FindRisk Logo
Kazı Güvenliği Kontrol Listesi: Kanal Kazısında 32 Günlük Kontrol
Tüm Makaleler
kazı güvenliği kontrol listesikazı işlerinde iş güvenliğikanal kazısıiksaşev açısıyapı işlerinde İSGinşaat güvenliği

Kazı Güvenliği Kontrol Listesi: Kanal Kazısında 32 Günlük Kontrol

30 Ekim 202621 dk okumaFindRisk Team

Kazı güvenliği kontrol listesi, kanala veya kazıya kimse girmeden önce ve koşullar her değiştiğinde ehil kişinin sahada doldurduğu kontrol listesidir. Altyapı hatlarının yerinin belirlendiğini, zeminin sınıflandırıldığını, iksa veya şevin derinliğe ve zemine uygun olduğunu, hafriyatın kenardan uzak tutulduğunu, yakında bir çıkış yolu bulunduğunu, havanın güvenli ve suyun kontrol altında olduğunu doğrular.

Kanal kazıları her yıl can almaya devam ediyor. ABD İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (OSHA), 2022'de ABD'de kanal veya kazı işlerinde 39 kişinin öldüğünü, bu sayının 2021'e göre iki katından fazla olduğunu açıkladı. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) verilerine göre 2011-2018 arasında kanal göçüklerinde 166 çalışan, yılda ortalama 21 kişi hayatını kaybetti (OSHA, 2023). Haziran 2025'in sonlarına gelindiğinde OSHA'ya o yıl için 11 kanalla ilgili ölüm bildirilmişti. OSHA'nın nedeni anlatan hatırlatması kısa: bir kübik yarda (yaklaşık 0,76 m³) toprak "bir otomobil kadar ağır olabilir" (OSHA, 2025).

Türkçe kaynaklardaki hazır formların çoğu gerekçesiz bir evet/hayır tablosu; bazıları Türk mevzuatında olmayan sayıları kaynağını söylemeden tekrarlıyor. Bu liste ise kontrolleri tehlikeye göre grupluyor ve her sınır değerin dayanağını yazıyor: 05.10.2013 tarihli ve 28786 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, uluslararası iyi uygulama olarak OSHA 29 CFR 1926 Subpart P ve İngiltere CDM 2015. Formlarda olmayanları da ekliyor: koruma sistemi seçimi, yeniden kontrol tetikleyicileri, işi durduran bulgular ve puanlanmış üç örnek.


Bir Kanal Göçüğünden Sonra OSHA Ne Buldu?

18 Kasım 2025'te ABD'nin Massachusetts eyaletindeki Yarmouth'ta bir şantiyede çalışanlar, bir kanalın dışında kumlu toprağı alıp çelik plakalar yerleştirirken geri dolgu kumu göçtü ve iki çalışanı kanalın içinde sıkıştırdı. Çalışanlardan biri hayatını kaybetti, diğeri ağır yaralandı. OSHA Nisan 2026'da yükleniciye 7 kasıtlı, 33 tekrarlanan ve 17 ciddi ihlal için toplam 4.699.362 dolar idari para cezası önerdi (OSHA, 2026). Açıklamada cezaların davanın nihai sonucunu yansıtmayabileceği belirtiliyor.

OSHA'nın tespit ettiği eksikler, günlük bir kontrol listesinin bloklarıyla neredeyse birebir örtüşüyor:

Tespit edilen eksik Aşağıdaki listede ilgili blok
Desteklenmemiş yeraltı tesisatı Blok 1: altyapı ve yapılar
Yetersiz göçük koruması, projesine uygun kurulmamış iksa, hasarlı koruma sistemi Blok 2: zemin ve göçük koruması
Kazı kenarına iki ayaktan (yaklaşık 60 cm) yakın hafriyat yığınları Blok 3: hafriyat, malzeme ve kenarlar
Kanaldan güvenli çıkış yolunun olmaması Blok 4: iniş ve çıkış

Bunların hiçbirini görmek için özel bir cihaz gerekmiyor. Her biri, her vardiyada bakan bir kişiyi ve hiçbir maddeyi atlamayan bir listeyi gerektiriyor.


Kazı Güvenliği Kontrol Listesi Nedir?

Kazı güvenliği kontrol listesi, çalışanlar kazıya girmeden önce göçük koruması, iniş-çıkış, hava, su, hafriyat ve araç trafiği tedbirlerinin yerinde olduğunu doğrulamak için ehil kişinin sahada doldurduğu yapılandırılmış bir denetim kaydıdır. Türkiye'de, İngiltere'de ve ABD'de zorunlu olan günlük kontrolün yazılı biçimidir.

