Dinamik Risk Değerlendirmesi: 5 Adım, Cep Kartı ve Örnekler

Dinamik risk değerlendirmesi, eğitimli bir çalışanın veya ekibin, sahadaki koşullar plandan farklı çıktığında ya da iş sırasında değiştiğinde iş başında yaptığı anlık değerlendirmedir. Durursunuz, neyin değiştiğine bakarsınız, kimin zarar görebileceğini değerlendirirsiniz, elinizdeki önlemleri uygularsınız ve devam etmeye, değişiklikle devam etmeye ya da durup üst kademeye bildirmeye karar verirsiniz. Yazılı risk değerlendirmesini tamamlar; asla onun yerini almaz.

Her yazılı risk değerlendirmesi bir tahmindir. İşi, yazıldığı gün nasıl olması bekleniyorsa öyle anlatır. Sonra ekip sahaya gelir: zemin ıslaktır, bir boru hattı değiştirilmiştir, üst katta bir taşeron çalışıyordur ya da ekipten biri raporludur. Plan ile saha arasındaki bu boşluk, insanların yaralandığı yerdir. Dinamik risk değerlendirmesi bu boşluğu kapatan alışkanlıktır.

Konuyla ilgili Türkçe kaynakların çoğu genel risk değerlendirmesini anlatıp tanımla yetiniyor. Bu rehber size 5 adımlı bir yöntem, yazdırabileceğiniz bir cep kartı, anlık değerlendirmenin yetmediği altı durdurma kuralı, sanayiden dört uygulamalı senaryo ve bulduklarınızı yazılı risk değerlendirmesine geri taşımak için kısa bir kayıt formu veriyor.

Plan Bir Şey Söylüyordu, Saha Başka Bir Şey

Bu, rehber için kurgulanmış bir örnektir. Bir bakım teknisyeni, soğutma suyu pompasının rulmanını değiştirmeye gönderiliyor. İş emri, risk değerlendirmesi ve izolasyon listesi geçen yıl hazırlanmış: motor şalterini kilitle, emme ve basma vanalarını kapat, gövdeyi boşalt.

Pompanın başına geldiğinde teknisyen, geçen ay bir duruş sırasında eklenmiş, kendi vanası olan yeni bir by-pass hattı görüyor. Bu hat izolasyon listesinde yok. Listedeki iki vana kapalıyken bile gövdeye by-pass üzerinden basınç gelebilir.

Evraktaki hiçbir şey pompanın eski hali için yanlış değil. Ama pompanın bugünkü hali için yanlış. Teknisyenin sonraki iki dakikada yaptığı şey bir dinamik risk değerlendirmesidir. Bu teknisyene uygulamalı örneklerde döneceğiz.

Dinamik Risk Değerlendirmesi Nedir?

Dinamik risk değerlendirmesi, yazılı değerlendirmenin tam olarak öngöremediği durumlar için, iş sürerken tehlikeyi fark etme, riski değerlendirme ve harekete geçme sürecidir. İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (HSE), yalnız çalışma rehberi INDG73 içinde bunu, çalışanların "önceden mutlaka öngörülemeyen risklere dayanarak operasyonel kararları kendilerinin verdiği" durum olarak tarif eder ve ekler: bu, kapsamlı bir risk değerlendirmesinin yerine geçmez.

Acil durum servisleri bu yaklaşımı rutin olarak kullanır, çünkü çalışma ortamları dakikalar içinde değişir. Avustralya'nın Victoria eyaletindeki acil durum kurumları, Ortak Standart İşletme Prosedürü J08.02 (sürüm 6.0, 2024) içinde dinamik risk değerlendirmesini "bir operasyonel olayın veya eğitim senaryosunun hızla değişen koşullarında riskin sürekli olarak belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi süreci" olarak tanımlar. İrlanda Sağlık Hizmetleri İdaresi (HSE Ireland) de risk değerlendirmesi kılavuzunda benzer bir tanım kullanır ve bu değerlendirme türünün belgelenmediğini belirtir.

