Acil durum
Göz Duşu Kontrol Formu: Haftalık Kontrol Listesi
- Sıklık
- Haftalık
- Dolduran
- Alandaki acil durum ekipmanını kontrol etmekle görevlendirilen kişi
- Onaylayan
- Bölüm sorumlusu
- Kontrol listesi
- 28 madde · 5 bölüm
Göz duşu kontrol formu, acil göz duşuna saniyeler içinde ulaşılabildiğini, tek hareketle açıldığını, el tutmadan iki başlıktan birlikte su verdiğini ve suyun temiz aktığını doğrulayan haftalık kontrol içindir. Kontrolü o alanda çalışan, görevlendirilmiş bir kişi birkaç dakikada yapabilir; kritik bir maddeden kalan göz duşu kullanım dışı olarak işaretlenir ve aynı gün bildirilir.
Türk mevzuatında göz duşunu adıyla düzenleyen veya test aralığı belirleyen bir hüküm yoktur. Dayanak genel yükümlülüklerdir: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesi kimyasal kaynaklı acil durumlara hazırlığı, İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği Ek-1'in 60. maddesi ilkyardım ekipmanının kolay erişilebilir yerde bulundurulmasını ister. Haftalık çalıştırma ve yılda bir kapsamlı kontrol, uluslararası uygulamada esas alınan ANSI/ISEA Z358.1 standardından gelir. ABD'de OSHA 1910.151(c) aşındırıcı maddelere maruz kalınabilecek yerlerde göz ve vücut için uygun yıkama imkânı bulundurulmasını zorunlu tutar, ancak test aralığı belirlemez.
Bu form, sabit tesisata bağlı ve depolu (taşınabilir) göz duşları ile göz ve yüz duşlarının haftalık kullanıcı kontrolünü kapsar. Yıllık kapsamlı kontrolün (debi, sıcaklık, montaj) ve üreticinin bakım talimatının yerine geçmez. Göz duşunun nerede gerektiğine karar verirken kimyasal güvenlik rehberimizden ve ilk yardım ihtiyaç değerlendirmesinden yararlanabilirsiniz.
Kontrol listesi nasıl kullanılır
- Her göz duşuna bir numara verin; her birini haftada bir, sabit bir günde ve ayrı bir formla kontrol edin.
- Sıçramanın olabileceği noktadan göz duşuna yürüyün: cihaza dokunmadan önce yolu, işareti, aydınlatmayı ve çevresindeki boşluğu kontrol edin.
- Tesisata bağlı cihazda vanayı tek hareketle açın, elinizi çekin ve üreticinin talimatında belirtilen süre boyunca suyu izleyin. Depolu cihazda depoyu boşaltmayın; sıvı seviyesine ve tarihe bakın.
- Her maddeyi Uygun, Uygun değil veya Kapsam dışı olarak işaretleyin, her uygunsuzluğun fotoğrafını çekin. Dökülen suyu silin ve toz kapaklarını yerine takın.
- Kritik bir madde uygun değilse göz duşunu kullanım dışı olarak işaretleyin, amire bildirin ve tehlikeli maddeyle çalışma sürmeden önce gözü yıkamak için başka bir imkânın el altında olduğundan emin olun.
- Cihazın etiketine veya kayıt çizelgesine tarihi ve parafınızı yazın, formu imzalayın ve acil durum ekipmanı kayıtlarıyla birlikte saklayın.
Kontrol listesi: Göz Duşu Kontrol Formu: Haftalık Kontrol Listesi
Denetim bilgileri
Yer ve erişim
Sıçramanın olabileceği noktadan göz duşuna yürüyerek kontrol edin.
- 1.
Göz duşuna tehlikenin bulunduğu noktadan yaklaşık 10 saniyede ulaşılabiliyor
CCOHS'nin özetlediği ANSI Z358.1'e göre ortalama bir kişi 10 saniyede 16–17 m yürür.
UygunUygun değilKapsam dışı - 2.
Tehlikeyle aynı katta; yol üzerinde merdiven veya geçilmesi gereken kapı yok
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı - 3.UygunUygun değilKapsam dışı
- 4.UygunUygun değilKapsam dışı
- 5.UygunUygun değilKapsam dışı
- 6.
Cihazın içinde, üstünde veya hemen çevresinde hiçbir şey depolanmamış
CCOHS'nin özetlediği ANSI Z358.1'e göre başlıklar duvardan veya en yakın engelden en az 15 cm uzakta ve zeminden 83,8–134,6 cm yüksekte olmalıdır.
UygunUygun değilKapsam dışı
Cihazın durumu
Su açılmadan önce gözle yapılan kontroller.
- 7.UygunUygun değilKapsam dışı
- 8.UygunUygun değilKapsam dışı
- 9.UygunUygun değilKapsam dışı
- 10.
Dış ortamdaki veya ısıtılmayan alandaki cihaz donmaya karşı korunmuş
Isıtılan kapalı alandaki cihazlarda Kapsam dışı işaretleyin.