Türkiye'de dayanak, Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ek-4'ün B bölümündeki "Kazı işleri, kuyular, yeraltı işleri, tünel ve kanal işleri" başlığıdır (mevzuat.gov.tr):

Madde Ne istiyor
62 Kazıdan önce bitişik yapılara etkisi araştırılır; yeraltı kablo, gaz, su ve kanalizasyon hatlarının yeri belirlenir; meskûn mahalde alan perdeyle çevrilir, dışında uyarı şeridi ve levha konur
63 Çalışmalar işverenin görevlendirdiği ehil kişinin gözetiminde yürür; güvenli giriş-çıkış; zemin, iklim, sarsıntı, su ve yüke göre şev açısı ve/veya statik hesaplı destek; solunabilir hava; acil durumda güvenli yere ulaşma
64 Kazı yan yüzleri her vardiyadan önce ve belirli olaylardan sonra kontrol edilir; ortam güvenli bulunmadan çalışmaya başlanmaz
65 Zararlı gaz, toz veya silis tespit edilirse çalışanlar derhal uzaklaştırılır
66 Meskûn mahalde kazı üzerinden geçiş için en az 80 cm genişliğinde, iki tarafı korkuluklu geçit
67 150 cm'den derin kazılarda yan yüzeylerin altının oyulup üstten çökertilmesi engellenir
68 Hafriyat ile kazı kenarı arasında yeterli mesafe; akma riski varsa bariyer; araçlarla kenar arasında güvenlik mesafesi
69 Yağış sırasında kazı işlerinde çalışılmaz
70 Uygun ve güvenli iniş-çıkış; destek ve setler iniş-çıkış için kullanılmaz
71 Makinelerle yapılan kazılarda makinenin hareket alanına çalışan girmez

Listede geçen terimler de net anlamlar taşır. OSHA (29 CFR 1926.650) kazıyı toprağın kaldırılmasıyla oluşan her türlü insan yapımı yarık, oyuk, kanal veya çukur olarak; kanalı (hendek) ise genellikle derinliği genişliğinden fazla, taban genişliği 15 ayağı (4,6 m) geçmeyen dar kazı olarak tanımlar. Koruma sistemi şev, basamaklı kazı, iksa veya hendek kutusudur. OSHA'nın "competent person" dediği kişi, Türk yönetmeliğindeki ehil kişiye kabaca karşılık gelir: mevcut ve öngörülebilir tehlikeleri tanıyabilen ve bunları gidermek için hemen önlem almaya yetkili kişi.


Kazı İşlerinde Temel Sınır Değerler

Kazı kontrol listelerindeki sayıların çoğu OSHA'dan gelir. Türk yönetmeliği aynı tedbirleri çok az sayısal değerle tarif eder. İngiltere ise derinlik için bir sınır koymaz; İngiltere İSG otoritesi HSE'nin yaklaşımı, "hiçbir zeminin her koşulda desteksiz durabileceğine güvenilemeyeceği"dir (HSE).

Konu OSHA (29 CFR 1926 Subpart P) Türkiye (Ek-4 B)
Göçük koruması Kazı tamamen sağlam kayada değilse veya 5 ayaktan (1,52 m) sığ olup ehil kişi göçük belirtisi görmemişse gerekmez; diğer her durumda zorunlu (1926.652(a)) Zemin, iklim, sarsıntı, su ve yüke göre şev açısı ve/veya statik hesaplı destek (md. 63/c); derinlik değeri yok
Mühendis tasarımı 20 ayaktan (6,1 m) derin kazıda şev veya basamak, kayıtlı profesyonel mühendis tarafından tasarlanır Gerektiğinde statik hesabı yapılmış destek (md. 63/c)
Merdiven, basamak veya rampa 4 ayak (1,22 m) ve daha derin kanallarda, en fazla 25 ayak (7,62 m) yatay yürüme mesafesinde (1926.651(c)(2)) Güvenli iniş-çıkış; destekler merdiven olarak kullanılmaz (md. 63/b, 70)
Hafriyat ve malzeme Kenardan en az 2 ayak (0,61 m) uzakta veya tutucu düzenekle (1926.651(j)(2)) "Yeterli mesafe", akma riski varsa bariyer (md. 68)
Hava 4 ayaktan derin kazıda tehlikeli atmosfer bekleniyorsa girişten önce ölçüm; %19,5'in altındaki oksijen yetersiz; yanıcı gaz alt yanıcılık sınırının %20'sinin altında (1926.651(g)) Solunabilir ve zararsız hava; zararlı gaz veya toz tespitinde derhal tahliye (md. 63/d, 65)
Su Birikmiş veya biriken suda yeterli önlem olmadan çalışılmaz (1926.651(h)) Yağış sırasında kazıda çalışılmaz (md. 69)
Kazı üzerindeki geçitler Tabandan 6 ayak (1,8 m) veya daha yüksekse korkuluk (1926.651(l)) Meskûn mahalde en az 80 cm genişlik, iki tarafı korkuluklu (md. 66)
Hendek kutusu altı boşluk Kutu tam derinliğe göre tasarlanmışsa ve zemin kaybı yoksa, kutu tabanının en fazla 2 ayak altına kadar kazı (1926.652(g)(2)) Belirtilmemiş