Aynı adı taşıyan iki farklı şey

Terimi aradığınızda ikinci bir anlamla da karşılaşırsınız. Proses güvenliğinde "dinamik risk değerlendirmesi", sensör, bakım ve olay verileriyle sürekli güncellenen risk modellerini de anlatır. Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı'nın (EU-OSHA) 2021 tarihli tartışma belgesi, bu anlamın proses endüstrisinden geldiğini anlatır ve onu hızla değişen risklerle başa çıkmak için dijitalleşmiş ve modernleşmiş risk değerlendirmesi olarak tanımlar.

	Sahada anlık dinamik risk değerlendirmesi	Veriye dayalı ("sürekli") dinamik risk değerlendirmesi
Kim yapar	İş yerindeki çalışan, ekip veya olay komutanı	Güvenlik mühendisleri ve yazılımlar, kontrol odasından veya ofisten
Ne zaman	İşin başında ve koşullar her değiştiğinde	Yeni veri geldikçe, sürekli
Girdi	Gözlem, deneyim, yazılı plan	Sensör ölçümleri, bakım kayıtları, ramak kalalar, çalışma izinleri
Çıktı	Devam et, değişiklikle devam et veya dur ve bildir	Güncellenmiş risk seviyesi, alarmlar, çalışma izni kararları
Tipik kullanıcı	Acil durum servisleri, bakım, inşaat, yalnız çalışanlar	Kimya, petrol ve gaz ve diğer proses endüstrileri

Bu rehber birinci anlamı, yani işin yapıldığı yerdeki insanların verdiği kararı anlatır.

Dinamik Risk Değerlendirmesi ile Yazılı Risk Değerlendirmesi, JSA ve Diğer Kontroller

Dinamik risk değerlendirmesini diğer araçlardan ayıran şey zamanlama ve tetikleyicidir: iş sırasında yapılır ve bir değişiklikle tetiklenir. Diğerleri önceden planlanır ya da işin başında bir kez yapılır.

Araç	Ne zaman	Kim	Kapsam	Olağan kayıt
Yazılı risk değerlendirmesi	İş başlamadan önce; periyodik olarak ve değişiklikte yenilenir	İşveren, risk değerlendirmesi ekibiyle	Faaliyetin tüm önemli tehlikeleri	Resmi doküman
İş güvenliği analizi (JSA)	Belirli bir işten önce	Amir ve ekip	Tek iş, adım adım	JSA formu
Çalışma izni	Yüksek riskli, rutin olmayan işlerden önce	İzni veren ve işi yapan sorumlu	Tek iş, tek yer, tek zaman aralığı	İmzalı izin formu
İşbaşı güvenlik toplantısı	Vardiya veya iş başında	Amirden ekibe	Tek konu veya iş üzerine bilgilendirme	Katılım listesi
Son dakika risk analizi (LMRA), "Take 5", iş başı kontrolü	İşe başlamadan hemen önce	Çalışan veya ekip	Şimdi ve burada, kısa sabit sorular	Kısa kart, çoğu zaman saklanır
Dinamik risk değerlendirmesi	İş boyunca, bir şey her değiştiğinde	Çalışan, ekip veya olay komutanı	Planın öngörmediği koşullar	Genellikle o an yok; sonradan kısa kayıt

LMRA ile dinamik risk değerlendirmesi örtüşür. LMRA'yı, işe ilk alet değmeden yapılan ilk dinamik kontrol olarak düşünün. Dinamik değerlendirme bundan sonra da devam eder.

Dinamik Risk Değerlendirmesi Yasal Zorunluluk mu?

İncelediğimiz mevzuatın hiçbiri "dinamik risk değerlendirmesi" adında ayrı bir doküman istemiyor. İstenen, geçerliliğini koruyan yazılı bir risk değerlendirmesidir; anlık değerlendirmeyi gerekli kılan da bu yükümlülüktür.