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı - 11.
Depolu cihaz: depo dolu ve yıkama sıvısının kullanım süresi geçmemişKritik
Sıvıyı üreticinin talimatına göre değiştirin, depoyu temizleyin; yalnızca göz yıkamaya uygun sıvı kullanın. Tesisata bağlı cihazlarda Kapsam dışı işaretleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 12.
Göz duşunun yanındaki göz yıkama şişeleri kapalı ve son kullanma tarihi geçmemiş
Şişeler göz duşunu tamamlar, yerini tutmaz. Şişe yoksa Kapsam dışı işaretleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı
Çalıştırma testi
Tesisata bağlı cihazlarda vanayı açıp suyu akıtın. Depolu cihazlarda üreticinin talimatına uyun; depoyu boşaltacak maddelerde Kapsam dışı işaretleyin.
- 13.UygunUygun değilKapsam dışı
- 14.UygunUygun değilKapsam dışı
- 15.
Toz kapakları yalnızca suyun akışıyla kendiliğinden açılıyor
Kapakların açılmaması düşük debinin belirtisi olabilir.
UygunUygun değilKapsam dışı - 16.UygunUygun değilKapsam dışı
- 17.UygunUygun değilKapsam dışı
- 18.
Cihaz, besleme borusundaki durgun su boşalacak kadar çalıştırıldı
Süre için üreticinin talimatına uyun. Durgun su, yaralı gözde enfeksiyona yol açabilecek mikroorganizmalar barındırabilir.
UygunUygun değilKapsam dışı - 19.UygunUygun değilKapsam dışı
- 20.
Su ılık; sıcak veya buz gibi soğuk değil
CCOHS'nin özetlediği ANSI Z358.1 ılık suyu 16–38 °C olarak tanımlar. Sıcaklık yıllık kontrolde ölçülür.
UygunUygun değilKapsam dışı - 21.UygunUygun değilKapsam dışı
Kayıt ve bilgilendirme
Sonuç
- 25.
Tespit edilen her uygunsuzluk amire bildirildi ve onarım talebi açıldı
Dayanak: [5]
EvetHayırKapsam dışı - 26.
Kritik bir madde uygun değilse cihaz kullanım dışı olarak işaretlendi ve gözü yıkamak için başka bir imkân sağlanmadan alanda tehlikeli maddeyle çalışılmıyorKritik
EvetHayırKapsam dışı - 27.EvetHayır
- 28.
Notlar ve tespit edilen uygunsuzluklar
Not: ________
Kritik madde: uygun değilse iş durdurulur ve düzeltilmeden devam edilmez.
Onay
Kontrolü yapan
Bölüm sorumlusu
Bu kontrol listesini telefonunuzdan uygulayın
FindRisk denetimi birkaç dokunuşa indirir: düzenleyip şablon olarak kaydedebileceğiniz yapay zeka destekli kontrol listeleri, fotoğraf üzerinde yapay zeka ile tehlike analizi, Fine-Kinney risk puanlaması ve anında PDF rapor.
FindRisk'i İndirYasal dayanak ve kaynaklar
- [1] ABD: OSHA 29 CFR 1910.151, Medical services and first aid — (c) bendi: çalışma alanında, acil durumda hemen kullanılmak üzere göz ve vücut için uygun hızlı yıkama imkânı. Test aralığı belirlemez. İnşaat işleri için 29 CFR 1926.50(g) aynı hükmü içerir.
- [2] ABD: OSHA InfoSheet, Health Effects from Contaminated Water in Eyewash Stations (OSHA 3818, 2015) — ANSI performans değerleri (ılık sıvı, 15 dakika boyunca 1,5 L/dk, tek hareket, el tutmadan çalışma); durgun sudaki mikroorganizmalar; tesisata bağlı cihazların ne sıklıkla ve ne kadar çalıştırılacağı ile depolu cihazların bakımı için üretici talimatı. Tavsiye niteliğindedir, mevzuat değildir.
- [3] Uluslararası: Canadian Centre for Occupational Health and Safety (CCOHS), Emergency Showers and Eyewash Stations (fact sheet, revised 2024-03-15) — ANSI/ISEA Z358.1-2014 (R2020) standardının kamuya açık özeti: 10 saniyede erişim, aynı kat, açık yol, işaret ve aydınlatma, vana, debiler, başlık yüksekliği ve boşluk, kapaklar, ılık su aralığı, haftalık çalıştırma, yıllık kontrol, depolu cihazlar, kayıt, bilgilendirme, gider ve donmaya karşı koruma. Standardın kendisine başvurulmamıştır.
- [4] ABD: University of Arkansas, Office of Environmental Health and Safety, Emergency Eye/Face Wash Station Weekly Inspection Checklist (revised June 2023) — Kurumsal haftalık uygulama: işaret ve aydınlatma, boşluk, berrak su, tüm başlıklardan dengeli akış, el tutmadan ve damlamadan akış, çalıştırınca açılan kapaklar, sızıntı, tarihli ve paraflı kayıt.
