Riskli işler
Kazı ve Hendek Kontrol Listesi: Vardiya Öncesi Form
- Sıklık
- Her vardiya
- Dolduran
- Ehil kişi (görevlendirilmiş kontrol eden)
- Onaylayan
- Şantiye şefi
- Kontrol listesi
- 31 madde · 5 bölüm
Kazı ve hendek kontrol listesi, kazıya veya kanala kimse inmeden önce ehil kişinin doldurduğu formdur: yeraltı hatları, bitişik yapılar, zemin ve kullanılan koruma sistemi (şev, iksa veya hendek kutusu), göçük belirtileri, kenardaki hafriyat ve iş makineleri, iniş-çıkış, hava kalitesi ve su. Kritik bir madde uygun değilse sorun giderilene kadar kazıya girilmez.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre kazı çalışmaları işverenin görevlendirdiği ehil bir kişinin gözetiminde yapılır. Kazı yan yüzleri her vardiyadan önce, patlatma yapılıyorsa her patlatmadan sonra, beklenmedik malzeme düşmelerinden sonra, desteklerde önemli hasar olduğunda ve şiddetli yağış, don veya kardan sonra kontrol edilir; ortam güvenli bulunmadan çalışmaya başlanmaz. Yağış sırasında kazıda çalışılmaz.
Bu form rutin kontroller içindir. İksa veya şevin statik hesabının, yeraltı hatlarının tespitinin ve şantiyenizdeki kazı izni sürecinin yerine geçmez. Eşik değerler, koruma sistemi seçimi ve sık yapılan hatalar için kazı güvenliği rehberimize bakabilirsiniz.
Kontrol listesi nasıl kullanılır
- Kontrolü her vardiyadan önce yapın; koşullar değiştikçe vardiya içinde ve yağmur, don, kar, patlatma, malzeme düşmesi veya destek hasarından sonra tekrarlayın.
- Önce başlık alanlarını doldurun: yer, derinlik, genişlik, zemin türü ve kullanılan koruma sistemi. Aşağıdaki maddeler bunlara göre değerlendirilir.
- Kontrole dışarıdan başlayın: yeraltı hatları ve çevre, kazı kenarı ve hafriyat, ardından yan yüzler ve iksa, en son iniş-çıkış, hava ve su.
- Her maddeyi Uygun, Uygun değil veya Kapsam dışı olarak işaretleyin; kenardaki çatlak veya hasarlı iksa elemanı gibi her uygunsuzluğun fotoğrafını çekin.
- Kritik bir madde uygun değilse herkesi kazıdan çıkarın, girişi durdurun ve amire bildirin. Çalışma ancak düzeltme ve yeni bir kontrolden sonra başlar.
- Formu imzalayın ve o kazının kontrol kayıtlarıyla birlikte saklayın.
Kontrol listesi: Kazı ve Hendek Kontrol Listesi: Vardiya Öncesi Form
Denetim bilgileri
Yeraltı hatları ve çevre
- 1.
Kazı yakınındaki yeraltı hatları (elektrik, gaz, su, kanalizasyon, telekom) kazıdan önce tespit edilip işaretlenmişKritik
Altyapı paftalarını, işaretlemeleri ve dedektör taramasını kontrol edin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 2.
Açığa çıkan boru ve kablolar kazı açık kaldığı sürece askıya alınmış ve korunmuşKritik
Dayanak: [2]
UygunUygun değilKapsam dışı - 3.
Yakındaki bina, duvar ve kaldırımlarda yeni çatlak veya oturma yok; kazıdan etkilenebilecek yapılar desteklenmişKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 4.
Kazı alanı meskûn mahalde perde ile çevrilmiş, dışında uyarı şeridi ve ikaz levhalarıyla işaretlenmiş
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 5.
Kazı trafiğe açık yol kenarındaysa çalışanlar yüksek görünürlüklü kıyafet giyiyor
Dayanak: [2]
UygunUygun değilKapsam dışı
Kazı kenarı, hafriyat ve iş makineleri
- 6.
Hafriyat, malzeme ve ekipman kazı kenarından yeterli mesafede; kayma ihtimali varsa bariyerle tutulmuşKritik
Yönetmelik sayı vermez; mesafeyi zemine ve derinliğe göre belirleyin. OSHA en az 0,61 m öngörür.