Türkiye'de ne 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Resmî Gazete 30.06.2012, sayı 28339) ne de İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (Resmî Gazete 29.12.2012, sayı 28512) bu terimi kullanır. Sahadaki anlık değerlendirmeyi destekleyen hükümler ise açıktır:

Hüküm	Ne diyor	Dinamik değerlendirmeyle bağlantısı
6331 Madde 4(1)(c)	İşveren risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.	Anlık değerlendirme bu yükümlülüğü tamamlar, yerine geçmez.
6331 Madde 19(2)(c)	Çalışanlar makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaştıklarında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber verir.	"Dur ve bildir" kararının yasal karşılığı.
6331 Madde 13	Ciddi ve yakın tehlike karşısında çalışan kurula, kurul yoksa işverene başvurarak tedbir talep edebilir; tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli bir yere gidebilir ve bu nedenle hakları kısıtlanamaz.	Durdurma kararını veren çalışanın korunması.
Yönetmelik Madde 12(2)	Ekipman, teknoloji veya üretim yöntemi değişikliği, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olayı gibi hallerde risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir.	Sahada fark edilen değişikliğin yazılı değerlendirmeye geri dönmesi.

Uluslararası uygulamada tablo aynıdır. İngiltere'de İş Yerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetimi Yönetmeliği 1999 (Management of Health and Safety at Work Regulations), madde 3, "uygun ve yeterli" bir risk değerlendirmesi ister ve artık geçerli olmadığından şüphelenmek için neden varsa ya da önemli bir değişiklik olduysa gözden geçirilmesini şart koşar. HSE'nin INDG73 rehberine göre dinamik risk değerlendirmesi yapması gerekebilecek çalışan, bunun nasıl yapılacağı konusunda eğitim almalı, olası kontrol önlemlerini düşünmeli ve kararları için destek görmelidir. AB Çerçeve Direktifi 89/391/AEE risk değerlendirmesini zorunlu tutar (Madde 9) ve işverenden önlemleri değişen koşullara göre uyarlamasını ister (Madde 6(1)). ABD'de kavram, inşaattaki "yetkin kişi" tanımına en yakındır: mevcut ve öngörülebilir tehlikeleri tanıyabilen ve bunları gidermek için derhal düzeltici önlem alma yetkisi olan kişi (29 CFR 1926.32(f)).

Her yerde aynı düzen görülür: yazılı değerlendirmenin sahibi işverendir; işi yapan kişiler ise gerçek durum plandan saptığında harekete geçmek için eğitilir, yetkilendirilir ve desteklenir.

Dinamik Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır: 5 Adım

Sanayideki işler için dinamik risk değerlendirmesi beş adımda yapılabilir: dur, değişikliğe bak, değerlendir, kontrol et, karar ver. Bu adımları Victoria'nın acil durum prosedürü JSOP J08.02'deki altı adımdan (durumu değerlendir, çalışma sistemini seç, değerlendir, riskin faydayla orantılı olup olmadığına karar ver, değiştir, devam et) uyarladık ve bakım, inşaat ve üretim işleri için kısalttık. Bu işlerde, kazanılacak fayda neredeyse hiçbir zaman ciddi bir yaralanmaya değmez.

Dinamik risk değerlendirmesi 5 adımda: dur, değişikliğe bak, değerlendir, kontrol et, karar ver. Üç sonuç: devam et, değişiklikle devam et ve amire bildir, ya da dur ve bildir. Bir şey her değiştiğinde 1. adıma dön ve sonradan neyin değiştiğini kaydet

1. Adım: Dur

Elinizi işten çekin. Kaldırırken, keserken ya da tırmanırken dinamik risk değerlendirmesi yapılamaz. Uygulamada bu, birkaç saniyelik ya da birkaç dakikalık, etrafa düzgünce bakmaya yetecek bir moladır.

2. Adım: Neyin değiştiğine bakın

Gördüğünüzü plan, çalışma izni ve işbaşı bilgilendirmesinin varsaydığıyla karşılaştırın. Tipik değişiklikler: hava, zemin, yerleşim, yakındaki diğer işler, ekip (eksik, yeni, yorgun), ekipman veya malzeme ve zaman baskısı. Planın neyi varsaydığını bilmiyorsanız, bu zaten bir bulgudur.

