl Ölçülür?

Kaç bildirim geldiğini değil, bildirimlerin harekete dönüşüp dönüşmediğini ölçün. Kullanışlı göstergeler:

Gösterge Ne söyler?
Alan bazında aylık bildirim sayısı Nerede bildirim yapılıyor, nerede sessizlik var
Yüksek potansiyelli bildirimlerin payı Ciddi öncüller yakalanıyor mu
Bildirimden faaliyet kapanışına medyan gün Sistem tepki veriyor mu
Aynı tehlike için tekrar eden bildirim Düzeltmeler işe yarıyor mu
Ramak kala ve tehlike bildirimlerinin yaralanmalı ve hasarlı olaylara oranı Saha bildiriminin her tesiste ne kadar işlediği

Son oran, Dave Rebbitt'in 2014'te Professional Safety dergisinde yayımlanan "Pyramid Power" makalesinden gelir; Rebbitt bu oranın farklı tesis ve sahalarda saha bildiriminin ne kadar işlediğini anlamaya yardımcı olduğunu söyler. Bir bilgilendirme kampanyasından sonra bildirim sayısının artması genellikle riskin değil bildirimin arttığını gösterir; OSHwiki de kampanyalardan sonra her işyerinde bildirim sayısının arttığını not eder.


Kaza Piramidi: Heinrich ve Bird Gerçekte Ne Buldu?

Kaza piramidi, ağır yaralanmaların çok daha fazla sayıdaki hafif yaralanma ve yaralanmasız olayın üzerinde durduğu fikridir. Ramak kala bildirimi için sık kullanılan bir gerekçedir ve sayıları sık sık yanlış aktarılır.

Heinrich 1931 (1:29:300) ve Bird ile Germain 1969 (1:10:30:600) kaza piramitleri, her oranın neyi ölçtüğü ve sınırları

Çalışma Oran Basamaklar
Heinrich, Industrial Accident Prevention, 1931 1 : 29 : 300 Ağır veya iş günü kayıplı yaralanma : hafif yaralanma : yaralanmasız kaza
Bird ve Germain, 1969 1 : 10 : 30 : 600 Ağır yaralanma : hafif yaralanma : maddi hasar : yaralanmasız olay

Heinrich (1931). Travelers sigorta şirketinde çalışan H.W. Heinrich, 330 kazalık bir grupta 300'ünün yaralanmasız, 29'unun hafif yaralanmalı, 1'inin ağır ya da iş günü kayıplı olduğunu yazdı. Yaralanmasız olay verisinin nereden geldiğini ancak kitabın dördüncü baskısında (1959) "5.000'i aşkın vaka" ifadesiyle açıkladı. Sık alıntılanan 75.000 vaka rakamı ise piramide değil, Heinrich'in kaza nedenlerini 88-10-2 olarak ayırdığı başka bir analize aittir (12.000 sigorta dosyası ve 63.000 işletme kaydı). Heinrich'in özgün verilerine bugün ulaşılamıyor; bu yüzden iki sonuç da doğrulanamamıştır. Heinrich'in daha çok bilinen beş dominoluk kaza zinciri modelini domino teorisi yazımızda anlattık.

Bird (1969). Frank Bird, Insurance Company of North America'da 297 şirketin bildirdiği 1.753.498 kazayı inceleyen çalışmayı yönetti ve 1:10:30:600 oranına ulaştı. Bird piramidinin tepesinde ölüm değil, ağır yaralanma vardır.

Eleştiriler ne gösterdi? Fred Manuele, Professional Safety dergisindeki "Reviewing Heinrich: Dislodging Two Myths" makalesinde (Ekim 2011) küçük olayların sayısını azaltmanın ağır yaralanmaları aynı oranda azaltmadığını savunur; ABD'de iş kazası tazminat talep sıklığı belirgin biçimde düşerken ağır vakaların çok daha az düştüğünü gösteren verileri aktarır. Sonraki çalışmalar oranların sektörden sektöre ve şirketten şirkete büyük farklar gösterdiğini ortaya koydu. 2005'teki BP Texas City rafineri patlamasıyla ilgili Baker Paneli raporu (2007) da BP'nin iyileşen kişisel yaralanma oranlarını, proses güvenliği performansının kabul edilebilir olduğunun işareti olarak yanlış yorumladığını tespit etti.

Geçerliliğini koruyan ne? Yaralanmasız olaylar, çalışmayan kontrol tedbirleri hakkında bilgi taşır; ramak kala bildirimini değerli kılan budur. Ama oranlar bir doğa yasası değildir; "ramak kala azalırsa ölümlü kaza da azalır" sözü verilemez. En kötü sonucu ağır olan ramak kalaları bulun ve önce onları düzeltin; Adım 5'teki önceliklendirmenin amacı budur.