Buradan iki pratik sonuç çıkar. Birincisi, bunlar yasal alt sınırlardır, güvenli sınırlar değil. 1,5 metreden sığ ama ıslak ve daha önce kazılıp doldurulmuş bir zemindeki kanal da göçebilir; OSHA'nın 5 ayak istisnası bu yüzden ehil kişinin incelemesine bağlıdır. İkincisi, Türkiye'deki bir şantiye 60 cm hafriyat mesafesini veya en fazla 7,62 metre yürüyüşle merdivene ulaşma kuralını uyguluyorsa, mevzuat zorunluluğunu değil OSHA'yı iyi uygulama olarak uyguluyordur. Bunu şantiye prosedürüne yazın ki sayının bir sahibi olsun.


Kontrol Etmeden Önce Koruma Sistemini Seçin

Kazı koruma sistemi karar akışı: sağlam kaya, 1,5 metreden sığ ve göçük belirtisi yok, 6 metreden derin ve mühendis tasarımı, diğer durumlarda zemin sınıfına göre şev, iksa veya hendek kutusu, ardından günlük kontrol listesi

Günlük kontrol listesi, koruma sisteminin yerinde olduğunu ve çalıştığını doğrular. İşin hangi sistemi gerektirdiğini söyleyemez. Bu seçim önce yapılır. Türk yönetmeliği şev açısının ve desteğin zemin yapısı, iklim, sarsıntı, su kaynakları ve yükler dikkate alınarak belirlenmesini ister (md. 63/c). HSE de geçici desteğin kazıdan önce kararlaştırılmasını ve ekipmanın iş başlamadan sahada olmasını önerir. OSHA'nın 29 CFR 1926.652 düzenlemesi bu kararı kısa bir sıraya koyar:

  1. Kazı tamamen sağlam kayada mı? Öyleyse koruma sistemi gerekmez.
  2. 5 ayaktan (1,52 m) sığ mı ve ehil kişi zemini inceleyip göçük belirtisi görmedi mi? Öyleyse sistem gerekmez, ama günlük kontrol yine gerekir.
  3. 20 ayaktan (6,1 m) derin mi? O zaman şev veya basamak kayıtlı bir profesyonel mühendis tarafından tasarlanır; destek ve kutular mühendis onaylı tablolardan ya da mühendis tasarımından gelir.
  4. Diğer durumlarda zemini sınıflandırın ve seçin: Ek B'deki açıyla şev veya basamak verin ya da üreticinin tablolarına göre iksa veya hendek kutusu kullanın.

OSHA'ya göre zemin sınıflandırmasını ehil kişi, en az bir gözle ve bir elle yapılan testle yapar: toprağı ince bir çubuk gibi yuvarlamak, başparmakla bastırmak ya da cep penetrometresi kullanmak gibi (Ek A). Koşullar değiştiğinde sınıflandırma yenilenir.

Zemin sınıfı Tanım Serbest basınç dayanımı En dik şev, 6,1 m'den sığ kazı
Sağlam kaya Düşey yüzle kazıldığında bozulmadan kalan doğal katı mineral Uygulanmaz Düşey (90°)
A tipi Kil gibi kohezyonlu zemin; çatlaklıysa, titreşime maruzsa, daha önce kazılıp doldurulmuşsa ya da katmanları kazıya doğru 4Y:1D veya daha dik eğimliyse A sayılmaz 1,5 tsf (144 kPa) ve üstü 3/4Y:1D (53°)
B tipi Orta dayanımlı kohezyonlu zemin; köşeli çakıl ve silt gibi daneli zeminler 0,5'in üstü, 1,5 tsf'nin altı 1Y:1D (45°)
C tipi Zayıf kohezyonlu zemin, daneli zeminler, su altındaki veya içinden serbestçe su sızan zemin 0,5 tsf (48 kPa) ve altı 1½Y:1D (34°)

Kaynak: OSHA Ek B, Tablo B-1. Y yatay, D düşey uzunluktur. A tipi zeminde 12 ayak (3,67 m) veya daha sığ kazılarda kısa süreli olarak 1/2Y:1D (63°) şeve izin verilir. OSHA'nın en basit seçeneği (1926.652(b)(1)) sınıflandırma yapmadan 1½Y:1D şev vermektir; bu, C tipi zeminin açısıdır.

