Ekipman
Kaynak Makinesi Kontrol Listesi: Ark ve Oksi-Gaz Seti
- Sıklık
- Her vardiya
- Dolduran
- Kaynakçı
- Onaylayan
- Amir
- Kontrol listesi
- 37 madde · 6 bölüm
Kaynak makinesi kontrol listesi, kaynakçının ark tutuşturmadan ya da şalomayı yakmadan önce ekipmanı üzerinde yaptığı kontroldür. Bu form elle yapılan ark kaynağı setlerini (örtülü elektrot, gazaltı MIG/MAG ve TIG: makine, kaynak ve şase kabloları, elektrot pensesi veya torç, şase pensesi) ve taşınabilir oksi-gaz setlerini (kullanımdaki tüpler, regülatörler, alev tutucular, hortumlar ve şaloma) kapsar. Kaynakçı formu her vardiyanın başında, ayrıca tüp değiştirildiğinde veya set yeniden kurulduğunda doldurur. Kritik bir maddede uygunsuzluk çıkan ekipman, onarılana kadar kullanım dışı bırakılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin Ek-III'ü (madde 1.3), iş ekipmanlarının her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrol edilmesini, gözle muayene ve fonksiyon denemesinin kayıt altına alınmasını ister. Bakanlığın İş Teftiş Kurulu broşürü, kullanımdan önce bütün vana ve bağlantılarda sızıntı testi yapılmasını, hortumların çatlak, sızıntı ve çürümeye karşı kontrol edilmesini söyler. ABD'de OSHA 29 CFR 1910.254(d)(2), işe başlamadan önce ark kaynak makinesinin bütün bağlantılarının kontrol edilmesini; 1926.350 ise gaz hortumlarının ve şalomaların her vardiya başında kontrol edilmesini zorunlu tutar. Ark kaynağı kablosu ve pensesiyle ilgili maddeler, Türkiye'deki genel hükümlerin yanında bu OSHA kurallarına ve İngiltere'deki HSE rehberine dayanır.
Bu kullanım öncesi kontrol, imalatçının kullanım kılavuzundaki bakım ve testlerin ya da yetkili kişilerce yapılan periyodik kontrolün yerine geçmez. İşin kendisini de kapsamaz: yangın gözcüsü, yanıcı malzemeler ve izin süreci için sıcak iş izni kontrol listemizi, makinenin bağlandığı priz ve panolar için elektrik güvenliği kontrol listemizi kullanın.
Kontrol listesi nasıl kullanılır
- Listeyi her vardiyanın başında, ayrıca tüp değiştirdiğinizde, seti yeniden kurduğunuzda veya başka bir makineye geçtiğinizde doldurun.
- Ark kaynak makinesi ve kablolarındaki kontrolleri makine kapalı ve beslemesi kesilmişken yapın.
- Ekipmanınızda olmayan bölümleri Kapsam dışı işaretleyin: ark kaynağı setinde gaz hortumu ve şaloma vanası, oksi-gaz setinde kaynak kablosu kontrolü yoktur.
- Oksi-gaz setinde, kurulumdan sonra ve şalomayı yakmadan önce bütün bağlantılarda kaçak tespit sıvısıyla sızıntı testi yapın. Kaçağı asla alevle aramayın.
- Kritik bir madde uygun değilse kaynak yapmayın: makineyi kapatın veya tüp vanalarını kapatın, ekipmana "Kullanmayın" etiketi asın ve amirinize haber verin.
- Kullanım kılavuzunda modele özel kontroller varsa listeye ekleyin; doldurulan formu ekipman kayıtlarıyla birlikte saklayın.
Kontrol listesi: Kaynak Makinesi Kontrol Listesi: Ark ve Oksi-Gaz Seti
Denetim bilgileri
Ark kaynak makinesi ve besleme (makine kapalı)
- 1.
Gövde ve kapaklar yerinde ve hasarsız; açıkta klemens veya gerilim altında parça yokKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 2.
Makine kuruKritik
Islanmış bir makine, yeniden kullanılmadan önce iyice kurutulur ve test edilir.
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı - 3.UygunUygun değilKapsam dışı
- 4.
Makinenin gövdesi topraklanmış; topraklama bağlantısı sağlamKritik
OSHA kuralı motor tahrikli (jeneratörlü) makineleri gövde topraklamasının dışında tutar. Taşınabilir makinelere özellikle dikkat edin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 5.UygunUygun değilKapsam dışı
- 6.
Soğutma suyu, koruyucu gaz veya motor yakıtı kaçağı yokKritik
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı
Kaynak kabloları, pense ve şase bağlantısı
- 7.
Kaynak kablosunun ve şase kablosunun yalıtımı baştan sona hasarsız; iletken hiçbir yerde açığa çıkmamışKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 8.
