KKD Risk Değerlendirmesi: Seçim Matrisi ve Çözümlü Örnek

KKD risk değerlendirmesi, her çalışma alanını ve görevi inceleyerek kişisel koruyucu donanım gerektiren tehlikeleri belirleyen, ardından bu tehlikelere ve onu kullanacak kişiye uygun KKD'yi seçen kayıtlı bir değerlendirmedir. Türkiye'de Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesi, işverenin KKD'yi risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlemesini ve seçmeden önce değerlendirmesini ister.

İnternette bulunan KKD formlarının çoğu boş kontrol listesidir: "göz" kutusunu işaretle, "el" kutusunu işaretle, "eldiven" yaz. Bu, evrak işini kapatır ama amacı karşılamaz. Değerlendirmenin cevaplaması gereken soru daha nettir: hangi görevdeki hangi tehlike, KKD'nin hangi koruyucu özelliğini gerektiriyor ve bu özelliği hangi ürün karşılıyor?

Bu rehberde o akıl yürütmeyi adım adım yapıyoruz. Yönetmeliğin istediği değerlendirme adımlarını, ABD iş güvenliği idaresi OSHA'nın tehlike kategorilerine dayanan bir tehlike-KKD seçim matrisini, altı görevli bir imalat bölümü için çözümlü örneği, örnek bir değerlendirme kaydını ve en sık yapılan hataları bulacaksınız.

Altı Görevli Bir İmalat Bölümü ve Tek Bir KKD Kuralı

Bir çelik konstrüksiyon atölyesinin imalat bölümünü düşünün. Bu rehber için kurgulanmış bir örnek. Gündüz vardiyasında 14 kişi çalışıyor. Gazaltı (MIG) kaynağıyla braket kaynatıyorlar, kaynak dikişlerini taşlıyorlar, oksi-gaz şalomasıyla sac kesiyorlar, boyadan önce parçaları solventle siliyorlar ve sacları tavan vinciyle taşıyorlar.

Mevcut KKD kuralı kapıdaki bir levha: "Koruyucu gözlük, iş ayakkabısı ve eldiven her zaman zorunludur." Herkes uyuyor. Yine de kaynakçının maskesindeki filtre koyuluğunu kimse bilerek seçmemiş, solventle parça silen kişi sac taşıyanla aynı örme eldiveni kullanıyor ve taşlamacının köpük kulak tıkacı hiçbir gürültü ölçümüyle eşleştirilmemiş.

Bunların hiçbiri boş bir kutucuklu formda görünmez. Gerçek bir KKD risk değerlendirmesi üçünü de yakalar, çünkü donanım listesinden değil, görevden ve tehlikeden başlar. Rehberin geri kalanı bu değerlendirmeyi adım adım yapıyor.

KKD Risk Değerlendirmesi Nedir?

KKD risk değerlendirmesi, toplu korunma ve iş organizasyonuyla önlenemeyen riskler için hangi kişisel koruyucu donanımın gerektiğini belirleyen ve her tehlike için seçilen KKD'yi kayda geçiren değerlendirmedir. Ayrı bir belge olmak zorunda değildir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (RG: 30.06.2012, Sayı: 28339) kapsamında yapılan genel risk değerlendirmesinin KKD'ye ilişkin ayrıntılı bölümü olarak da hazırlanabilir. Önemli olan, her görev için tehlike, gerekli koruyucu özellik ve seçilen ürün bağlantısının açıkça kurulmasıdır.