FindRisk ile Ramak Kala Takibi

FindRisk, ramak kala bildiriminden sonraki işi kolaylaştırır: alanı kontrol etmek, riski puanlamak ve düzeltmeyi belgelemek. Sahada iş güvenliği uzmanı olay yerini fotoğraflayıp tehlikeyi fotoğraf üzerinde işaretleyebilir (boş ayna braketi, eksik zemin çizgisi); uygulamanın yapay zekâ analizi aynı fotoğraftaki başka tehlikelere de dikkat çekebilir.

Tehlike ardından Fine-Kinney yöntemiyle puanlanabilir; bu da bir ramak kalanın yüksek potansiyelli olup olmadığına tutarlı biçimde karar vermeyi sağlar. Benzer tüm noktaların takip denetimi için FindRisk yapay zekâ ile denetim kontrol listesi oluşturabilir ve yönetime, bildirimi yapan ekibe paylaşılacak profesyonel raporu saniyeler içinde üretir. FindRisk iOS ve Android'de kullanılabilir.


Sıkça Sorulan Sorular

Ramak kala olayını bildirmek zorunlu mu?

Evet. 6331 sayılı Kanun Madde 14(1)(b), zarar potansiyeli olan olayları incelemeyi ve raporlamayı işverene yükler; Madde 19(2)(c) de çalışanın ciddi ve yakın tehlikeyi ve koruma tedbirlerindeki eksikliği derhal bildirmesini ister. Ramak kala olaylar SGK'ya bildirilmez; SGK bildirimi yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı içindir. Kayıt ve inceleme işyerinde tutulur.

Ramak kala ile iş kazası arasındaki fark nedir?

Fark sonuçtadır. 6331 Madde 3'e göre iş kazası ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olaydır. Ramak kala ise Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne göre zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olaydır. İkisi de aynı tehlikeden doğabilir; aradaki fark çoğu zaman yalnızca şanstır.

Ramak kala bildiren çalışan cezalandırılır mı?

Cezalandırılmamalıdır. NSC, ramak kala bildirim sisteminin cezalandırıcı olmaması ve bildiren isterse isimsiz bildirime izin vermesi gerektiğini söyler. Bir istisna tutulacaksa yalnızca kasıtlı veya pervasız ihlalleri kapsamalı ve yazılı olmalıdır. Çalışanların güvendiği bir cezasızlık kuralı yoksa bildirim durur ve tehlikeler görünmez olur.

Bir kazadan önce kaç ramak kala yaşanır?

Güvenilir bir sayı yoktur. Heinrich 1931'de her ağır yaralanmaya 300 yaralanmasız kaza, Bird 1969'da her ağır yaralanmaya 600 yaralanmasız olay düştüğünü yazdı; ikisi de ölümlü kaza için değil, ağır yaralanma içindir. Bu oranlar sigorta verilerinden çıkan ortalamalardır, tek bir işyeri için tahmin değildir. Asıl mesaj, kazadan önce genellikle uyarıların geldiğidir.

Ramak kala sonrası risk değerlendirmesi yenilenir mi?

Evet. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12(2)(ç), iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana geldiğinde risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesini ister. Pratikte ilgili tehlikenin satırı yeniden puanlanır ve çalışmadığı görülen kontrol tedbiri güncellenir. Ramak kala kayıtları ayrıca tehlike tanımlamada toplanacak asgari bilgiler arasında sayılır (Madde 8).

Ramak kala raporunu kim yazar, kim inceler?

Bildirimi olayı yaşayan veya gören çalışan yapar; formu doldurmasına amir yardım edebilir. İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği Madde 9, bu olayların nedenlerini araştırmayı ve işverene öneride bulunmayı iş güvenliği uzmanının görevleri arasında sayar. Raporların düzenlenmesi ise 6331 Madde 14 gereği işverenin sorumluluğundadır.


Sonuç

Ramak kala bildirimi, kıl payı atlatılan olayları düzeltmeye dönüştürür. İşleyen bir sistem için kısa ve cezasız bir politika, dakikalar süren bir bildirim kanalı, belirli bir alıcı, en kötü gerçekçi sonuca göre önceliklendirme, orantılı inceleme ve her bildirene geri dönüş gerekir. Yukarıdaki doldurulmuş form, harekete geçmeyi sağlayan ayrıntı düzeyini gösterir.

Kaza piramidini taşıyabileceği yükle kullanın: zarardan önce genellikle uyarılar gelir. Oranlarını bir tahmin aracı gibi kullanmayın. Emeğinizi yüksek potansiyelli ramak kalalara verin, faaliyetlerini kapatın ve her ramak kaladan sonra risk değerlendirmesini güncelleyin.

Ramak kalanın arkasındaki tehlikeyi fotoğraflayıp işaretlemek, Fine-Kinney ile puanlamak ve harekete geçecek kişilere net bir rapor göndermek için FindRisk'i indirin.

FindRisk'i Dene

Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?

Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.