Ekipman
Kaldırma Aksesuarları Kontrol Listesi: Sapan Kontrolü
- Sıklık
- Her kullanımdan önce
- Dolduran
- Sapancı veya görevlendirilen yetkin kişi
- Onaylayan
- Kaldırma işi sorumlusu
- Kontrol listesi
- 32 madde · 5 bölüm
Kaldırma aksesuarları kontrol listesi, sapancının veya görevlendirilen yetkin kişinin sapanı ya da diğer kaldırma aksesuarını her kullanımdan önce kontrol ettiği formdur: kimlik etiketi ve periyodik kontrol kaydı; sapanın ve kanca, bakla ve kilit (shackle) gibi bağlantı elemanlarının türüne göre (zincir, çelik halat, sentetik veya lifli halat) ıskarta kriterlerine göre gözle kontrolü ve yükün bağlanması. Kritik bir maddeden geçemeyen aksesuar hemen kullanım dışı bırakılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, iş ekipmanlarının her çalışmaya başlamadan önce operatörlerince kontrol edilmesini, kaldırma aksesuarlarının güvenli kullanım özelliklerini gösterecek şekilde işaretlenmesini ve hasar görmeyecek şekilde muhafaza edilmesini ister. Ek-III Tablo-2'ye göre sapanlar ve diğer kaldırma aksesuarları, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir yetkili kişilerce periyodik kontrole tabidir. ABD'de OSHA 29 CFR 1910.184(d) her sapanın ve bağlantı elemanlarının her gün kullanımdan önce yetkin kişi tarafından kontrolünü, İngiltere'de HSE ise aksesuarların, muayene planı başka süre belirtmedikçe 6 ayda bir kapsamlı muayenesini bekler.
Bu form periyodik kontrolün veya kaldırma planının yerine geçmez. Şantiyenin geneli için şantiye güvenlik denetimi kontrol listemize bakabilirsiniz.
Kontrol listesi nasıl kullanılır
- Formu her aksesuar veya birlikte kullanılan takım için kullanımdan önce doldurun; sıcaklık, kimyasal veya keskin kenarlı yük aksesuara zarar verebilecekse iş sırasında yeniden kontrol edin.
- Önce etiketi okuyun: okunaklı işaret yoksa veya periyodik kontrolün süresi geçmişse aksesuar kullanılmaz.
- Genel kontrolleri her aksesuarda yapın, ardından yalnızca türüne ait bölümü doldurun; diğer tür maddelerini Kapsam dışı işaretleyin.
- Bağlamayı yüke göre kontrol edin: kullanılacak bağlama şekli ve kol açısındaki kapasite, en zayıf eleman ve kenar koruması.
- Kritik bir madde uygun değilse aksesuarı kullanım dışı bırakın, kimsenin yeniden almaması için etiketleyin veya ayırın ve yazılı olarak bildirin.
- İmzalı formu kaldırma kayıtlarıyla saklayın; aksesuarları hasar görmeyecekleri bir yerde muhafaza edin.
Kontrol listesi: Kaldırma Aksesuarları Kontrol Listesi: Sapan Kontrolü
Denetim bilgileri
Kimlik ve kayıtlar
- 1.
Aksesuarın üzerinde kapasitesini gösteren okunaklı bir etiket veya işaret varKritik
Okunaklı işaret yoksa aksesuar kullanılmaz.
UygunUygun değilKapsam dışı - 2.
İşaret, türü için gereken bilgileri gösteriyor
Zincir: çap, sınıf, kapasite, boy. Çelik halat: bağlama şekline göre kapasite, dayandığı açı, kol sayısı. Sentetik şerit: bağlama şekline göre kapasite ve malzeme türü.
UygunUygun değilKapsam dışı - 3.
Son periyodik kontrol kayıtlı ve süresi geçmemişKritik
Türkiye: yetkili kişi, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir. İngiltere: muayene planı başka süre belirtmedikçe 6 ayda bir kapsamlı muayene. ABD: zincir sapanlarda en az 12 ayda bir, kayıtlı.