3. Adım: Yeni riski değerlendirin

Her değişiklik için sorun: yakındakiler ve dışarıdan gelenler dahil kim zarar görebilir, ne kadar ağır ve şu an ne kadar olası? Puan hesaplamanız gerekmez. Tek bir soruya dürüst bir cevap gerekir: bu durum birini öldürebilir ya da ağır yaralayabilir mi?

4. Adım: Kontrol edebildiğinizi kontrol edin

Kontrol hiyerarşisini yukarıdan aşağı izleyin: yeni tehlikeyi ortadan kaldırın, ayırın ya da insanları ondan uzak tutun, yöntemi değiştirin, en son KKD ekleyin. Yalnızca eğitimini aldığınız, ekipmanı elinizde olan ve uygulama yetkiniz bulunan önlemleri kullanın. Bir bariyeri taşımak olur; bir izolasyon noktasını değiştirmek olmaz.

5. Adım: Karar verin, haber verin, izlemeye devam edin

Üç sonuçtan birini seçin:

Devam et: önemli bir şey değişmedi ya da değişiklik mevcut planla tamamen kontrol altında.
Değişiklikle devam et: yetkiniz dahilinde ek bir önlem uyguladınız. Amirinize ve ekibe haber verin.
Dur ve bildir: değişiklik sizde olmayan bir karar, çalışma izni, ekipman ya da yetkinlik gerektiriyor. Alanı güvenli hale getirin ve amirinizi çağırın.

Ardından izlemeyi sürdürün. Bir şey her yeniden değiştiğinde 1. adıma dönün.

Dinamik Risk Değerlendirmesi Cep Kartı

Aşağıdaki cep kartı FindRisk Team şablonudur. Bir karta basın, ekiplerinize göre uyarlayın ve soruları kendi işinize göre düzenleyin. "Hayır" ya da "emin değilim" cevabı sizi sağ sütuna gönderir.

Kendinize sorun	Cevap "hayır" veya "emin değilim" ise
1. Bu, planın yazıldığı iş, yer ve ekip mi?	Durun. Başlamadan önce amirinizle teyit edin.
2. Plandan, çalışma izninden veya bilgilendirmeden bu yana neyin değiştiğini biliyor muyum?	Alanı yeniden dolaşın. Burada son çalışan kişiye sorun.
3. Yakındakiler dahil kimin zarar görebileceğini biliyor muyum?	Devam etmeden bariyer kurun veya gözcü koyun.
4. Gerçekçi en kötü sonuç ciddi bir yaralanmadan daha mı hafif?	Tehlikeyi hemen ortadan kaldıramıyor veya ayıramıyorsanız durun ve bildirin.
5. Planlanan önlemler şu an yerinde ve çalışıyor mu?	Önce onları geri getirin. Eksik koruyucu, bariyer veya izolasyonun etrafından dolaşmayın.
6. Değişikliği eğitimini aldığım ve ekipmanı elimde olan bir önlemle kontrol edebilir miyim?	Durun ve bildirin. Doğaçlama yapmayın.
7. Bunu yeni bir çalışma izni veya başkasının onayı olmadan yapabilir miyim?	Durun. Kararı izni veren kişi veya amir verir.
8. Bir şey ters giderse alarm verip yardım çağırabilir miyiz?	Başlamadan önce iletişimi ve kurtarmayı çözün.

Karar: devam et / değişiklikle devam et ve amire bildir / dur ve bildir.

Dinamik Risk Değerlendirmesinin Yetmediği Durumlar

Dinamik risk değerlendirmesi, eğitimli bir kişinin işi planın sınırları içinde ayarlamasını sağlar. Planın hiç kapsamadığı bir işe izin veremez. Aşağıdaki altı durdurma kuralı FindRisk Team önerisidir; kendi prosedürlerinize göre uyarlayın.