Aynı düşünce farklı ülkelerde farklı adlarla zorunludur:

Ülke / bölge	Düzenleme	Değerlendirmenin içeriği
Türkiye	KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Madde 7	Diğer yöntemlerle önlenemeyen risklerin analizi, KKD'nin taşıması gereken özelliklerin tanımlanması, aday KKD'lerin bu özelliklerle karşılaştırılması
Avrupa Birliği	89/656/EEC Direktifi	KKD seçilmeden önce değerlendirme; Ek I'de vücut bölgesine göre risk tablosu
Birleşik Krallık	PPE at Work Regulations 1992, 6. madde	Aynı üç adım, ayrıca birlikte kullanılan KKD'lerin uyumu; geçerliliğini yitirince gözden geçirme
ABD	OSHA 29 CFR 1910.132(d)	Tehlikelerin değerlendirilmesi, KKD seçimi, çalışana bildirilmesi, uygun beden, yazılı onay belgesi

Ortak çizgi aynı sıradır: tehlike, gerekli özellik, ürün. Türk yönetmeliği 89/656/EEC Direktifine paralel hazırlandığı için AB ve Birleşik Krallık yaklaşımıyla birebir örtüşür. ABD kuralı buna ayrıca imzalı bir "certification" (onay belgesi) ekler.

Mevzuat KKD Değerlendirmesi İçin Ne İstiyor?

Türkiye'de temel düzenleme, 6331 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanan Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik'tir (RG: 02.07.2013, Sayı: 28695, mevzuat.gov.tr). İşverenin değerlendirmede bilmesi gereken hükümler şunlar:

Madde	Hüküm	Değerlendirmeye etkisi
5	KKD, riskler toplu korunma, iş organizasyonu veya çalışma yöntemleriyle önlenemediğinde kullanılır; işveren toplu korunmaya öncelik verir	Önce tehlikeyi kaynağında kontrol edip edemeyeceğinizi kaydedin
6(1)(a)	KKD ek risk oluşturmamalı, işyeri koşullarına, kullananın ergonomik gereksinimlerine ve sağlık durumuna uygun olmalı, ayarlandığında tam uymalı, CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunmalı	Seçim ölçütleri listeniz
6(1)(b)	Birden fazla KKD birlikte kullanılacaksa, birlikte koruyuculuğu bozulmayan donanımlar seçilir	Gözlük + yüz siperi, baret + kulaklık uyumu
6(1)(c)	Kullanım şartları ve süreleri; riskin derecesi, maruziyet sıklığı, çalışma yerinin özellikleri ve KKD performansına göre belirlenir	Eldiven değişim sıklığı, filtre ömrü
6(1)(e)	KKD işveren tarafından ücretsiz verilir; bakım, onarım ve periyodik kontrol imalatçı kılavuzuna göre yapılır	Bakım ve kontrol planı
6(1)(f)–(g)	Çalışan, KKD'nin hangi risklere karşı kullanılacağı konusunda bilgilendirilir; uygulamalı eğitim verilir	Eğitim kaydı
7	KKD, risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlenir; seçimden önce üç adımlı değerlendirme yapılır; KKD'nin herhangi bir parçası değişirse değerlendirme yenilenir	Değerlendirmenin kendisi
8	Ek-1'de örneği verilen tabloya göre riskler değerlendirilir; işveren Ek-2'deki KKD'lerden gerekenleri sağlar; KKD her kullanımdan önce kontrol edilir; arızalı KKD kullanılmaz	Ek-1 tablosu ve kullanım öncesi kontrol
10	Çalışanların veya temsilcilerinin görüşü alınır; destek elemanları ve çalışan temsilcilerinin KKD belirlenmesinde önceden görüşü alınır	Değerlendirmeye çalışan katılımı

İki ayrıntı daha önemli. Birincisi, ürünün kendisi ayrı bir düzenlemeye tabidir: Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (RG: 01.05.2019, Sayı: 30761). Bu yönetmelik 29.11.2006 tarihli ve 26361 sayılı eski KKD Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırdı ve KKD'leri Kategori I, II ve III olarak sınıflandırır. 2013 tarihli kullanım yönetmeliğinin tanım maddesi hâlâ 2006 tarihli yönetmeliğe atıf yapar; uygulamada ürün uygunluğunu 2019 yönetmeliğine göre kontrol edin.