UygunUygun değilKapsam dışı - 7.UygunUygun değilKapsam dışı
- 8.
Araçlar ve iş makineleri kazı kenarından güvenli mesafede park ediyor ve çalışıyorKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 9.
Operatörün kazı kenarını göremediği yerlerde takoz, bariyer veya eğitimli bir işaretçi kullanılıyorKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 10.UygunUygun değilKapsam dışı
- 11.
Kazı üzerindeki geçitler sağlam ve iki yanı korkuluklu
Meskûn mahallerde en az 80 cm genişliğinde, iki tarafı korkuluklu.
UygunUygun değilKapsam dışı
Yan yüzler ve göçük koruması
- 12.
Zemin ehil kişi tarafından değerlendirilmiş ve bugün görülen durumla hâlâ uyumlu
Zemin değiştiğinde, ıslandığında veya örselendiğinde yeniden değerlendirin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 13.
Zemine ve derinliğe uygun koruma sistemi uygulanmış: şev, kademe, iksa veya hendek kutusuKritik
Şev açısı zemine göre seçilir; destek ve setler statik hesaba dayanır.
UygunUygun değilKapsam dışı - 14.
İksa veya hendek kutusu projesine uygun kurulmuş; eksik veya hasarlı eleman yokKritik
Eğilmiş dikme, gevşek kama, çatlak levha ve hidrolik kaçağına bakın.
UygunUygun değilKapsam dışı - 15.
Hendek kutusu tabana oturuyor veya tabana yakın; yeri değiştirilirken içinde kimse yokKritik
Hendek kutusu kullanılmıyorsa Kapsam dışı işaretleyin.
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı - 16.
Yan yüzlerde ve kenarlarda çatlak, şişme, kayma, dökülme veya desteklerin arkasından zemin akması yokKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 17.
Yan yüzlerin altı oyulmamış; yüzler alttan kazılıp üstten çökertilmiyorKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 18.UygunUygun değilKapsam dışı
İniş-çıkış, hava ve su
- 19.
Kazıda çalışılan yere yakın merdiven, basamak veya rampa varKritik
Yönetmelik derinlik sınırı vermez; her kazıda uygun ve güvenli iniş-çıkış ister.
UygunUygun değilKapsam dışı - 20.
İnişte ve çıkışta iksa, dikme veya hendek kutusu basamak olarak kullanılmıyor
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 21.
Zararlı gaz veya oksijen yetersizliği ihtimali varsa ortam girişten önce ölçülmüş ve sonuç güvenliKritik
Örneğin dolgu alanı, kanalizasyon, yakıt veya kimyasal depolama yakınında. Risk yoksa Kapsam dışı işaretleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 22.
Kazının içinde veya hemen yanında, egzozu uzaklaştırılmadan ya da havalandırma yapılmadan benzinli veya dizel motor çalışmıyor
UygunUygun değilKapsam dışı - 23.
Toz kontrol altında; zararlı gaz veya silis tozu tespit edilirse çalışanlar derhal uzaklaştırılıyor
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 24.UygunUygun değilKapsam dışı
- 25.UygunUygun değilKapsam dışı
- 26.UygunUygun değilKapsam dışı
- 27.
Çalışanlar göçük, su baskını veya gaz durumunda güvenli bir yere nasıl çıkacaklarını biliyor; zararlı hava ihtimali varsa kurtarma ekipmanı hazır
UygunUygun değilKapsam dışı
Sonuç
- 28.
Tespit edilen her uygunsuzluk şantiye şefine bildirildi
Dayanak: [5]
EvetHayırKapsam dışı - 29.
Kritik bir madde uygun değilse herkes kazıdan çıkarıldı; düzeltme ve yeniden kontrole kadar kazıya giriş durdurulduKritik
EvetHayırKapsam dışı - 30.EvetHayır
- 31.
Notlar ve tespit edilen uygunsuzluklar
Not: ________
Kritik madde: uygun değilse iş durdurulur ve düzeltilmeden devam edilmez.
Onay
Kontrolü yapan ehil kişi
Şantiye şefi
Bu kontrol listesini telefonunuzdan uygulayın
FindRisk denetimi birkaç dokunuşa indirir: düzenleyip şablon olarak kaydedebileceğiniz yapay zeka destekli kontrol listeleri, fotoğraf üzerinde yapay zeka ile tehlike analizi, Fine-Kinney risk puanlaması ve anında PDF rapor.
