FindRisk Logo
Tüm kontrol listeleri

Riskli işler

Kazı ve Hendek Kontrol Listesi: Vardiya Öncesi Form

Sıklık
Her vardiya
Dolduran
Ehil kişi (görevlendirilmiş kontrol eden)
Onaylayan
Şantiye şefi
Kontrol listesi
31 madde · 5 bölüm

Kazı ve hendek kontrol listesi, kazıya veya kanala kimse inmeden önce ehil kişinin doldurduğu formdur: yeraltı hatları, bitişik yapılar, zemin ve kullanılan koruma sistemi (şev, iksa veya hendek kutusu), göçük belirtileri, kenardaki hafriyat ve iş makineleri, iniş-çıkış, hava kalitesi ve su. Kritik bir madde uygun değilse sorun giderilene kadar kazıya girilmez.

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'ne göre kazı çalışmaları işverenin görevlendirdiği ehil bir kişinin gözetiminde yapılır. Kazı yan yüzleri her vardiyadan önce, patlatma yapılıyorsa her patlatmadan sonra, beklenmedik malzeme düşmelerinden sonra, desteklerde önemli hasar olduğunda ve şiddetli yağış, don veya kardan sonra kontrol edilir; ortam güvenli bulunmadan çalışmaya başlanmaz. Yağış sırasında kazıda çalışılmaz.

Bu form rutin kontroller içindir. İksa veya şevin statik hesabının, yeraltı hatlarının tespitinin ve şantiyenizdeki kazı izni sürecinin yerine geçmez. Eşik değerler, koruma sistemi seçimi ve sık yapılan hatalar için kazı güvenliği rehberimize bakabilirsiniz.

Kontrol listesi nasıl kullanılır

  1. Kontrolü her vardiyadan önce yapın; koşullar değiştikçe vardiya içinde ve yağmur, don, kar, patlatma, malzeme düşmesi veya destek hasarından sonra tekrarlayın.
  2. Önce başlık alanlarını doldurun: yer, derinlik, genişlik, zemin türü ve kullanılan koruma sistemi. Aşağıdaki maddeler bunlara göre değerlendirilir.
  3. Kontrole dışarıdan başlayın: yeraltı hatları ve çevre, kazı kenarı ve hafriyat, ardından yan yüzler ve iksa, en son iniş-çıkış, hava ve su.
  4. Her maddeyi Uygun, Uygun değil veya Kapsam dışı olarak işaretleyin; kenardaki çatlak veya hasarlı iksa elemanı gibi her uygunsuzluğun fotoğrafını çekin.
  5. Kritik bir madde uygun değilse herkesi kazıdan çıkarın, girişi durdurun ve amire bildirin. Çalışma ancak düzeltme ve yeni bir kontrolden sonra başlar.
  6. Formu imzalayın ve o kazının kontrol kayıtlarıyla birlikte saklayın.

Kontrol listesi: Kazı ve Hendek Kontrol Listesi: Vardiya Öncesi Form

Denetim bilgileri

Şantiye / proje: 
Kazı no veya yeri: 
En derin nokta (m): 
Taban genişliği (m): 
Zemin türü: 
Koruma sistemi: 
Kontrol nedeni: 
Tarih ve saat: 

Yeraltı hatları ve çevre

  1. 1.

    Kazı yakınındaki yeraltı hatları (elektrik, gaz, su, kanalizasyon, telekom) kazıdan önce tespit edilip işaretlenmişKritik

    Altyapı paftalarını, işaretlemeleri ve dedektör taramasını kontrol edin.

    Dayanak: [1] [2] [6]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  2. 2.

    Açığa çıkan boru ve kablolar kazı açık kaldığı sürece askıya alınmış ve korunmuşKritik

    Dayanak: [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  3. 3.

    Yakındaki bina, duvar ve kaldırımlarda yeni çatlak veya oturma yok; kazıdan etkilenebilecek yapılar desteklenmişKritik

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  4. 4.

    Kazı alanı meskûn mahalde perde ile çevrilmiş, dışında uyarı şeridi ve ikaz levhalarıyla işaretlenmiş

    Dayanak: [1]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  5. 5.

    Kazı trafiğe açık yol kenarındaysa çalışanlar yüksek görünürlüklü kıyafet giyiyor

    Dayanak: [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı

Kazı kenarı, hafriyat ve iş makineleri

  1. 6.

    Hafriyat, malzeme ve ekipman kazı kenarından yeterli mesafede; kayma ihtimali varsa bariyerle tutulmuşKritik

    Yönetmelik sayı vermez; mesafeyi zemine ve derinliğe göre belirleyin. OSHA en az 0,61 m öngörür.

    Dayanak: [1] [2] [5]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  2. 7.