İkincisi, kulak koruyucular gürültü ölçümüne bağlıdır. Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (RG: 28.07.2013, Sayı: 28721) en düşük maruziyet eylem değerini 80 dB(A), en yüksek eylem değerini 85 dB(A), maruziyet sınır değerini 87 dB(A) olarak belirler. Bu yüzden "kulak tıkacı" yazmak yetmez; ölçülen değer kayda girmelidir.

KKD her zaman son savunma hattıdır. KKD seçmeden önce tehlikenin ortadan kaldırılıp kaldırılamayacağını ya da mühendislik önlemiyle kontrol edilip edilemeyeceğini sorun. Bu karar için kontrol hiyerarşisi rehberimize bakabilirsiniz.

KKD Risk Değerlendirmesi 6 Adımda

Yönetmeliğin 7. maddesindeki üç adım (risk analizi, gerekli özelliklerin tanımı, karşılaştırma), sahada uygulanabilir altı adıma dönüşür. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bağlı İSGÜM'ün (İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü) 2022 saha analizinde kullandığı yöntem de aynı sırayı izler: sahayı iş akışına göre bölümlere ayırma, görevleri sınıflandırma, sahayı gezerek tehlike kaynaklarını belirleme, mevcut KKD'leri tespit etme, risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarını inceleme, doğru koruma sınıfını belirleme, mevcut KKD'lerin uygunluğunu kontrol etme ve kişiye uygun, birbiriyle uyumlu KKD seçme (İSGÜM saha analizi raporu).

1. Alanı görevlere ayırın

Alanda yapılan her görevi, bakım ve temizlik gibi ara sıra yapılanlar dahil listeleyin. Unvanı değil görevi değerlendirin: aynı kişi sabah taşlama, öğleden sonra kimyasal işi yapabilir. Adımlara ayrılmış bir iş güvenliği analizi (JSA) iyi bir başlangıç noktasıdır.

2. Sahayı gezin ve tehlike kaynaklarını belirleyin

OSHA'nın KKD standardına ekli, bağlayıcı olmayan Ek B, tehlikeleri yedi temel kategoride toplar: darbe, delinme/kesilme, ezilme (yuvarlanma), kimyasal, ısı, zararlı toz ve ışık (optik) radyasyonu. Bu uluslararası iyi uygulama, yönetmeliğin Ek-1 tablosundaki vücut bölgesi-risk eşleştirmesiyle birlikte kullanılabilir. Gezide hareketli makineleri, yüksek sıcaklıkları, kimyasal kullanımını, toz kaynaklarını, kaynak ve kesimi, düşen veya keskin cisimleri ve elektrik tehlikelerini arayın. Alanın iş kazası ve ramak kala kayıtlarını da inceleyin.

3. Yaralanma potansiyelini tahmin edin

Her görev ve tehlike için olası yaralanmanın ciddiyetini ve maruziyet sıklığını değerlendirin. Puanlamayı genel risk değerlendirmenizde kullandığınız yöntemle, örneğin Fine-Kinney yöntemiyle yapabilirsiniz. Aynı istasyonda birden fazla tehlikeye birlikte maruz kalınabileceğini unutmayın: taşlamada kıvılcım ve sıçrayan parça birlikte gelir.

4. Gerekli koruyucu özelliği tanımlayın

Ürün seçmeden önce KKD'nin ne yapması gerektiğini yazın: "taşlama parçalarına karşı darbe dayanımı", "160–250 A gazaltı kaynağında ark ışınımını filtreleme", "kullanılan solvente görev süresi boyunca dayanım". Yönetmelik, bu tanımda KKD'nin kendisinden kaynaklanabilecek risklerin de (görüşü kısıtlama, ısı yükü gibi) dikkate alınmasını ister.

5. KKD'yi seçin, beden ve uyumu kontrol edin

Ürünleri tanımladığınız özellikle karşılaştırın. CE işaretini ve Türkçe kullanım kılavuzunu kontrol edin. OSHA Ek B, asgari korumadan daha yüksek koruma sağlayan KKD seçilmesini önerir ve uyumun altını çizer: kötü oturan KKD gereken korumayı sağlamaz. Birlikte kullanılan donanımların birbirinin korumasını bozmadığını kontrol edin.