- [5] Uluslararası: University of Waterloo Safety Office, Eye/Face Wash and Drench Hose Weekly Inspection (v.1.1, May 2023) — Kurumsal haftalık uygulama: açık yol, sızıntı olmaması, temiz cihaz, borudaki durgun suyun akıtılması, el tutmadan akış, akış biçimi; sorun bulunduğunda bildirme, cihazı kullanım dışı olarak işaretleme ve onarılana kadar tehlikeli madde kullanmama.
- [6] Birleşik Krallık: HSE, Frequently asked questions on first aid — Şebeke suyunun el altında olmadığı yerlerde göz yıkama: kapalı, tek kullanımlık kaplarda en az bir litre steril su veya steril serum fizyolojik (%0,9); açılan kap yeniden kullanılmaz, son kullanma tarihi geçen kap kullanılmaz.
- [7] Türkiye: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 12.08.2013, 28733) — Madde 8 (acil durumlar): kimyasal kaynaklı acil durumların olumsuz etkilerini azaltacak tedbirler derhal alınır, acil durum müdahale prosedürleri kullanıma hazır bulundurulur. Yönetmelikte göz duşu adıyla geçmez.
- [8] Türkiye: İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete, 17.07.2013, 28710) — Ek-1 md. 60: iş koşullarının gerektirdiği her yerde ilkyardım ekipmanları kolay erişilebilir yerlerde bulundurulur. Yönetmelikte göz duşu adıyla geçmez.
Sürüm 1 · Güncellendi 20 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/goz-dusu-kontrol-formu/
Bu kontrol listesini telefonunuzdan doldurun. FindRisk'i indirmek için tarayın: listeyi uygulayın, fotoğraf ekleyin, riskleri puanlayın ve PDF raporu dakikalar içinde paylaşın.
Sürüm 1 · Güncellendi 20 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/goz-dusu-kontrol-formu/
Sık sorulan sorular
Göz duşu ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Türk mevzuatı göz duşu için bir kontrol aralığı belirlemez. Uluslararası uygulamada esas alınan ANSI/ISEA Z358.1, Kanada İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi'nin (CCOHS) özetlediği şekliyle, tesisata bağlı göz duşlarının her hafta çalıştırılmasını ve yılda bir kapsamlı kontrol yapılmasını ister. Depolu cihazların bakımı üreticinin talimatına göre yapılır.
İşyerinde göz duşu bulundurmak zorunlu mu?
Türk mevzuatında göz duşunu adıyla zorunlu kılan bir madde yoktur. Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesi kimyasal kaynaklı acil durumların etkisini azaltacak tedbirlerin alınmasını, İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği Ek-1 madde 60 ise iş koşullarının gerektirdiği her yerde ilkyardım ekipmanının kolay erişilebilir yerde bulundurulmasını ister. ABD'de OSHA 1910.151(c), aşındırıcı maddelere maruz kalınabilecek yerlerde göz ve vücut için hızlı yıkama imkânını açıkça zorunlu tutar.
Haftalık testte su ne kadar akıtılmalı?
ANSI Z358.1'in 2014 baskısı dakika olarak bir süre vermez: tesisata bağlı göz duşu, çalıştığını doğrulamaya ve yıkama sıvısının geldiğini görmeye yetecek kadar çalıştırılır. OSHA'nın bilgi notuna göre belirli bir cihazın ne sıklıkla ve ne kadar çalıştırılacağı üreticinin talimatında yazar. Yayımlanmış üniversite formlarında süre 30 saniye ile yaklaşık 3 dakika arasında değişir; bazıları borudaki durgun su boşalana kadar akıtılmasını ister.
Göz duşunda su debisi ve sıcaklığı ne olmalı?
OSHA'nın bilgi notuna göre ANSI standardı, göz duşunun tek hareketle açılıp el tutmadan çalışmasını ve 15 dakika boyunca dakikada en az 1,5 litre ılık yıkama sıvısı vermesini ister. CCOHS, standardın ılık suyu 16–38 °C olarak tanımladığını ve göz ve yüz duşlarında dakikada 11,4 litre aradığını aktarır. Debi ve sıcaklık haftalık kontrolde değil, yıllık kapsamlı kontrolde ölçülür.
Göz yıkama şişesi göz duşunun yerine geçer mi?
ANSI Z358.1'e göre geçmez: CCOHS'nin özetine göre göz yıkama şişeleri ve kişisel göz duşları sabit ve depolu istasyonları tamamlar, onların yerini tutmaz. Birleşik Krallık'ta HSE'nin ilk yardım rehberi, göz yıkamak için şebeke suyunun el altında olmadığı yerlerde kapalı ve tek kullanımlık kaplarda en az bir litre steril su veya steril serum fizyolojik bulundurulmasını; açılan kabın yeniden kullanılmamasını ve son kullanma tarihi geçen kabın kullanılmamasını ister.