    İnsanların düşebileceği kazı kenarları bariyer veya korkulukla korunmuşKritik

    Dayanak: [1] [5] [6]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  3. 8.

    Araçlar ve iş makineleri kazı kenarından güvenli mesafede park ediyor ve çalışıyorKritik

    Dayanak: [1] [5] [6]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  4. 9.

    Operatörün kazı kenarını göremediği yerlerde takoz, bariyer veya eğitimli bir işaretçi kullanılıyorKritik

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  5. 10.

    Kaldırılan yükün altında veya ekskavatörün hareket alanında çalışan yokKritik

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  6. 11.

    Kazı üzerindeki geçitler sağlam ve iki yanı korkuluklu

    Meskûn mahallerde en az 80 cm genişliğinde, iki tarafı korkuluklu.

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı

Yan yüzler ve göçük koruması

  1. 12.

    Zemin ehil kişi tarafından değerlendirilmiş ve bugün görülen durumla hâlâ uyumlu

    Zemin değiştiğinde, ıslandığında veya örselendiğinde yeniden değerlendirin.

    Dayanak: [1] [4]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  2. 13.

    Zemine ve derinliğe uygun koruma sistemi uygulanmış: şev, kademe, iksa veya hendek kutusuKritik

    Şev açısı zemine göre seçilir; destek ve setler statik hesaba dayanır.

    Dayanak: [1] [3] [5]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  3. 14.

    İksa veya hendek kutusu projesine uygun kurulmuş; eksik veya hasarlı eleman yokKritik

    Eğilmiş dikme, gevşek kama, çatlak levha ve hidrolik kaçağına bakın.

    Dayanak: [1] [3]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  4. 15.

    Hendek kutusu tabana oturuyor veya tabana yakın; yeri değiştirilirken içinde kimse yokKritik

    Hendek kutusu kullanılmıyorsa Kapsam dışı işaretleyin.

    Dayanak: [3]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  5. 16.

    Yan yüzlerde ve kenarlarda çatlak, şişme, kayma, dökülme veya desteklerin arkasından zemin akması yokKritik

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  6. 17.

    Yan yüzlerin altı oyulmamış; yüzler alttan kazılıp üstten çökertilmiyorKritik

    Dayanak: [1]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  7. 18.

    Yan yüzlerdeki gevşek kaya ve toprak temizlenmiş veya tutulmuş

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı

İniş-çıkış, hava ve su

  1. 19.

    Kazıda çalışılan yere yakın merdiven, basamak veya rampa varKritik

    Yönetmelik derinlik sınırı vermez; her kazıda uygun ve güvenli iniş-çıkış ister.

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  2. 20.

    İnişte ve çıkışta iksa, dikme veya hendek kutusu basamak olarak kullanılmıyor

    Dayanak: [1]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  3. 21.

    Zararlı gaz veya oksijen yetersizliği ihtimali varsa ortam girişten önce ölçülmüş ve sonuç güvenliKritik

    Örneğin dolgu alanı, kanalizasyon, yakıt veya kimyasal depolama yakınında. Risk yoksa Kapsam dışı işaretleyin.

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  4. 22.

    Kazının içinde veya hemen yanında, egzozu uzaklaştırılmadan ya da havalandırma yapılmadan benzinli veya dizel motor çalışmıyor

    Dayanak: [6] [1]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  5. 23.

    Toz kontrol altında; zararlı gaz veya silis tozu tespit edilirse çalışanlar derhal uzaklaştırılıyor

    Dayanak: [1]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  6. 24.

    Kazıda birikmiş veya yükselen su yok; varsa pompa çalışıyor ve takip ediliyorKritik

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  7. 25.

    Yüzey suyu ve yağmur suyu kazıdan uzağa yönlendirilmiş

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  8. 26.

    Yağış yok; yağmur, don veya kardan sonra kazı yeniden kontrol edilmişKritik

    Dayanak: [1] [2] [5]

    UygunUygun değilKapsam dışı
  9. 27.

    Çalışanlar göçük, su baskını veya gaz durumunda güvenli bir yere nasıl çıkacaklarını biliyor; zararlı hava ihtimali varsa kurtarma ekipmanı hazır

    Dayanak: [1] [2]

    UygunUygun değilKapsam dışı

Sonuç

  1. 28.

    Tespit edilen her uygunsuzluk şantiye şefine bildirildi

    Dayanak: [5]

    EvetHayırKapsam dışı
  2. 29.

    Kritik bir madde uygun değilse herkes kazıdan çıkarıldı; düzeltme ve yeniden kontrole kadar kazıya giriş durdurulduKritik

    Dayanak: [1] [2] [5]

    EvetHayırKapsam dışı
  3. 30.