Kaynak kablosunda elektrot pensesine 3 m'den (10 fit) yakın ek veya onarım yokKritik
Bu madde ABD kuralına (OSHA 1910.254(d)(8), 1926.351(b)(2)) dayanır.
UygunUygun değilKapsam dışı - 9.
Kablo bağlantı elemanları temiz, hasarsız, yalıtımlı, kaynak akımına uygun ve tam sıkılmışKritik
Kablolar yalnızca bu iş için üretilmiş bağlantı elemanlarıyla birbirine eklenir.
UygunUygun değilKapsam dışı - 10.
Elektrot pensesinin veya kaynak torcunun yalıtımı eksiksiz ve hasarsızKritik
Elektrot pensesinde sapı ve çenelerin dış yüzeylerini kontrol edin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 11.
Şase pensesi hasarsız; iş parçasına, kaynak yerinin yakınında temiz metal yüzeye sıkıca bağlanmışKritik
Temiz metal yerine pas üzerine bağlanan pensenin direnci yüksek olur, kaçak akım olasılığı artar. Manyetik penselerdeki çapağı temizleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 12.
Kaynak akımının dönüş yolu olarak zincir, çelik halat, vinç, gaz veya yanıcı sıvı borusu, elektrik kablo borusu ya da korkuluk kullanılmıyorKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 13.
Sarılı kaynak kablosu kullanımdan önce açılıp serilmiş
Sarılı duran kablo aşırı ısınabilir ve yalıtımı zarar görebilir.
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı - 14.
Pense veya torç kullanılmadığında insanlara, iletken cisimlere veya gaz tüplerine değmeyeceği bir yere bırakılabiliyor
UygunUygun değilKapsam dışı
Tüpler, regülatörler ve alev tutucular (oksi-gaz seti)
- 15.
Tüpler dik duruyor; tüp arabasına, duvara veya sağlam bir desteğe zincir ya da kayışla sabitlenmişKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 16.
Tüpler kıvılcım, sıcak cüruf ve alevin ulaşamayacağı yerde veya siperle korunuyor; elektrik devresinin parçası olabilecek bir konumda değilKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 17.
Tüp vanaları, regülatörler, hortumlar ve bağlantı elemanları yağ ve gresten arınmışKritik
Oksijen yağ ve gresle patlayıcı şekilde tepkimeye girer. Oksijen ekipmanını yağlı el veya eldivenle tutmayın.
UygunUygun değilKapsam dışı - 18.
Her regülatör, takıldığı gaza ve tüp basıncına uygunKritik
Bir gaz için üretilmiş regülatör başka bir gazda kullanılmaz. Üzerinde yazan gaz adını ve basınç değerini kontrol edin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 19.
Regülatörler, manometreleri ve tüp bağlantıları hasarsız ve çalışır durumdaKritik
Regülatörü takmadan önce rakor somununa ve oturma yüzeyine bakın: bozuk yüzey gaz kaçırabilir. Doğru göstermeyen manometre uygunsuzluktur.
UygunUygun değilKapsam dışı - 20.
Hem oksijen hem yanıcı gaz hattında regülatör çıkışına alev tutucu takılı; ikisi de hasarsızKritik
HSE rehberi ve Bakanlığın broşürü bunu önerir. Düşen veya hasar gören alev tutucuyu yenisiyle değiştirin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 21.
Tüp vanaları ulaşılabilir durumda; el çarkı olmayan vananın anahtarı vana milinin üzerinde bırakılmış
Acil durumda gazın hızla kesilebilmesi gerekir.
UygunUygun değilKapsam dışı
Hortumlar, şaloma ve sızıntı testi (oksi-gaz seti)
- 22.UygunUygun değilKapsam dışı
- 23.
Oksijen hortumu ile yanıcı gaz hortumu kolayca ayırt ediliyor; her biri kendi gazına bağlıKritik
İngiltere'deki HSG139 rehberi oksijen için mavi, asetilen ve diğer yanıcı gazlar için kırmızı, LPG için turuncu rengi verir.
UygunUygun değilKapsam dışı - 24.
Hortum uçları bu iş için üretilmiş bağlantı elemanlarıyla tutturulmuş; gevşek bağlantı yokKritik
HSE, vidayla sıkılan şeritli kelepçeleri önermez: fazla veya az sıkıldığında kaçırabilir.
UygunUygun değilKapsam dışı - 25.
Hortumlarda bantla yapılmış veya derme çatma onarım yokKritik
Yan yana bantlanan iki hortumda OSHA, her 12 inçin en fazla 4 inçinin (yaklaşık her 30 cm'nin 10 cm'si) bantla kaplanmasına izin verir.