6. Bilgilendirin, kaydedin ve yenileme tetikleyicilerini belirleyin

Her çalışana neyin neden seçildiğini anlatın, uygulamalı eğitimi verin, değerlendirmeyi kayda geçirin ve hangi değişikliklerin değerlendirmeyi yeniden başlatacağını yazın.

Tehlike → KKD Seçim Matrisi

Tehlike-KKD seçim matrisi, her tehlike kategorisini risk altındaki vücut bölgesine, KKD türüne ve seçim kuralına bağlayan bir başvuru tablosudur. 5. adımda hızlı karar vermenizi sağlar.

KKD seçim matrisi: yedi tehlike kategorisi (darbe, delinme/kesilme, ezilme, kimyasal, ısı, zararlı toz, ışık radyasyonu) için nelere bakılacağı, risk altındaki vücut bölgesi ve tipik KKD

Tehlike kategorisi	Tipik kaynaklar	Vücut bölgesi	KKD türü	Seçim kuralı
Darbe	Taşlama, keski, düşen cisim	Göz, yüz, baş, ayak	Yan korumalı koruyucu gözlük veya goggle tipi gözlük; baret; burnu korumalı ayakkabı	Uçan parça varsa yan koruma şart (OSHA 1910.133(a)(2))
Delinme / kesilme	Keskin kenar, çivi, sac	El, ayak	Kesilmeye dayanıklı eldiven; delinmeye dayanıklı taban	Eldiven; görev, koşullar ve kullanım süresine göre seçilir (OSHA 1910.138(b))
Ezilme (yuvarlanma)	Sac, rulo, transpalet	Ayak, el	Burnu korumalı iş ayakkabısı, metatarsal koruma	Düşen ve yuvarlanan cisme karşı ayak koruması (OSHA 1910.136)
Kimyasal	Solvent, asit, baz	Göz, yüz, el, deri	Sıçramaya karşı goggle, ağır maruziyette yüz siperi, kimyasal eldiven	Eldiven, karışımdaki en kısa geçirgenlik (breakthrough) süreli bileşene göre seçilir (OSHA Ek B)
Isı	Sıcak iş, kıvılcım, erimiş metal	El, yüz, vücut	Isıya dayanıklı eldiven, gözlük üzerine yüz siperi	Termal yanık eldiven seçiminde sayılan tehlikedir (OSHA 1910.138(a))
Zararlı toz	Taşlama, kesme, zımparalama	Göz, solunum	Goggle; solunum koruyucu ölçüm ve programa dayalı	Önce lokal havalandırma; gaz/buhar için toz maskesi kullanılmaz
Işık radyasyonu	Kaynak, kesme, sert lehim	Göz, yüz	Filtre camlı kaynak maskesi veya gözlüğü	Asgari koyuluk numarası OSHA 1910.133(a)(5) tablosundan

Gürültü ve yüksekte çalışma bu yedi kategoride yoktur, ama aynı değerlendirmeye girer. Gürültüde karar ölçüme dayanır. Yüksekte çalışmada emniyet kemeri kontrolü için yüksekte çalışma kontrol listemize bakabilirsiniz.

Çözümlü Örnek: İmalat Bölümü İçin KKD Risk Değerlendirmesi

Aşağıdaki çözümlü örnek, altı adımı kurgusal imalat bölümüne uygular. Her satır tehlikeyi, KKD'nin taşıması gereken özelliği ve seçilen KKD'yi dayanağıyla birlikte gösterir.