    Kazı çalışmaya uygundurKritik

    Dayanak: [1] [5]

    EvetHayır
  4. 31.

    Notlar ve tespit edilen uygunsuzluklar

    Not: ________

Kritik madde: uygun değilse iş durdurulur ve düzeltilmeden devam edilmez.

Onay

Kontrolü yapan ehil kişi

Ad Soyad: 
İmza: 
Tarih: 

Şantiye şefi

Ad Soyad: 
İmza: 
Tarih: 

Bu kontrol listesini telefonunuzdan uygulayın

FindRisk denetimi birkaç dokunuşa indirir: düzenleyip şablon olarak kaydedebileceğiniz yapay zeka destekli kontrol listeleri, fotoğraf üzerinde yapay zeka ile tehlike analizi, Fine-Kinney risk puanlaması ve anında PDF rapor.

FindRisk'i İndir

Yasal dayanak ve kaynaklar

  1. [1] Türkiye: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (Resmî Gazete, 05.10.2013, 28786) — Ek-4, B, Bölüm II (kazı işleri) md. 62–71; işaretçi ve makinelerin kazıya düşmesi için md. 52 ve 55.
  2. [2] ABD: OSHA 29 CFR 1926.651, Specific excavation requirements — (b) yeraltı hatları; (c)(2) çıkış; (d) trafik; (e) yükler; (f) uyarı sistemi; (g) ortam havası ve kurtarma; (h) su; (i) bitişik yapılar; (j) gevşek malzeme ve 0,61 m hafriyat mesafesi; (k) günlük kontrol; (l) geçitler.
  3. [3] ABD: OSHA 29 CFR 1926.652, Requirements for protective systems — (a)(1) göçük koruması ve istisnalar; (d) hasarlı malzeme; (g) hendek kutusu sistemleri.
  4. [4] ABD: OSHA 29 CFR 1926 Subpart P, Appendix A, Soil Classification — Ehil kişi tarafından A/B/C zemin sınıflandırması; gözle ve elle testler; koşullar değişince yeniden sınıflandırma.
  5. [5] Birleşik Krallık: The Construction (Design and Management) Regulations 2015, regulation 22 (Excavations) — (1)–(3) göçme, kazıya düşme ve aşırı yükleme; (4)–(5) ehil kişi kontrolü ve sorun giderilene kadar çalışılmaması.
  6. [6] Birleşik Krallık: HSE, Excavations (construction safety topic) — Kenar bariyerleri, makinelerin kenardan uzak tutulması, motor egzozu, yeraltı hatları (HSG47).

Sürüm 1 · Güncellendi 19 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kazi-ve-hendek-kontrol-listesi/

Sık sorulan sorular

Kazı ne sıklıkla kontrol edilmeli?

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği'ne göre kazı yan yüzleri her vardiyadan önce, her patlatmadan sonra, beklenmedik malzeme düşmelerinden sonra, desteklerde önemli hasar olduğunda ve şiddetli yağış, don ve kardan sonra kontrol edilir. Ortam güvenli bulunmadan çalışmaya başlanmaz.

Kazı kontrolünü kim yapar?

Kazı çalışmaları işverenin görevlendirdiği ehil kişinin gözetiminde yapılır ve kontrolü de bu kişi yapar. ABD'de OSHA 1926.650 bu kişiyi, mevcut ve öngörülebilir tehlikeleri tanıyabilen ve bunları gidermek için derhal önlem almaya yetkili kişi olarak tanımlar.

Kaç metre derin kazıda merdiven gerekir?

Türk mevzuatında merdiven için bir derinlik sınırı yoktur; yönetmelik her kazıda uygun ve güvenli iniş-çıkış yöntemi ister ve desteklerin, setlerin iniş-çıkış için kullanılmasını yasaklar. ABD'de OSHA 1926.651(c)(2), 1,22 metre ve daha derin hendeklerde en fazla 7,62 metre yatay mesafede merdiven, rampa veya benzeri bir çıkış ister.

Hafriyat kazı kenarından ne kadar uzakta olmalı?

Yönetmelik hafriyat ile kazı kenarı arasında yeterli mesafe bırakılmasını, hafriyatın kazıya akma ihtimali varsa bariyer konulmasını ve araçlarla kazı kenarı arasında güvenlik mesafesi bırakılmasını ister, ancak sayı vermez. Mesafeyi zemine ve derinliğe göre belirleyin; OSHA 1926.651(j)(2) en az 0,61 metre (2 feet) öngörür.

Yağmur yağarken kazıda çalışılabilir mi?

Hayır. Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmamasını öngörür. Şiddetli yağıştan sonra kazı yan yüzleri yeniden kontrol edilir ve güvenli bulunmadan çalışmaya dönülmez.