UygunUygun değilKapsam dışı - 26.
Şalomanın hem oksijen hem yanıcı gaz girişinde çek valf var
Çek valfler alev geri tepmesi riskini azaltır ama geri tepmeyi durdurmaz; alev tutucunun yerini tutmaz.
UygunUygun değilKapsam dışı - 27.
Şaloma hasarsız; vanalarında, hortum bağlantılarında ve uç bağlantısında kaçak yokKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 28.
Uç (nozul) yapılacak işe uygun boyutta ve hasarsız; delikleri açık
Kısmen tıkalı uç geri tepmeye yol açabilir. Ucu yalnızca bu iş için üretilmiş aletlerle temizleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 29.
Kurulumdan sonra bütün bağlantılarda kaçak tespit sıvısıyla sızıntı testi yapıldı; kaçak bulunmadıKritik
Asla alevle test etmeyin. HSE, oksijen sistemlerinde sabunlu su ya da yağ veya gres içeren sıvıların kullanılmamasını söyler.
UygunUygun değilKapsam dışı - 30.
Şalomayı yakmak için kıvılcımlı çakmak (şaloma çakmağı) hazır
Şaloma kibritle veya sıcak iş parçasından yakılmaz.
UygunUygun değilKapsam dışı
Setin çevresi
- 31.
Kablolar ve hortumlar geçiş yollarını, merdivenleri kapatmıyor; keskin kenarlardan, araç yollarından, düşen kıvılcım ve sıcak metalden uzakta
UygunUygun değilKapsam dışı - 32.
Nemli veya ıslak ortamda ya da metal yapı üzerinde çalışırken kaynakçının altında yalıtkan paspas veya kuru platform var; eldivenleri kuru
Dayanak: [7]
UygunUygun değilKapsam dışı - 33.
Mümkün olan yerlerde ark, yanmaz veya alev geçirmez perdelerle diğer çalışanlardan ayrılmış
Dayanak: [4]
UygunUygun değilKapsam dışı - 34.
Çalışma yerinin yakınında yangın söndürücü var
Diğer yangın önlemleri sıcak iş izninin konusudur.
Dayanak: [8]
UygunUygun değilKapsam dışı
Sonuç
Kritik madde: uygun değilse iş durdurulur ve düzeltilmeden devam edilmez.
Onay
Kaynakçı
Amir
Bu kontrol listesini telefonunuzdan uygulayın
FindRisk denetimi birkaç dokunuşa indirir: düzenleyip şablon olarak kaydedebileceğiniz yapay zeka destekli kontrol listeleri, fotoğraf üzerinde yapay zeka ile tehlike analizi, Fine-Kinney risk puanlaması ve anında PDF rapor.
FindRisk'i İndirYasal dayanak ve kaynaklar
- [1] Türkiye: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete, 25.04.2013) — Ek-I 2.19 (elektrikle temas riskine karşı koruma); Ek-III 1.3 - 1.3.2: her çalışmaya başlamadan önce operatör kontrolü, gözle muayene ve fonksiyon denemesi, kusurlu ekipmanın kullanım dışı bırakılması; Ek-III 1.4 (periyodik kontrol aralıkları).
- [2] Türkiye: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı, Basınçlı Gaz Tüplerinin Güvenli Kullanımı (broşür, İTKB-İSG-B2011003) — Şalomalar, hortumlar, regülatörler ve alev tutucular bölümleri; sızıntı ve alev tepmesi durumunda yapılacaklar (rehber niteliğinde).
- [3] ABD: OSHA 29 CFR 1910.254, Arc welding and cutting — (b)(4) kapalı kumanda ve klemensler; (c)(2) topraklama ve dönüş devreleri; (c)(3)(i) ayırma şalteri; (d)(2) - (d)(9): işe başlamadan önceki kontroller, kaçaklar, elektrot penseleri, kablo ekleri, kusurlar ve hasarlı kablolar.
- [4] ABD: OSHA 29 CFR 1926.351, Arc welding and cutting (construction) — (a) elektrot penseleri; (b) kaynak kabloları ve bağlantı elemanları; (c) dönüş devresi ve makine topraklaması; (d) başıboş bırakılan penseler, güç şalteri, kusurlu ekipmanın bildirilmesi; (e) perdeler.
- [5] ABD: OSHA 29 CFR 1910.253, Oxygen-fuel gas welding and cutting — (b)(5) tüplerin kullanımı: yağ ve gres, vana anahtarı, kıvılcımdan uzaklık, elektrik devresi, vana yukarıda; (e)(5) hortum ve hortum bağlantıları; (e)(6) basınç düşürücü regülatörler.