#	Görev	Tehlikeler (kategori)	Gerekli özellik	Seçilen KKD
1	Gazaltı (MIG) kaynağı, 180–220 A	Işık radyasyonu; ısı (çapak); kaynak dumanı (toz)	160–250 A arkta ışınım filtresi; çapak yanığına dayanım	Asgari 10 numara filtreli kaynak maskesi (OSHA tablosu, gazaltı 160–250 A); ısıya dayanıklı kaynakçı eldiveni. Duman: önce lokal emiş, sonra ortam ölçümü; solunum koruyucu yalnızca ölçüm gerektiriyorsa
2	Kaynak dikişi taşlama	Darbe (parça); ısı (kıvılcım); gürültü	Darbeye dayanıklı göz koruması; yüz için kıvılcım siperi; maruziyete uygun kulak koruyucu	Yan korumalı gözlük ve üzerine yüz siperi; kulak koruyucu (aşağıdaki gürültü notuna bakın); aşınmaya dayanıklı eldiven
3	Sacın vinçle ve elle taşınması	Ezilme; kesilme (keskin kenar); darbe (asılı yük)	Düşen saca karşı burun koruması; kesilme dayanımı; baş koruması	Burnu korumalı iş botu; kesilmeye dayanıklı eldiven; baret
4	Parçaların solventle silinmesi	Kimyasal (sıçrama, deriden emilim)	Göz için sıçrama koruması; görev süresince solvente dayanan eldiven malzemesi	Kimyasal sıçramaya karşı goggle; güvenlik bilgi formundan, en kısa geçirgenlik süreli bileşene göre seçilmiş ve belirli aralıklarla değiştirilen eldiven
5	12 mm sacın oksi-gaz ile kesilmesi	Işık radyasyonu; ısı (kıvılcım, sıcak metal)	Hafif kesim için filtre; yanığa karşı koruma	Asgari 3 numara filtreli kesme gözlüğü veya siperi (25 mm altı oksijenle kesim); ısıya dayanıklı eldiven
6	Bölümden geçen ustabaşı veya ziyaretçi	Darbe (yakındaki taşlamadan parça); gürültü	İşaretli bölgelerde temel göz ve kulak koruması	Yan korumalı gözlük; işaretli taşlama bölgesinde kulak koruyucu; iş ayakkabısı

Filtre koyuluk numaraları OSHA 29 CFR 1910.133 tablosundan alınmıştır ve uluslararası iyi uygulama olarak verilmiştir. Kendi seçiminizde ürünün kullanım kılavuzunu ve uyumlu standardı esas alın.

Gürültü notu

Taşlama istasyonunda yapılan kişisel gürültü ölçümünün 8 saatlik günlük maruziyeti 92 dB(A) gösterdiğini varsayalım (bu örnek için varsayılmış bir değer). Gürültü Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre 80 dB(A) aşıldığında işveren kulak koruyucuları kullanıma hazır bulundurur; 85 dB(A)'ya ulaşıldığında veya aşıldığında kullanılmasını sağlar ve denetler. 92 dB(A), 87 dB(A) sınır değerin de üzerindedir. Sınır değerde kulak koruyucunun koruyucu etkisi hesaba katılır, eylem değerlerinde katılmaz. Yani önce kaynağında ve teknik önlemlerle maruziyet azaltılmalı, kulak koruyucu da kişiye tam uyacak ve sınır değerin altına indirecek şekilde seçilmelidir. Kayda "kulak tıkacı" değil, ölçülen değer ve seçilen koruyucu girmelidir.

Kapıdaki levhaya göre ne değişti?

Kaynakçının filtre numarası, mevcut akım aralığına bağlı belgelenmiş bir asgari değer oldu.
Solvent işine genel amaçlı örme eldiven değil, kimyasala göre seçilmiş eldiven verildi.
Kulak koruyucu, ölçülmüş maruziyete bağlandı.
Kaynak dumanı sorusu toz maskesiyle "çözülmedi"; havalandırma ve ölçüme yönlendirildi.
Eldivenler göreve göre ayrıldı: kaynak, aşınma, kesilme ve kimyasal.