İş için yazılı risk değerlendirmesi, çalışma yöntemi veya çalışma izni yoksa. Anlık karar, planlamanın yerine geçmez. Victoria'nın prosedürü bile dinamik değerlendirmeyi tek risk süreci olarak yalnızca gerçekten dinamik durumlarda kabul eder; planlama için zaman varsa planlama da yapılmalıdır.
Değişiklik, başkasının onayladığı bir şeye dokunuyorsa. Enerji izolasyonu, çalışma izni koşulları, kapalı alana giriş, kaldırma planları ve kazı iksası, onları onaylayan kişiye aittir.
Çözüm, sizde olmayan bir ekipman, kişi veya yetkinlik gerektiriyorsa. Doğru uygulayamadığınız bir önlem, önlem değildir.
En kötü sonuç ölüm veya kalıcı sakatlıksa ve tehlikeyi hemen ortadan kaldıramıyor ya da ayıramıyorsanız. Yüksek sonuçlu risklerde "dikkatli olmaya" güvenmeyin.
Devam etmek bir kuralı, prosedürü veya mevzuatı çiğnemek anlamına geliyorsa. Anlık değerlendirme yazılı bir yasağı asla geçersiz kılmaz.
Aynı anda birkaç şey değiştiyse ya da emin değilseniz. Belirsizlik de bir bulgudur. Durun ve ikinci bir görüş alın.

6331 sayılı Kanun'un 19. maddesi, ciddi ve yakın tehlikeyi işverene veya çalışan temsilcisine derhal bildirmeyi zaten çalışanın yükümlülüğü yapar. Bu kurallar, o bildirimin hangi durumlarda yapılacağını sahada netleştirir.

Uygulamalı Örnekler: 4 Dinamik Risk Değerlendirmesi Senaryosu

Aşağıdaki dört senaryo, yöntemi sanayi ortamında göstermek için FindRisk Team tarafından kurgulanmıştır. Her biri, yazılı değerlendirmeye neyin geri döneceğiyle biter; aynı sürprizin tekrar yaşanmasını engelleyen budur.

1. Bakım: listede olmayan bir izolasyon noktası

Ne değişti: giriş senaryomuzdaki soğutma suyu pompasında, izolasyon listesinde olmayan yeni bir by-pass hattı var.
Değerlendirme: by-pass açıkken, teknisyen gövdeyi açmışken basınç gelebilir. Sıcak veya basınçlı su yanığa ya da çarpma yaralanmasına yol açabilir.
Yetki dahilindeki önlem: yok. İzolasyon noktası eklemek teknisyenin kararı değildir.
Karar: dur ve bildir. Teknisyen alanı güvenli hale getirir, gövdeyi kapalı bırakır ve amirini çağırır; amir, iş yeniden başlamadan önce izolasyon listesini yetkili kişiye güncelletir.
Yazılı değerlendirmeye dönen: izolasyon listesinin ve işin risk değerlendirmesinin güncellenmesi. Tesisteki bir değişikliğin izolasyon listesini neden gözden geçirtmediği sorulmalıdır; bu bir değişiklik yönetimi (MOC) açığıdır.

2. Depo: forkliftler yaya yoluna yönlendirilmiş

Ne değişti: hasarlı bir raf dikmesi şeritle çevrilmiş ve bir koridor kapanmış. Forklift operatörleri işaretli yaya yolunu kestirme olarak kullanmaya başlamış.
Değerlendirme: trafik planının ayırdığı yayalar ve forkliftler artık aynı güzergahı paylaşıyor. Araç çarpması ağır yaralanmaya yol açabilir.
Yetki dahilindeki önlem: vardiya sorumlusu yaya yolunu geçici bariyerlerle yayalara kapatır, yayaları uzun yoldan yönlendirir ve geçiş noktasına bir yönlendirici koyar.
Karar: değişiklikle devam et; depo müdürüne bilgi ver.
Yazılı değerlendirmeye dönen: kapanan koridorlar için geçici trafik planı ve hasarlı raflar için daha hızlı onarım süreci.