FindRisk'i İndirYasal dayanak ve kaynaklar
- [1] Türkiye: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (Resmî Gazete, 05.10.2013, 28786) — Ek-4, B, Bölüm II (kazı işleri) md. 62–71; işaretçi ve makinelerin kazıya düşmesi için md. 52 ve 55.
- [2] ABD: OSHA 29 CFR 1926.651, Specific excavation requirements — (b) yeraltı hatları; (c)(2) çıkış; (d) trafik; (e) yükler; (f) uyarı sistemi; (g) ortam havası ve kurtarma; (h) su; (i) bitişik yapılar; (j) gevşek malzeme ve 0,61 m hafriyat mesafesi; (k) günlük kontrol; (l) geçitler.
- [3] ABD: OSHA 29 CFR 1926.652, Requirements for protective systems — (a)(1) göçük koruması ve istisnalar; (d) hasarlı malzeme; (g) hendek kutusu sistemleri.
- [4] ABD: OSHA 29 CFR 1926 Subpart P, Appendix A, Soil Classification — Ehil kişi tarafından A/B/C zemin sınıflandırması; gözle ve elle testler; koşullar değişince yeniden sınıflandırma.
- [5] Birleşik Krallık: The Construction (Design and Management) Regulations 2015, regulation 22 (Excavations) — (1)–(3) göçme, kazıya düşme ve aşırı yükleme; (4)–(5) ehil kişi kontrolü ve sorun giderilene kadar çalışılmaması.
- [6] Birleşik Krallık: HSE, Excavations (construction safety topic) — Kenar bariyerleri, makinelerin kenardan uzak tutulması, motor egzozu, yeraltı hatları (HSG47).
Sürüm 1 · Güncellendi 19 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kazi-ve-hendek-kontrol-listesi/
Bu kontrol listesini telefonunuzdan doldurun. FindRisk'i indirmek için tarayın: listeyi uygulayın, fotoğraf ekleyin, riskleri puanlayın ve PDF raporu dakikalar içinde paylaşın.
Sürüm 1 · Güncellendi 19 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kazi-ve-hendek-kontrol-listesi/
Sık sorulan sorular
Kazı ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği'ne göre kazı yan yüzleri her vardiyadan önce, her patlatmadan sonra, beklenmedik malzeme düşmelerinden sonra, desteklerde önemli hasar olduğunda ve şiddetli yağış, don ve kardan sonra kontrol edilir. Ortam güvenli bulunmadan çalışmaya başlanmaz.
Kazı kontrolünü kim yapar?
Kazı çalışmaları işverenin görevlendirdiği ehil kişinin gözetiminde yapılır ve kontrolü de bu kişi yapar. ABD'de OSHA 1926.650 bu kişiyi, mevcut ve öngörülebilir tehlikeleri tanıyabilen ve bunları gidermek için derhal önlem almaya yetkili kişi olarak tanımlar.
Kaç metre derin kazıda merdiven gerekir?
Türk mevzuatında merdiven için bir derinlik sınırı yoktur; yönetmelik her kazıda uygun ve güvenli iniş-çıkış yöntemi ister ve desteklerin, setlerin iniş-çıkış için kullanılmasını yasaklar. ABD'de OSHA 1926.651(c)(2), 1,22 metre ve daha derin hendeklerde en fazla 7,62 metre yatay mesafede merdiven, rampa veya benzeri bir çıkış ister.
Hafriyat kazı kenarından ne kadar uzakta olmalı?
Yönetmelik hafriyat ile kazı kenarı arasında yeterli mesafe bırakılmasını, hafriyatın kazıya akma ihtimali varsa bariyer konulmasını ve araçlarla kazı kenarı arasında güvenlik mesafesi bırakılmasını ister, ancak sayı vermez. Mesafeyi zemine ve derinliğe göre belirleyin; OSHA 1926.651(j)(2) en az 0,61 metre (2 feet) öngörür.
Yağmur yağarken kazıda çalışılabilir mi?
Hayır. Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmamasını öngörür. Şiddetli yağıştan sonra kazı yan yüzleri yeniden kontrol edilir ve güvenli bulunmadan çalışmaya dönülmez.