UygunUygun değilKapsam dışı
Her aksesuar için gözle kontrol
- 4.
Sapan düğüm, cıvata veya derme çatma baklalarla kısaltılmamış ya da eklenmemişKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 5.
Sapan kollarında bükülme (kink) yokKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 6.
Kancalarda çatlak yok; kanca ağzı açılmamış ve kanca burulmamışKritik
OSHA, boğaz açıklığı normalin %15'inden fazla açılmış (en dar noktada ölçülür) veya bükülmemiş kanca düzlemine göre 10 dereceden fazla burulmuş kancaların kullanımdan kaldırılmasını ister. Emniyet mandalı varsa ağzı kapatmalıdır.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 7.
Ana bakla, bağlantı baklaları, uç bağlantıları, kilitler (shackle) ve mapalarda çatlak, eğilme veya başka şekil bozukluğu yokKritik
Günlük kontrol sapanı ve tüm bağlantı elemanlarını kapsar. Kilitlerin üzerinde de çalışma yükü sınırı yazılı olmalıdır.
UygunUygun değilKapsam dışı - 8.
Isı hasarı belirtisi (renk değişimi, erime, kömürleşme) yokKritik
OSHA sınırları: 1000 °F (yaklaşık 538 °C) üzerinde ısınan zincir sapan, 200 °F (yaklaşık 93 °C) üzerinde kalan lif özlü çelik halat sapan kullanımdan kaldırılır; naylon ve polyester sapan 180 °F (yaklaşık 82 °C) üzerinde kullanılmaz.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı
Aksesuar türüne göre kontrol
Yalnızca aksesuarın türüne ait maddeleri doldurun, diğerlerini Kapsam dışı işaretleyin.
- 9.
Zincir: çatlak, deforme veya uzamış bakla ve kusurlu kaynak yokKritik
Zinciri düz serin ve boyunca bakarak uzamış, eğilmiş veya çentiklenmiş baklaları arayın.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 10.
Zincir: bakla aşınması izin verilen sınır içindeKritik
OSHA Tablo N-184-1, baklanın herhangi bir noktasındaki en küçük ölçüyü verir (ör. 1/2 inç zincirde 25/64 inç). Diğer zincirlerde üreticinin aşınma sınırlarını kullanın.
UygunUygun değilKapsam dışı - 11.
Çelik halat: bir halat sarımında 10'dan az, bir demette bir sarım boyunca 5'ten az kopuk tel varKritik
OSHA 1910.184(f)(5)(i) ıskarta kriteri: bir halat sarımında rastgele dağılmış on kopuk tel veya bir demette beş kopuk tel.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 12.
Çelik halat: dış tellerde orijinal çapın üçte biri kadar aşınma veya sürtünme yokKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 13.
Çelik halat: bükülme (kink), ezilme, kuş kafesi veya halat yapısında başka bozulma yokKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 14.
Çelik halat: halatta veya uç bağlantılarında korozyon yokKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 15.
Çelik halat: gözler halat klemensi veya düğümle yapılmamış; ekleme yerlerinde dışarı çıkan tel uçları kapatılmış veya körleştirilmişKritik
Dayanak: [2]
UygunUygun değilKapsam dışı - 16.
Sentetik sapan: takılma, delik, yırtık veya kesik yokKritik
Yuvarlak sapanlarda kılıfı da kontrol edin ve üreticinin ıskarta kriterlerine uyun.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 17.
Sentetik sapan: kopuk veya aşınmış dikiş yokKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 18.
Sentetik sapan: asit veya kostik yanığı yokKritik
Naylon sapan asit veya fenolik buhar, polyester ve polipropilen sapan ise kostik bulunan ortamda kullanılmaz.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 19.
Lifli halat: anormal aşınma, kopuk veya kesik lif, demetler arasında toz haline gelmiş lif, düzensiz demet, renk değişimi veya çürüme yokKritik
Onarılmış veya yenilenmiş lifli halat sapanlar kullanılmaz.
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı
Yükün bağlanması
- 20.
Aksesuar yüke, kavrama noktalarına, bağlantı elemanlarına ve ortam şartlarına (sıcaklık, kimyasal, hava) uygunKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 21.