3. Çatı işi: malzeme taşırken rüzgar artıyor

Ne değişti: düz bir çatıda yalıtım işi sırasında rüzgar sertleşiyor ve kenara yakın gevşek yalıtım levhaları kalkmaya başlıyor.
Değerlendirme: levhalar aşağıdaki yaya yoluna düşebilir; kenara yakın levha tutan bir çalışan dengesini kaybedebilir.
Yetki dahilindeki önlem: levha taşımayı bırakmak, yığını ağırlıkla veya kayışla sabitlemek, işi kenardan uzaklaştırmak.
Karar: malzeme taşımayı durdur ve bildir. İşin ne zaman sürdürüleceğine ve aşağıdaki alanın kapatılıp kapatılmayacağına amir karar verir.
Yazılı değerlendirmeye dönen: çalışma yönteminde hava koşuluna bağlı bir durdurma koşulu yoksa, kimin ve nasıl ölçeceğiyle birlikte eklenmesi.

4. Elektrik: geçici dağıtım panosunun çevresinde su

Ne değişti: gece yağan yağmurdan sonra rutin bir test için gelen elektrikçi, geçici dağıtım panosunun altında su birikintisi ve bir aracın ezdiği besleme kablosunu görüyor.
Değerlendirme: panoya dokunan ya da suda duran herkes için elektrik çarpması riski.
Yetki dahilindeki önlem: panoya dokunmamak, alanı şeritle kapatmak ve insanları uzak tutmak.
Karar: dur ve bildir. Kimse yaklaşmadan önce yukarıdan enerji kesme işlemi, sahanın kilitleme-etiketleme (LOTO) prosedürüne göre yetkili kişi tarafından yapılır.
Yazılı değerlendirmeye dönen: panonun su birikmeyen bir yere alınması, araç yollarında kablo koruması ve şiddetli yağmur sonrası kontrol.

Dört durumun üçünde doğru cevap durmaktı. Bu normaldir. Her seferinde "devam et" ile biten bir dinamik risk değerlendirmesi değerlendirme değil, ritüeldir.

Dinamik Risk Değerlendirmesi Sonradan Nasıl Kayda Geçirilir?

Dinamik risk değerlendirmesi sırasında genellikle hiçbir şey yazmazsınız; yazmak amacı bozar. HSE Ireland bu tür değerlendirmeyi "belgelenmeyen" değerlendirme olarak tanımlar. Ama bulduklarınız aklınızda kalmamalı, çünkü yazılı değerlendirmenin o durum için güncel olmadığı artık bilinmektedir.

İşten sonra ya da vardiya sonunda doldurulan kısa bir kayıt yeterlidir. Şu yedi alanı kullanın:

Alan	Örnek (2. senaryo)
Tarih, saat, yer	14 Mart, 10.40, 7 numaralı koridor
İş ve plan referansı	Palet yerleştirme, depo trafik risk değerlendirmesi
Ne değişti	6. koridor raf hasarı nedeniyle kapalı, forkliftler yaya yolunda
Tehlike ve risk altındakiler	Yayalara forklift çarpması
Karar	Değişiklikle devam
Uygulanan önlem veya bildirim	Yaya yolu kapatıldı, geçişe yönlendirici kondu, müdüre bilgi verildi
Takip ve sorumlu	Kapalı koridorlar için geçici trafik planı; depo müdürü

Ardından döngüyü kapatın:

Yazılı değerlendirmeyi yenileyin. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 12. maddesi; ekipman, teknoloji veya üretim yöntemi değiştiğinde ve iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay yaşandığında risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesini ister.
Ramak kalaları bildirin. Değişiklik az kalsın birini yaralıyordu ise bu aynı zamanda bir ramak kaladır. Bunu ramak kala bildirimi sürecinizle kayda alın.
Tekrarlayan örüntülere bakın. Amirler dinamik değerlendirme kayıtlarını bir iki haftada bir gözden geçirmelidir. Aynı değişikliğin tekrar tekrar karşınıza çıkması, ekiplerin doğaçlamada iyi olduğunu değil, yazılı değerlendirmenin yanlış olduğunu gösterir. Yönetmeliğin 6. maddesi, işyerindeki faaliyetleri ve tehlikeleri bilen çalışanları risk değerlendirmesi ekibine zaten dahil eder; bu kayıtlar onların sesini ekibe taşır.