Hangi sistemi kontrol ettiğinizi bilin. İksa, kanal duvarlarını destekleyerek hareket etmelerini önler. Hendek kutusu (kazı kutusu, siper) göçüğü durdurmaz; içindeki insanları korur. İksada liste, her elemanın projesine uygun yerinde olup olmadığını sorar. Hendek kutusunda ise çalışanların kutunun içinde kalıp kalmadığını ve kutunun altındaki boşluğun sınırı aşıp aşmadığını sorar.


Günlük Kazı Güvenliği Kontrol Listesi

Bu listeyi kazı başında, vardiyanın ilk girişinden önce ve bir sonraki bölümdeki olaylardan sonra tekrar kullanın. Her maddeyi Evet, Hayır veya Uygulanmaz olarak işaretleyin. [DUR] işaretli bir maddede "Hayır" varsa, düzeltilmeden kimse kazıya girmez.

Blok 1: Altyapı, yapılar ve planlama

  1. Kazıdan önce elektrik, doğalgaz, su, kanalizasyon ve telekom hatlarının sahiplerinden hat bilgisi alındı ve hatların yeri zeminde işaretli (md. 62/b). Büyükşehirlerde altyapı kazı ruhsatı ve kazı tarihleri, 15.06.2006 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'ne göre AYKOME üzerinden verilir. ABD'de aynı iş 811 hattıyla yapılır ve her eyalet kazıdan 48-72 saat önce aranmasını şart koşar (PHMSA). Hatların yeri belirlenmediyse [DUR].
  2. İşaretli hatların yakınında, makine yaklaşmadan önce hattın kesin yeri elle dikkatli kazı veya tespit cihazı gibi güvenli bir yöntemle doğrulandı.
  3. Açığa çıkan hatlar kazı açık kaldığı sürece desteklendi, korundu veya yerinden alındı. Desteksiz bir doğalgaz veya su ana hattı varsa [DUR].
  4. Komşu binalar, duvarlar, kaldırımlar ve direkler incelendi; kazı bunların dengesini etkileyebiliyorsa iksa, payanda veya altını besleme yapıldı (md. 62/a). Temel seviyesinin altına bu önlemler olmadan inilmiyor.
  5. Kazı, sağlık ve güvenlik planı veya bir çalışma izni kapsamında; seçilen koruma sistemi ve ekipmanı kazıdan önce sahadaydı.
  6. Kazı alanı ve kamyon güzergâhı yakınındaki havai enerji hatları belirlendi ve tedbir alındı. HSE, kaldırılmış damper kasaları ve ekskavatörlerden kaynaklanan atlama ve elektrik çarpması riskine dikkat çekiyor.

Blok 2: Zemin ve göçük koruması

  1. Ehil kişi zemini en az bir gözle ve bir elle yapılan testle sınıflandırdı; yağış, su sızması veya yeni bir titreşim kaynağından sonra yeniden sınıflandırdı. Sınıflandırma yoksa tek şev seçeneği 1½Y:1D, yani C tipi açıdır.
  2. Koruma sistemi derinliğe ve zemine uygun: Tablo B-1'deki şev açısı ya da üretici tablolarının sınırları içinde kullanılan iksa veya hendek kutusu. 1,5 metre ve daha derin bir kanalda koruma sistemi yoksa [DUR].
  3. Hareket belirtisi yok: kenara paralel çekme çatlakları, şişen veya dökülen yüzeyler, yüzden düşen toprak, duvardan sızan su. Bunlardan biri varsa [DUR].
  4. İksa projesine uygun kurulmuş; tüm dikmeler, kuşaklar, payandalar ve hidrolik pistonlar yerinde.
  5. İksa ve kutu elemanlarında hasar yok. Hasarlı parça, ehil kişi değerlendirene kadar kullanım dışı (1926.652(d)). [DUR]
  6. Hendek kutusu kullanılıyorsa herkes kutunun içinde çalışıyor, kazı kutu tabanının en fazla 60 cm altına iniyor ve kutu kurulurken, sökülürken veya düşey yönde hareket ettirilirken içinde kimse yok. [DUR]
  7. İksa sökülürken söküm alttan başlıyor ve geri dolgu, söküm ilerledikçe yukarı çıkıyor.