Örnek KKD Değerlendirme Kaydı

Türk mevzuatı KKD değerlendirmesi için ayrı bir form şekli öngörmez; değerlendirme risk değerlendirmesi dosyasının parçası olarak tutulabilir. ABD'de OSHA 1910.132(d)(2) ise değerlendirilen işyerini, değerlendirmeyi onaylayan kişiyi, değerlendirme tarih(ler)ini içeren ve belgeyi "tehlike değerlendirmesi onayı" olarak tanımlayan yazılı bir belge ister. Bu yapı iyi uygulama olarak Türkiye'de de kullanılabilir:

KKD RİSK DEĞERLENDİRMESİ KAYDI Değerlendirilen alan: İmalat Bölümü 2, görev 1–6 (kaynak, taşlama, sac taşıma, solventle silme, oksi-gaz kesim, bölümden geçiş) Değerlendirme tarih(ler)i: 14 ve 15 Eylül 2026 Değerlendirmeyi yapan: İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, bölüm şefi ve çalışan temsilcisinin katılımıyla Dayanak: KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik Madde 7; Gürültü Yönetmeliği Madde 9 Görev bazında tehlikeler ve seçilen KKD'ler ektedir. İmza: ______________________

Kayıt tek sayfadır. Asıl iş ekteki görev tablosundadır; ikisini birlikte saklayın ve ikisine de tarih atın. Çalışan temsilcisinin katılımını kayda yazmak, yönetmeliğin 10. maddesindeki görüş alma yükümlülüğünü de belgeler.

Eğitimi ayrıca kaydedin. Yönetmelik uygulamalı eğitim ister. Eğitim kaydında en azından çalışanın adı, tarih ve konu bulunmalıdır: KKD'nin ne zaman ve hangi risklere karşı gerektiği, nasıl giyilip çıkarıldığı ve ayarlandığı, sınırları, bakımı, kullanım ömrü ve kullanım öncesi kontrolü. ABD'de OSHA 1910.132(f)(4) aynı üç unsuru (çalışan adı, eğitim tarihi, konu) yazılı onay olarak ister.

Eğitim, Uyum ve Yeniden Değerlendirme

Uyum ve beden

Uyum konfor meselesi değil, yasal şarttır: yönetmelik, KKD'nin gerekli ayarlamalar yapıldığında kullanana tam uymasını ve kullananın ergonomik gereksinimlerine ve sağlık durumuna uygun olmasını ister. Eldiven, baret iç bandı ve iş ayakkabısında birden fazla beden bulundurun; ortak kullanılan KKD'lerde hijyen önlemi alın.

Ücretsiz temin ve bakım

KKD işveren tarafından ücretsiz verilir. Bakım, onarım ve periyodik kontroller imalatçının kullanım kılavuzuna göre yapılır, KKD hijyenik koşullarda saklanır ve kullanıma hazır bulundurulur. Çalışanlar KKD'yi her kullanımdan önce kontrol eder ve gördükleri arızayı işverene bildirir.

Ne zaman yeniden değerlendirilir?

Yönetmelik, KKD'nin herhangi bir parçasında değişiklik yapıldığında değerlendirmenin yenilenmesini açıkça ister. Bunun dışında şu durumlarda değerlendirmeyi yenileyin:

yeni bir görev, makine, kimyasal veya süreç devreye girdiğinde;
KKD'nin koruması gereken bir vücut bölgesinde iş kazası veya ramak kala olduğunda;
KKD modeli, malzemesi veya tedarikçisi değiştiğinde;
ölçüm sonuçları değiştiğinde, örneğin yeni bir gürültü ölçümünde;
çalışanlar KKD'nin oturmadığını, buğulandığını, ısındığını veya işi engellediğini bildirdiğinde.

Genel risk değerlendirmesi yenilendiğinde KKD bölümünü de birlikte gözden geçirin.

KKD Risk Değerlendirmesinde Sık Yapılan Hatalar

1. Tehlikeden önce KKD'yi yazmak

Form "eldiven, gözlük, ayakkabı" ile başlar ve geriye doğru doldurulur. Sonuç, hiçbir tehlikeye özel olarak karşılık vermeyen genel KKD'dir. Görevden ve tehlikeden başlayın.