Dinamik Risk Değerlendirmesinde Sık Yapılan Hatalar

1. "Dinamik" kelimesini planlamayı atlamak için kullanmak

"Sahada bakarız" bir risk değerlendirmesi değildir. HSE, dinamik risk değerlendirmesinin kapsamlı bir değerlendirmenin yerine geçmediğini açıkça söyler. Planlanabilecek her şeyi planlayın.

2. Eğitim vermeden beklemek

HSE'ye göre dinamik risk değerlendirmesi yapması gerekebilecek çalışan, bunun için eğitilmelidir. Neye bakacağı ya da neyi değiştirmeye yetkili olduğu gösterilmemiş bir çalışan ya donup kalır ya da doğaçlama yapar.

3. İşi durduran kişiye destek olmamak

Bir durdurma kararı iş programı baskısıyla geçersiz kılınırsa, ekipler durmamayı öğrenir. HSE'nin INDG73 rehberi, çalışanların kararları için destek görmesi gerektiğini söyler. 6331 sayılı Kanun'un 13. maddesi de tehlikeli bölgeyi terk eden çalışanın haklarının kısıtlanamayacağını belirtir. Yöneticiler, durdurma kararı sonradan gereksiz çıksa bile durduran kişiye teşekkür etmelidir.

4. Onu bir uzun form daha haline getirmek

Her işten önce imzalanan iki sayfalık bir "dinamik risk değerlendirmesi formu", kısa sürede tik atma alışkanlığına dönüşür ve insanlar bakmayı bırakır. Anlık kısmı zihinsel ve kısa tutun; kaydı sonradan yapın.

5. Başkasına ait önlemleri değiştirmek

Anlık bir karara dayanarak izolasyon noktasını değiştirmek, çalışma iznini uzatmak veya gaz ölçümünü atlamak, bu sistemlerin sağladığı korumayı ortadan kaldırır. Ekibin sahada bulduğu şey yazılı değerlendirmeye hiç ulaşmazsa da bir sonraki ekip aynı sürprizle karşılaşır.

FindRisk ile Dinamik Risk Değerlendirmesi

FindRisk, "soğutma suyu tesisinde pompa bakımı" gibi kısa bir tariften AI ile dinamik risk değerlendirmesi kontrol listesi oluşturabilir. Yukarıdaki cep kartından başlayıp soruları sahanıza göre düzenleyebilir ve listeyi iş başında telefonunuzdan bir iki dakikada uygulayabilirsiniz.

Bir şey değiştiğinde fotoğraf çekin, tehlikeyi fotoğraf üzerinde işaretleyin ve AI analizini ikinci bir göz olarak kullanın. O fotoğraf kayıt girişinizin parçası olur ve yazılı değerlendirmeyi güncelleyecek kişi için "pano yanında su" notundan çok daha işe yarar.

Değişiklik yazılı değerlendirmenin güncellenmesini gerektiriyorsa, yeni tehlikeyi yerleşik Fine-Kinney risk değerlendirmesiyle puanlayın ve saniyeler içinde amirinizle paylaşabileceğiniz profesyonel bir rapor üretin. FindRisk iOS ve Android'de çalışır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dinamik risk değerlendirmesi yasal bir zorunluluk mu?

Türkiye'de ayrı bir doküman olarak zorunlu değildir; ne 6331 sayılı Kanun ne de Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği bu terimi kullanır. Zorunlu olan, değişikliklerde yenilenen yazılı risk değerlendirmesidir. Çalışanın ciddi ve yakın tehlikeyi derhal bildirme yükümlülüğü (Madde 19) ve tehlike önlenemiyorsa tehlikeli bölgeyi terk etme hakkı (Madde 13), sahadaki anlık değerlendirmenin yasal dayanağını oluşturur.