Blok 3: Hafriyat, malzeme ve kenarlar

  1. Hafriyat, boru, malzeme ve ekipman kenardan yeterli uzaklıkta (md. 68); OSHA'nın iyi uygulama değeri en az 2 ayak (0,61 m) ya da tutucu düzenektir. Kanalda çalışan varken hafriyat tam kenarda duruyorsa [DUR].
  2. Yüzdeki gevşek kaya ve toprak temizlendi ya da bariyerle tutuldu (md. 63/ç).
  3. İnsanların düşebileceği kenarlar bariyerle korunuyor; meskûn mahalde alan perdeyle çevrili, dışında uyarı şeridi ve levha var (md. 62/c-ç). Derin kazılara düşmede yüksekte çalışma kontrol listesindeki kenar kuralları uygulanır.
  4. Kazı üzerindeki geçitler meskûn mahalde en az 80 cm genişlikte ve iki tarafı korkuluklu (md. 66).
  5. Kenarı aşırı yükleyen bir şey yok: kenara yakın park etmiş iş makinesi, istiflenmiş boru veya vinç ayağı (md. 68). HSE de iş makinesi ve araçların kazı kenarlarına yakın park edilmemesini istiyor.

Blok 4: İniş ve çıkış

  1. Kanala güvenli iniş-çıkış için merdiven, basamak veya rampa var (md. 63/b, 70). İyi uygulama olarak OSHA, 1,22 metre ve daha derin kanallarda her çalışanın en fazla 7,62 metre yatay yürüyüşle bir çıkışa ulaşmasını ister. [DUR]
  2. Merdiven kutunun veya iksalı bölümün içinde duruyor; kimse korumasız zeminden geçerek çıkmıyor.
  3. Merdiven çıkış seviyesinin en az 0,9 metre (3 ayak) üstüne uzanıyor (1926.1053(b)(1)), sabitlenmiş ve hasarsız.
  4. Kimse iniş-çıkış için payandalara, kuşaklara veya kutu duvarlarına tırmanmıyor (md. 70). İş makinesi rampaları yapısal tasarım bilgisi olan bir kişi tarafından tasarlandı.

Blok 5: Hava ve su

  1. Tehlikeli atmosfer olabilecek yerlerde (eski çöp depolama alanı, yakında kimyasal veya yakıt deposu, hasarlı doğalgaz veya kanalizasyon hattı) girişten önce ölçüm yapıldı: oksijen en az %19,5, yanıcı gaz alt yanıcılık sınırının %20'sinin altında (OSHA 1926.651(g)). Zararlı gaz veya toz tespit edilirse çalışanlar derhal uzaklaştırılır (md. 65). [DUR]
  2. Havalandırma veya başka bir tedbir kullanılırken ölçüm gerektiği sıklıkta tekrarlanıyor.
  3. Kazı içinde benzinli veya dizel motor, egzozu dışarı verilmeden ya da cebri havalandırma olmadan çalışmıyor (HSE).
  4. Atmosferin tehlikeli hale gelebileceği yerlerde solunum cihazı, kemer ve can halatı gibi kurtarma ekipmanı hazır. Derin ve dar çukurlar kapalı alan tanımına da girebilir.
  5. Yağış sırasında kazıda çalışılmıyor (md. 69); birikmiş veya yükselen suda önlem olmadan kimse çalışmıyor, pompaları ehil kişi izliyor ve yüzey suyu kazıdan uzağa yönlendirilmiş. Korumasız kanalda su yükseliyorsa [DUR].

Blok 6: İş makineleri, trafik ve yükler

  1. Ekskavatör veya vinçle kaldırılan ya da döndürülen yüklerin altında kimse durmuyor; yüklenen veya boşaltılan araçların yanından uzak duruluyor (1926.651(e)).
  2. Operatörün kenarı açıkça göremediği yerlerde uyarı düzeni kullanılıyor: bariyer, işaretçi veya stop takozu (1926.651(f)).
  3. Kamu trafiğine açık alanda çalışanlar yüksek görünürlüklü yelek giyiyor; makinenin hareket ve dönüş alanına kimse girmiyor (md. 71).

Blok 7: Kontrol, ekip ve kurtarma

  1. Görevlendirilmiş ehil kişi bu vardiyadan önce kazıyı, çevresini ve koruma sistemini kontrol etti ve kaydı imzaladı (md. 63/a, 64). [DUR]
  2. Ekibe günün tehlikeleri anlatıldı; çatlak, su veya düşen toprak gördüklerinde kanaldan hemen çıkacaklarını ve göçük altında kalan birine başkalarını korumasız zemine sokmadan nasıl ulaşılacağını biliyorlar (md. 63/e).