2. Her işe aynı eldiven

OSHA Ek B, tüm el tehlikelerine karşı koruma sağlayan bir eldivenden haberdar olmadığını belirtir. Kuru parça taşımaya uygun örme eldiven solvente karşı az koruma sağlayabilir. İSGÜM'ün 2022'de 10 metal ve inşaat işyerinde yaptığı saha analizi tam olarak bunu tespit etti: kimyasal koruma sağlayan eldiven yerine mekanik risklere karşı eldiven kullanılıyordu (İSGÜM saha analizi raporu).

3. Gaz ve buhar için toz maskesi

Aynı rapor, tehlikeli kimyasallarla çalışmada gaz maskesi yerine toz maskesi kullanıldığını tespit etti. Toz maskesi gaz ve buhar için yanlış filtre türüdür. Solunum koruyucu kararı ortam ölçümüne dayanmalı ve kişiye uyum kontrolüyle birlikte verilmelidir. Kimyasal maruziyet için işyerinde kimyasal güvenlik rehberimize bakabilirsiniz.

4. CE işaretini ve standardı bilmemek

İSGÜM, CE işareti, KKD'nin standardı ve onaylanmış kuruluş numarası gibi unsurların ilgili taraflarca bilinmediğini de gözlemledi. Değerlendirme kaydında ürünün CE işaretini, kategorisini ve uygun olduğu standardı yazın.

5. Uyumu, birlikte kullanımı ve saklamayı atlamak

Kötü oturan KKD korumaz; birlikte kullanılan donanımlar birbirinin korumasını bozabilir. İSGÜM ayrıca KKD'lerin elbise dolaplarında saklandığını veya çalışma ortamında bırakıldığını, ayrı saklama dolabı olmadığını gözlemledi. Saklama, temizlik ve kullanım öncesi kontrolü değerlendirmenin çıktısına ekleyin.

6. Hiç yenilememek

Değerlendirme atölyenin açıldığı günün tarihini taşır, oysa süreçler, kimyasallar ve tedarikçiler o günden beri değişmiştir. Değerlendirmeyi değişiklik yönetimine bağlayın; her yeni görev veya kimyasal bir gözden geçirme başlatsın.

FindRisk ile KKD Risk Değerlendirmesi

FindRisk, KKD değerlendirmelerinin en çok aksadığı saha turunda işinizi kolaylaştırır. AI ile checklist oluşturma özelliğiyle kaynak bölümü veya solvent odası gibi belirli bir alan için, bu rehberdeki tehlike kategorilerine göre düzenlenmiş bir KKD tehlike taraması hazırlayabilir ve telefonunuzdan doldurabilirsiniz.

Taşlama tezgâhında eksik yüz siperini ya da solvent istasyonunda örme eldiveni gördüğünüzde tehlikeyi doğrudan fotoğraf üzerinde işaretlersiniz; AI analizi aynı karede gözden kaçmış başka tehlikeleri de işaret etmeye yardımcı olur. Her bulguyu yerleşik Fine-Kinney yöntemiyle puanlayarak hangi KKD eksiğinin önce kapatılacağını sıralayabilirsiniz. FindRisk, fotoğraflar, puanlar ve aksiyonlarla profesyonel raporu saniyeler içinde üretir; bu raporu KKD değerlendirme kaydınıza ekleyebilirsiniz. iOS ve Android'de çalışır.

Sıkça Sorulan Sorular

KKD risk değerlendirmesi ayrı bir belge olarak mı hazırlanmalı?

Zorunlu değil. Yönetmelik, işverenin kullanılacak KKD'yi risk değerlendirmesi sonucuna göre belirlemesini ve seçimden önce değerlendirmesini ister, ama ayrı bir form şekli öngörmez. KKD değerlendirmesi genel risk değerlendirmesi dosyasının bir bölümü olabilir. Önemli olan, her görev için tehlikenin, KKD'nin taşıması gereken özelliğin ve seçilen ürünün açıkça yazılı olması ve çalışan temsilcisinin görüşünün alınmış olmasıdır.