Dinamik risk değerlendirmesinin yazılı olması gerekir mi?

Yapılırken gerekmez. Değerlendirme o anda yapılır ve HSE Ireland onu belgelenmeyen bir değerlendirme olarak tanımlar. Yine de işten sonra neyin değiştiğini ve ne karar verdiğinizi birkaç satırla kaydetmelisiniz. Yazılı risk değerlendirmesinin yenilenmesi ve ramak kalaların bildirilmesi bu kayıt sayesinde olur.

Dinamik risk değerlendirmesini kim yapar?

İşi yapan kişi veya ekip, çünkü değişikliği ilk onlar görür. Acil durum servislerinde her müdahale personeli yapar; büyük kararları olay komutanı verir. Çalışanların bunun için eğitim alması ve kendi başına neyi değiştirebileceklerinin net sınırlarının olması gerekir. Çalışma iznine, izolasyona veya başkasının onayına dokunan her şey amire gider.

Dinamik risk değerlendirmesine örnek verir misiniz?

Bir vardiya sorumlusu, raf hasarı nedeniyle kapanan bir koridor yüzünden forkliftlerin yaya yolunu kullandığını görür. Durur, araç çarpması riskini değerlendirir, yaya yolunu yayalara kapatır, bir yönlendirici koyar, müdüre bilgi verir ve geçici trafik planı yazılabilmesi için değişikliği kaydeder. Değerlendirme birkaç dakika sürer ve işin nasıl devam edeceğini değiştirir.

Dinamik risk değerlendirmesi ile son dakika risk analizi (LMRA) arasındaki fark nedir?

Son dakika risk analizi (LMRA), "Take 5" veya iş başı kontrolü olarak da bilinir; işe başlamadan hemen önce cevaplanan kısa, sabit bir soru setidir. Dinamik risk değerlendirmesi ise iş boyunca sürer ve bir değişiklikle tetiklenir. Uygulamada LMRA ilk dinamik kontroldür; dinamik değerlendirme ondan sonra da devam eder.

Dinamik risk değerlendirmesi yazılı risk değerlendirmesinin yerini alabilir mi?

Hayır. HSE, kapsamlı bir risk değerlendirmesinin yerine geçmediğini açıkça belirtir. Onu rutin olarak kullanan acil durum servisleri bile, planlama mümkün olan her durumda ayrıca belgelenmiş planlama yapılmasını şart koşar. Türkiye'de de 6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi risk değerlendirmesini işverenin yükümlülüğü yapar; anlık değerlendirme bunu yalnızca tamamlar.

Dinamik risk değerlendirmesi ne sıklıkla yapılmalı?

Her işin başında ve iş sırasında bir şey her değiştiğinde: hava, yerleşim, ekip, ekipman, malzeme veya yakındaki işler. Sabit bir aralık yoktur. Durağan bir işte tek bir hızlı kontrol yeterli olabilir; acil bir durumda ya da yoğun bir şantiyede değerlendirme kesintisiz sürebilir.

Sonuç

Dinamik risk değerlendirmesi, plan ile saha arasındaki köprüdür. Yazılı değerlendirme işi tahmin eder; dinamik değerlendirme bu tahmini gerçekle karşılaştırır ve ikisi uyuşmadığında işi ayarlar ya da durdurur. Yalnızca yazılı değerlendirme mevcutsa, çalışanlar eğitilmişse ve kararları, özellikle durdurma kararı, arkasında durulursa işe yarar.

Beş adımı kullanın, cep kartını yanınızda taşıyın, durdurma kurallarına uyun ve neyin değiştiğini kaydedin; böylece yazılı değerlendirmenin bir sonraki sürümü öncekinden daha iyi olur.

Cep kartını telefonunuzda bir kontrol listesine dönüştürmek, koşullar değiştikçe tehlikeleri fotoğraf üzerinde işaretlemek ve güncellemeyi aynı gün ekibinizle paylaşmak için FindRisk'i indirin.