Kazıları iskele, iş makinesi ve elektrik konularıyla aynı turda ele alan şantiye geneli bir denetim için inşaat şantiyesi denetim kontrol listesine bakın.


Vardiya İçinde Ne Zaman Yeniden Kontrol Edilir?

Sabah 07.00'de kontrol edilen kazı, öğleden sonra 13.00'te bambaşka bir kazı olabilir. Üç düzenleme de kontrolün yalnızca gün başında değil, belirli olaylardan sonra da tekrarlanmasını ister:

Tetikleyici Türkiye, Ek-4 B md. 64 OSHA 1926.651(k) İngiltere CDM 2015 md. 22(4)
İş başlangıcı Her vardiyadan önce İş başlamadan önce Vardiya başında
Vardiya içinde Belirtilmemiş Vardiya boyunca gerektikçe Belirtilmemiş
Yağış ve hava Şiddetli yağış, don veya kardan sonra Her sağanaktan sonra Dayanımı veya dengeyi etkileyebilecek her olaydan sonra
Malzeme düşmesi Beklenmedik parça düşmelerinden sonra Tehlikeyi artıran her olaydan sonra İstem dışı malzeme düşmesi veya yerinden oynamasından sonra
Destek hasarı Destekte önemli hasardan sonra Hasarlı malzemeyi ehil kişi inceler (1926.652(d)) Dengeyi etkileyebilecek her olaydan sonra
Patlatma Her patlatmadan sonra Tehlikeyi artıran her olaydan sonra Dengeyi etkileyebilecek her olaydan sonra

Uygulamada şunları da tehlikeyi artıran olay sayın: yakında kazık çakma veya kompaktörle çalışmaya başlanması, kenara yakın dolu bir kamyonun park etmesi, patlayan bir su borusu, hendek kutusunun yer değiştirmesi ya da kanalın yanında yeni bir kazı açılması.

Kontrol bir sorun bulduğunda önce insanlar çıkar. Türk yönetmeliği ortam güvenli bulunmadan çalışmaya başlanmamasını, OSHA tehlikeye maruz çalışanların önlem alınana kadar alandan çıkarılmasını (1926.651(k)(2)), CDM 2015 de sorun "tatmin edici biçimde giderilene" kadar işe dönülmemesini ister (legislation.gov.uk).


İşi Durduran Bulgular ve Düzeltilip Kaydedilen Bulgular

Her "Hayır" aynı ağırlıkta değildir. Bulguları iki gruba ayırmak, listenin eşit ağırlıklı tiklerden oluşmasını önler.

Düzeltilene kadar işi durdur Hemen düzelt ve kaydet
1,5 m ve daha derin kanalda koruma sistemi yok ya da herhangi bir kanalda çatlak, şişme veya dökülme var Bugünkü çalışmadan uzak bir bölümde kopmuş uyarı şeridi
Hasarlı kutu veya iksa ya da projesine uygun kurulmamış iksa Kontrol yapılmış ama kayıt henüz imzalanmamış
Kutunun dışında çalışan var ya da kazı kutunun çok altına inmiş Bugün kazı planlanmayan bir alanda silinmeye başlamış hat işaretleri
Çalışanların üstündeki kenarda hafriyat, malzeme veya iş makinesi Kenardan 60 cm'den uzakta ama düzensiz el aleti istifi
1,22 m ve daha derin kanalda 7,62 m içinde merdiven veya rampa yok Yapılmış ama katılımı kaydedilmemiş iş başı konuşması
Tehlikeli atmosfer olabilecek yerde gaz ölçümü yok Saha levha düzeninde küçük eksikler
Açıkta ve desteksiz doğalgaz veya su ana hattı
Pompa veya izleme olmadan yükselen su
Bu vardiya ehil kişi kontrolü yapılmamış

Durduran bir bulgu düzeltildiğinde maddeyi yerinde yeniden kontrol edin; kimin, ne zaman düzelttiğini yazın. Sağ sütundaki her maddeye, her düzeltici faaliyette olduğu gibi bir sorumlu ve termin verin.


Kazı Bulgularını Puanlama: Üç Örnek

Risk puanı bulguları bir öncelik sırasına sokar. Aşağıdaki üç bulgu, Fine-Kinney risk analizi örnekleri yazımızdaki ölçeklerle puanlandı (Risk = Olasılık × Frekans × Şiddet). O yazı desteksiz bir kanalı zaten puanlıyor; buradakiler günlük kontrollerde sık çıkan başka üç bulgu. Değerler örnek amaçlıdır; ekibiniz kendi sahasını puanlamalıdır.