- [6] ABD: OSHA 29 CFR 1926.350, Gas welding and cutting (construction) — (a)(7) ve (a)(9) tüplerin sabitlenmesi ve dik tutulması; (b)(1) kıvılcımdan uzaklık; (f) hortumlar, her vardiya başında kontrol; (g) şalomalar, her vardiya kontrol; (h) regülatör ve manometreler; (i) yağ ve gres.
- [7] Birleşik Krallık: HSE, Safety risks from welding (Electrical hazards) — Kablolar, bağlantı elemanları, penseler, şase bağlantısı, nemli ortam ve kaynakçının günlük ekipman kontrolü hakkında rehber.
- [8] Birleşik Krallık: HSE, Safety in gas welding, cutting and similar processes, INDG297(rev1) (2012) — Kaçak kontrolü, hortum onarımı ve kelepçeler, çek valfler, alev tutucular, geri tepme sonrası yapılacaklar, tüplerin sabitlenmesi (iyi uygulama; zorunlu değildir).
- [9] Birleşik Krallık: HSE, The safe use of compressed gases in welding, flame cutting and allied processes, HSG139 (1997) — Paragraf 35 (hortum renkleri); 41 (hortum takımları); 46 ve 48 (çek valfler, alev tutucular); 63 ve 64 (kullanımdaki tüpler); 75 ve 76 (kullanım öncesi kontrol, sızıntı testi); 97 ve 98 (düzenli muayene).
Sürüm 1 · Güncellendi 20 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kaynak-makinesi-kontrol-listesi/
Bu kontrol listesini telefonunuzdan doldurun. FindRisk'i indirmek için tarayın: listeyi uygulayın, fotoğraf ekleyin, riskleri puanlayın ve PDF raporu dakikalar içinde paylaşın.
Sürüm 1 · Güncellendi 20 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kaynak-makinesi-kontrol-listesi/
Sık sorulan sorular
Kaynak makinesi ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Her çalışmaya başlamadan önce. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III madde 1.3, iş ekipmanlarının her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrol edilmesini ister. ABD'de OSHA 1926.350, gaz hortumları ve şalomalar için her vardiya başında kontrol şartı koyar; 1910.254(d)(2) de işe başlamadan önce ark kaynak makinesinin bütün bağlantılarının kontrol edilmesini ister.
Kaynak makineleri periyodik kontrole tabi mi?
Yönetmeliğin 7. maddesine göre periyodik kontrol, Ek-III'teki tablolarda yer alan ekipman ve ekipman grupları için zorunludur. Tablolarda veya standartlarda aralık belirtilmemişse Ek-III madde 1.4 imalatçının öngördüğü aralık ve kriterleri, bu da yoksa risk değerlendirmesini esas alır. Kullanım öncesi kontrol ise her iş ekipmanı için geçerlidir ve bu formun konusudur.
Oksi-asetilen setinde alev tutucu (alev geri tepme emniyet valfi) gerekli mi?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu'nun basınçlı gaz tüpleri broşürü, hem oksijen hem de yanıcı gaz regülatörlerinde alev tutucu bulundurulmasını, düşen veya hasar gören alev tutucunun derhal yenisiyle değiştirilmesini söyler. İngiltere'deki HSE'nin INDG297 rehberi de alev tutucuların oksijen ve yanıcı gaz hortumlarına, regülatörlerin yakınına takılmasını önerir. Bu kaynaklar rehber niteliğindedir; şalomadaki çek valfler ise alev tutucunun yerini tutmaz.
Oksijen-asetilen setinde gaz kaçağı nasıl kontrol edilir?
Bakanlığın broşürü, kullanımdan önce bütün vanalarda ve bağlantılarda sızıntı testi yapılmasını ister. HSE'nin INDG297 rehberine göre test, oksi-gaz sistemlerine uygun hazır bir kaçak tespit spreyi veya sıvısıyla yapılır; kaçak asla açık alevle aranmaz, oksijen sistemlerinde sabunlu su ya da yağ veya gres içeren sıvılar kullanılmaz. Kaçıran parça hemen onarılır veya değiştirilir.
Hasarlı kaynak kablosu veya gaz hortumu onarılabilir mi?
Yönetmeliğin Ek-III madde 1.3.2 hükmüne göre çatlak, aşırı aşınma ve benzeri tespit edilen iş ekipmanı kullanım dışı bırakılır. OSHA 1910.254, yalıtımı hasarlı veya iletkeni açığa çıkmış kaynak kablolarının değiştirilmesini ister ve elektrot pensesine 3 metreden (10 fit) yakın eki olan kabloların kullanılmasını yasaklar. Bakanlığın broşürü, bu konuda eğitim almamış kişilerin hortum onarımı yapmamasını ve hortumların ambalaj bandıyla sarılmamasını söyler.