Yük, kullanılan bağlama şekli ve kol açısı için işaretlenen kapasiteyi aşmıyorKritik
Kapasite bağlama şekline (düz, boğma, sepet) göre değişir ve kollar açıldıkça düşer; bu bağlama için yazılı değeri okuyun.
UygunUygun değilKapsam dışı - 22.
Takımdaki kanca, halka, bakla ve kilitlerin kapasitesi en az sapanınki kadar; değilse takım en zayıf elemanın kapasitesine göre kullanılıyorKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 23.
Sapan, yükün keskin kenarlarından geçtiği yerlerde koruyucu ile korunmuşKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 24.
Sapan yüke sağlam bağlanmış; sepet bağlamada yük kaymayacak şekilde dengelenmişKritik
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 25.
Sapan gerdirilirken eller ve parmaklar sapan ile yükün arasına sokulmuyor
Dayanak: [1]
UygunUygun değilKapsam dışı - 26.
Yükün altında veya güzergâhında kimse yok; yük korunmasız çalışma yerlerinin üzerinden geçirilmeyecekKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 27.
Aksesuar, bu amaçla sağlanmamışsa insan kaldırmada kullanılmıyorKritik
Dayanak: [3]
UygunUygun değilKapsam dışı - 28.
Yük ani yüklemeye (şok) yol açmadan kaldırılacak; sapan, üzerinde duran yükün altından çekilerek çıkarılmayacak
UygunUygun değilKapsam dışı
Sonuç
- 29.EvetHayırKapsam dışı
- 30.
Kritik bir maddeden geçemeyen aksesuar kullanımdan kaldırıldı ve etiketlendi veya ayrıldıKritik
Sapanı sahada onarmayın: OSHA onarıma yalnızca üretici veya eşdeğer kuruluş tarafından izin verir, onarılmış lifli halat sapanı ise yasaklar.
EvetHayırKapsam dışı - 31.
Kullanımdan sonra aksesuarlar hasar görmeyecek şekilde muhafaza ediliyor ve çalışma alanında bırakılmıyor
UygunUygun değilKapsam dışı - 32.
Notlar ve tespit edilen uygunsuzluklar
Not: ________
Kritik madde: uygun değilse iş durdurulur ve düzeltilmeden devam edilmez.
Onay
Kontrol eden
Kaldırma işi sorumlusu
Bu kontrol listesini telefonunuzdan uygulayın
FindRisk denetimi birkaç dokunuşa indirir: düzenleyip şablon olarak kaydedebileceğiniz yapay zeka destekli kontrol listeleri, fotoğraf üzerinde yapay zeka ile tehlike analizi, Fine-Kinney risk puanlaması ve anında PDF rapor.
FindRisk'i İndirYasal dayanak ve kaynaklar
- [1] ABD: OSHA 29 CFR 1910.184, Slings — (c): güvenli kullanım kuralları ve kimlik işaretleri; (d): kullanımdan önce yetkin kişi tarafından günlük kontrol; (e): zincir sapanlar (işaret, bağlantı elemanları, 12 aylık periyodik kontrol, aşınma, kancalar); (f): çelik halat sapanlar (işaret, sıcaklık, ıskarta kriterleri); (h): lifli halat sapanlar; (i): sentetik şerit sapanlar (işaret, kimyasallar, sıcaklık, onarım, ıskarta kriterleri).
- [2] ABD: OSHA 29 CFR 1926.251, Rigging equipment for material handling — (a): her vardiyadan önce kontrol, işaretler, kullanılmayan donanımın çalışma alanından kaldırılması, günlük sapan kontrolü; (b): zincir bağlantı elemanları ve derme çatma bağlantılar; (c): çelik halat eklemeleri ve gözler; (e): sentetik sapan işareti; (f): kilit ve kanca çalışma yükleri.