Bulgu Önce: O × F × Ş Risk Uygulanan önlem Sonra: O × F × Ş Risk
Hendek kutulu 1,8 m'lik kanalın kenarına yığılmış hafriyat; ekip her gün kanalda 3 × 6 × 15 270 (Yüksek) Hafriyat 60 cm'nin ötesine alındı ve tek tarafta tutuluyor; kenar her kontrolde bakılıyor 0,5 × 6 × 15 45 (Olası)
Merdiven kanalın açık ucunda, kutunun dışında; çalışanlar günde birkaç kez korumasız zeminden geçiyor 6 × 6 × 15 540 (Çok yüksek) İş durduruldu; merdiven kutunun içine alındı; kanal ucu şevlendi 0,5 × 6 × 15 45 (Olası)
Kanalın üzerinden desteksiz geçen açıkta doğalgaz hattı; altına her gün boru döşeniyor 1 × 6 × 40 240 (Yüksek) Hattın altındaki çalışma durduruldu; hat, altyapı kurumunun belirttiği şekilde desteklendi; kepçe hattan uzak tutuluyor 0,2 × 6 × 40 48 (Olası)

Kullanılan ölçekler: O 6 = oldukça mümkün, 3 = alışılmadık ama mümkün, 1 = uzak ihtimal, 0,5 = akla gelir ama çok düşük ihtimal, 0,2 = pratikte imkânsız; F 6 = sık (her gün); Ş 40 = felaket, birkaç ölüm, 15 = çok ciddi, bir ölüm. Risk sınıfları: 400'ün üstü çok yüksek, 200-400 yüksek, 20-70 olası.

Bu değerlerin gerekçesi. Merdiven en yüksek puanı alıyor, çünkü güvensiz davranış iş düzeninin kendisinden kaynaklanıyor ve günde defalarca tekrarlanıyor; bu yüzden O 3 değil 6. Doğalgaz hattında olasılık düşük (1), ama şiddet 40, çünkü hat hasar görürse kanalın içindeki ve çevresindeki herkes yanabilir veya yaralanabilir. Üç kalan risk de "olası" bandında. Bu, tehlikenin bittiği değil, önlemin her kontrolde yeniden bakılması gerektiği anlamına gelir.


Kazı Kontrol Listelerinde Sık Yapılan Hatalar

1. Hendek kutusunu tek çözüm saymak

Kutu yalnızca içindekileri korur. Çalışanlar boruyu yönlendirmek için açık uçtan dışarı çıkar, kazı kutunun izin verilenden daha altına iner ya da içeride biri varken kutu kaldırılır. Her biri, korunan bir kanalın hemen yanında birini korumasız zemine sokar.

2. Zemini bir kez sınıflandırmak

Pazartesi B tipi olan zemin, bir gece yağmurdan sonra C tipi gibi davranabilir. Geri doldurulmuş zemin daha önce kazılmış zemindir ve OSHA Ek A'ya göre hiçbir zaman A tipi sayılmaz. Yarmouth göçüğünde de geri dolgu kumu vardı. Koşullar her değiştiğinde yeniden sınıflandırın ve gerekçeyi kayda yazın.

3. Yalnızca vardiya başında kontrol etmek

Günde tek bir saat yazılmış kontrol listesi, genellikle öğleden sonraki sağanaktan sonra kimsenin tekrar bakmadığı anlamına gelir. Yukarıdaki tetikleyici tablosunu kullanın.

4. 1,5 metreyi güvenli derinlik sanmak

1,52 metre (5 ayak), OSHA'da koruma sisteminin zorunlu hale geldiği eşiktir; altında bile istisna ehil kişinin incelemesine bağlıdır. 1,2 metrelik bir kanalda diz çöken bir çalışanın başı ve göğsü kanal duvarının üst kotunun altında kalır. Türk mevzuatı ve HSE güvenli bir derinlik belirlemez.

5. Hafriyatı "şimdilik" kenara bırakmak

Bir hattı bitirmek için kenara dökülen toprak duvarı yükler, ekibin üstüne geri yuvarlanabilir ve çıkış yolunu kapatır. Hafriyatın nereye gideceğini kazıdan önce planlayın ve her kontrolde kenar mesafesine bakın.


FindRisk ile Kazı Denetimi

FindRisk bu kontrol listesini telefonunuzdan yürüttüğünüz bir denetime çevirir. Yapay zekâ ile kontrol listesi oluşturma özelliği, tarif ettiğiniz işe göre bir kazı kontrol listesi hazırlar: örneğin hendek kutulu bir altyapı kanalı ya da komşu binaya bitişik bir bodrum kazısı. Listeyi kendi prosedürünüze ve şantiye kurallarınıza göre düzenleyebilirsiniz.