KKD risk değerlendirmesini kim yapar?

Yükümlülük işverenindir. Uygulamada değerlendirme, risk değerlendirmesi ekibi içinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi tarafından, bölüm sorumluları ve işi yapan çalışanlarla birlikte hazırlanır. Yönetmeliğin 10. maddesi, kullanılacak KKD'nin belirlenmesinde destek elemanları ile çalışan temsilcilerinin önceden görüşünün alınmasını ister. Görevi bilen kişiler masada olmadan doğru seçim yapmak zordur.

KKD değerlendirmesi ne zaman yenilenmeli?

Yönetmelik, KKD'nin herhangi bir parçasında değişiklik yapıldığında değerlendirmenin yenilenmesini açıkça ister. Bunun yanında yeni bir görev, makine veya kimyasal geldiğinde, iş kazası ya da ramak kala sonrasında ve gürültü gibi ölçüm sonuçları değiştiğinde de yenilenmelidir. Genel risk değerlendirmesi yenilendiğinde KKD bölümü de birlikte gözden geçirilmelidir.

KKD'yi işveren mi karşılar?

Evet. Yönetmeliğin 6. maddesine göre kişisel koruyucu donanımlar işveren tarafından ücretsiz verilir. İşveren ayrıca bakım, onarım ve periyodik kontrollerin imalatçının kullanım kılavuzuna göre yapılmasını, gereken parçaların değiştirilmesini ve KKD'nin hijyenik koşullarda saklanmasını sağlar. Çalışan ise kendisine verilen KKD'yi doğru kullanmak ve korumakla yükümlüdür.

Kulak koruyucu hangi gürültü seviyesinde zorunludur?

Gürültü Yönetmeliği'ne göre günlük maruziyet 80 dB(A)'yı aştığında işveren kulak koruyucuları kullanıma hazır bulundurur. Maruziyet 85 dB(A)'ya ulaştığında veya aştığında kulak koruyucuların kullanılmasını sağlar ve denetler. 87 dB(A) maruziyet sınır değeridir ve kulak koruyucunun etkisi hesaba katıldıktan sonra da aşılamaz. Karar ölçüme dayanmalıdır.

İş güvenliği analizi (JSA) ile KKD risk değerlendirmesi arasındaki fark nedir?

İş güvenliği analizi bir işi adımlara böler ve her adım için tehlikeleri ve önlemleri kontrol hiyerarşisinin tamamı üzerinden belirler. KKD risk değerlendirmesi ise diğer önlemlerden sonra kalan ve koruyucu donanım gerektiren tehlikelere odaklanır, donanımı seçer ve kayda geçirir. İyi bir JSA, KKD değerlendirmesini besler: adım bazındaki tehlike listesi, görev bazında KKD seçiminin başlangıç noktasıdır.

Sonuç

KKD risk değerlendirmesi, her görevi belirli bir tehlikeye, her tehlikeyi bir koruyucu özelliğe ve her özelliği onu kullanan kişiye oturan bir ürüne bağladığında işe yarar. İmalat bölümü örneği farkı gösteriyor: genel "gözlük, ayakkabı, eldiven" kuralı; belgelenmiş bir filtre numarasına, geçirgenlik süresine göre seçilmiş bir kimyasal eldivene, ölçülmüş bir gürültü değerine ve doğru yere yönlendirilmiş bir solunum koruyucu kararına dönüştü.

Matrisi ve çözümlü tabloyu kendi alanlarınız için şablon olarak kullanın, değerlendirme kaydını ve görev tablosunu birlikte saklayın, her görev, kimyasal veya KKD modeli değiştiğinde değerlendirmeyi yenileyin.

Bir sonraki KKD saha turunuzu telefonunuzdan yapmak için FindRisk'i indirin, alan için KKD tehlike checklist'i oluşturun, eksikleri fotoğraf üzerinde işaretleyin ve puanlanmış raporu aynı gün paylaşın.