- [3] Türkiye: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete, 25.04.2013) — Madde 7: yetkili kişilerce periyodik kontrol, kayıt, EKİPNET numarası; Ek-I 3.2.2–3.2.2.1: azami yük ve aksesuarların işaretlenmesi; Ek-II 3.1.2–3.1.5: insan kaldırma, yük altında insan bulunmaması, aksesuarların seçimi ve muhafazası; Ek-III 1.3: çalışmaya başlamadan önce operatör kontrolü; Ek-III Tablo-2: kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar (sapan, kıskaç, vakum ve manyetik kaldırıcı), standartlarda süre yoksa 1 yıl.
- [4] Birleşik Krallık: HSE: Thorough examination and inspection of lifting equipment (LOLER) — Kaldırma aksesuarlarının, muayene planı başka süre belirtmedikçe 6 ayda bir kapsamlı muayenesi; zincir ve sapanların kullanım öncesi kontrolü; kusurların bildirilmesi ve giderilene kadar kullanılmaması. SWL ve aksesuar özelliklerinin işaretlenmesi: HSE LOLER genel bakış sayfası.
Sürüm 1 · Güncellendi 19 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kaldirma-aksesuarlari-kontrol-listesi/
Bu kontrol listesini telefonunuzdan doldurun. FindRisk'i indirmek için tarayın: listeyi uygulayın, fotoğraf ekleyin, riskleri puanlayın ve PDF raporu dakikalar içinde paylaşın.
Sürüm 1 · Güncellendi 19 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/kaldirma-aksesuarlari-kontrol-listesi/
Sık sorulan sorular
Sapan ve kaldırma aksesuarlarının periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III Tablo-2'ye göre sapanlar, kıskaçlar, vakum ve manyetik kaldırıcılar gibi kaldırma aksesuarları, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir yetkili kişilerce periyodik kontrole tabidir; kriterler arasında TS EN 13414-2+A2, TS EN 818-6+A1 ve TS EN 1492 serisi sayılır. Bunun dışında Ek-III 1.3, ekipmanın her çalışmaya başlamadan önce operatörlerince kontrol edilmesini ister.
Çelik halat sapan hangi durumda ıskartaya ayrılır?
Yönetmelik ıskarta kriterini standartlara bırakır. ABD'de OSHA 1910.184(f)(5); bir halat sarımında rastgele dağılmış on kopuk tel veya bir demette beş kopuk tel, dış tellerde çapın üçte biri kadar aşınma, bükülme (kink), ezilme veya kuş kafesi, ısı hasarı, çatlak veya deforme uç bağlantıları, açılmış veya burulmuş kanca ve korozyon durumlarında sapanın hemen kullanımdan kaldırılmasını ister.
Polyester (sentetik) sapan ne zaman kullanılmaz?
OSHA 1910.184(i)(9), asit veya kostik yanığı, erime veya kömürleşme, takılma, delik, yırtık veya kesik, kopuk veya aşınmış dikiş ve deforme bağlantı elemanı bulunan sentetik sapanların kullanımdan kaldırılmasını ister. Geçici onarım yasaktır. Yuvarlak (round) sapanlarda üreticinin ıskarta kriterlerine de uyun.
Sapanın üzerinde hangi bilgiler bulunmalı?
Yönetmeliğin Ek-I 3.2.2.1 maddesi, kaldırma aksesuarlarının güvenli kullanım için gereken özelliklerini gösterecek şekilde işaretlenmesini ister. OSHA 1910.184 etiketsiz sapanın kullanılmasını yasaklar; zincir sapanda çap, sınıf, kapasite ve boy, çelik halat sapanda bağlama şekline ve açıya göre kapasite ile kol sayısı, sentetik sapanda bağlama şekline göre kapasite ve malzeme türü bulunur.
Kaldırma aksesuarlarını kim kontrol eder?
Yönetmeliğin Ek-III 1.3 maddesine göre kullanım öncesi kontrolü ekipmanın operatörü yapar; ABD'de OSHA 1910.184(d) bu kontrolü işverenin görevlendirdiği yetkin kişiye verir. Periyodik kontrol ise yönetmeliğin 7. maddesine göre yetkili kişilerce yapılır; rapor kayıt altına alınıp saklanır ve kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarasını gösterir.