Kazı başında kenara paralel bir çatlağı, bir hafriyat yığınını ya da kutunun dışındaki bir merdiveni fotoğraflayıp tehlikeyi doğrudan fotoğraf üzerinde işaretleyebilirsiniz; yapay zekâ analizi gözden kaçabilecek tehlikeleri fark etmenize yardımcı olur. Bulgular yerleşik Fine-Kinney risk değerlendirmesiyle puanlanır ve denetim saniyeler içinde şantiye şefine veya yükleniciye gönderilebilecek profesyonel bir rapora dönüşür. FindRisk iOS ve Android'de çalışır.


Sıkça Sorulan Sorular

Kaç metre derinlikte iksa veya hendek kutusu gerekir?

Türk yönetmeliği belirli bir derinlik vermez; şev açısının ve desteğin zemin yapısı, iklim, sarsıntı, su ve yükler dikkate alınarak belirlenmesini ister. Uluslararası iyi uygulama olarak OSHA, 1,52 metre (5 ayak) ve daha derin kazılarda koruma sistemini zorunlu tutar; bunun altında da ancak ehil kişi göçük belirtisi görmezse sistemden vazgeçilebilir. 6,1 metreden derin kazılarda mühendis tasarımı gerekir.

Kazı işlerinde ehil kişi kimdir?

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği kazı çalışmalarının işverenin görevlendirdiği ehil kişinin gözetiminde yürütülmesini ister. OSHA aynı kişiyi, mevcut ve öngörülebilir tehlikeleri tanıyabilen ve bunları gidermek için hemen önlem almaya yetkili kişi olarak tanımlar. Kazıda bu kişi zemini değerlendirir, her vardiya kazıyı ve koruma sistemini kontrol eder ve işi durdurup çalışanları çıkarma yetkisine sahiptir.

Hafriyat kazı kenarından ne kadar uzakta olmalı?

Türk yönetmeliği hafriyat ile kazı kenarı arasında "yeterli mesafe" bırakılmasını ve hafriyatın kazıya akma riski varsa bariyer kullanılmasını ister, ama bir sayı vermez. OSHA ise malzeme ve ekipmanın kenardan en az 2 ayak (0,61 m) uzakta tutulmasını ya da tutucu düzenekle engellenmesini şart koşar. Islak veya gevşek zeminde duvarı yüklememek için daha büyük mesafe gerekebilir.

Kanal kazısında merdiven ne zaman gerekir?

Türk yönetmeliği her derinlikte uygun ve güvenli iniş-çıkış ister ve desteklerin merdiven olarak kullanılmasını yasaklar; belirli bir derinlik vermez. OSHA, 1,22 metre (4 ayak) ve daha derin kanallarda merdiven, basamak veya rampa ister ve hiçbir çalışanın bir çıkışa 7,62 metreden (25 ayak) fazla yürümemesini şart koşar. Merdiveni korunan alanın içine koyun ve üst kotun en az 0,9 metre üstüne uzatın.

Kazıda gaz ölçümü yapmak gerekir mi?

Evet, tehlikeli atmosfer bulunan veya makul olarak beklenen yerlerde gerekir: eski çöp depolama alanları, tehlikeli madde depolarının yakını veya doğalgaz hatları gibi. Türk yönetmeliği solunabilir ve zararsız hava ister, zararlı gaz tespitinde çalışanların derhal uzaklaştırılmasını şart koşar. OSHA, oksijenin %19,5'in altına düştüğü havayı yetersiz sayar ve yanıcı gazın alt yanıcılık sınırının %20'sinin altında tutulmasını ister.


Sonuç

Kazı güvenliği kontrol listesi, kazıyı gün boyunca takip ettiğinde işe yarar: kazıdan önce belirlenmiş altyapı hatları, derinliğe ve zemine göre seçilmiş bir koruma sistemi, her vardiyadan önce ve her yağış ya da sarsıntıdan sonra kontrol yapan bir ehil kişi, işi durduran bulgularla düzeltilip kaydedilen bulgular arasında net bir çizgi.

Yukarıdaki 32 maddeyi kendi listenizin temeli olarak kullanın. İşi durduran maddeleri işaretleyin, şantiyenizdeki kuralları ekleyin ve bulguları puanlayarak en kötüsünü önce düzeltin. Yarmouth'taki tespitler, eksiklerin genellikle ne kadar sıradan olduğunu gösteriyor.

Bir sonraki saha turunda bu listeyi kullanmak için FindRisk'i indirin, işinize uygun bir kazı kontrol listesi oluşturun ve her bulguyu doğrudan fotoğraf üzerinde işaretleyin.

FindRisk'i Dene

Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?

Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.