İmalat İş Güvenliği Denetimi: 60 Maddelik Kontrol Listesi
İmalat iş güvenliği denetimi, fabrikada ana tehlikelere karşı alınan önlemlerin yerinde olup gerçekten çalıştığını bakarak, deneyerek ve çalışanlara sorarak kontrol etmek için yapılan planlı bir saha turudur: makine koruyucuları, kilitleme-etiketleme, forkliftler, zemin ve çıkışlar, kimyasallar, elektrik panoları ve yangın ekipmanı. Uygun çıkmayan her madde fotoğraflı, sorumlusu ve termini belli bir bulguya dönüşür.
Türkiye'de işveren, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını "izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar" (6331 sayılı İSG Kanunu Madde 4(1)(b)). Saha denetimi bu yükümlülüğün sahadaki karşılığıdır. İmalatın risk düzeyini uluslararası veriler de gösteriyor: ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) 2024'te imalatta 100 tam zamanlı çalışan başına 2,7 kayıtlı iş kazası ve meslek hastalığı vakası bildirdi; özel sektörün tamamında bu oran 2,3. ABD iş güvenliği kurumu OSHA'nın 2026 mali yılı ön listesinde en sık ihlal tespit edilen on standardın beşi fabrika zemininde denetlenen konulardır: tehlike bildirimi, kilitleme-etiketleme, solunum koruma, forkliftler ve makine koruyucuları.
Bu rehber, alanlara göre düzenlenmiş, her satırda gözle kontrol edilebilir tek bir madde ve dayanağı olan 60 maddelik bir kontrol listesi sunuyor. Ayrıca mevzuattaki kontrol periyotlarını, doldurulmuş bir bulgu örneğini ve bulguları kapatan bir takip yöntemini bulacaksınız.
Kâğıt Üzerindeki Denetimin Gözden Kaçırdığı: Bir Senaryo
Aşağıdaki durum kurgusaldır, gerçek bir olay değildir. Bir yedek parça fabrikasında her ay saha denetimi yapılıyor. Altı ay üst üste "3 numaralı konveyörde LOTO talimatı asılı" maddesi işaretleniyor. Talimat gerçekten orada; lamine edilmiş, şalterin yanında asılı.
Denetim ekibinden kimse bir bakım teknisyeninin 3 numaralı konveyörde sıkışan parçayı nasıl çıkardığını izlememiş. Biri sonunda izlediğinde teknisyenin stop butonuna basıp elini içeri uzattığını, şaltere hiç dokunmadığını görüyor: "Bir saniyelik iş." Kâğıt, önlemin var olduğunu söylüyordu. Saha, önlemin kullanılmadığını gösterdi.
İyi bir imalat denetimi tam olarak bu açığı bulmak için yapılır. Türk mevzuatı da bakım işlerinin ancak iş ekipmanı kapalı, enerji bağlantısı kesik ve tüm hareketleri durmuşken yapılmasını ister (İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, EK-I madde 2.13). Bunun uygulandığını görmenin tek yolu işi izlemektir. Aşağıdaki listede gözlem gerektiren maddeler ayrıca işaretlendi. Prosedürün tamamı için kilitleme-etiketleme (LOTO) rehberine bakabilirsiniz.
İmalat İş Güvenliği Denetimi Nedir?
İmalat iş güvenliği denetimi, bir üretim alanında tehlikeleri belirleyen, önlemlerin mevcut ve çalışır olduğunu doğrulayan ve düzeltici faaliyeti başlatacak bulguları kayda geçiren sistemli bir kontroldür. Büyük ölçüde gözleme dayanır: sahayı dolaşır, koşullara bakar, işin nasıl yapıldığını izler, acil durdurma gibi basit düzenekleri dener ve çalışanlara soru sorarsınız.
Benzer işlerle karıştırılır, farkları şöyledir:
| Faaliyet | Cevapladığı soru | Tipik çıktı |
|---|---|---|
| Saha denetimi (iş güvenliği denetimi) | Fiziksel önlemler şu anda yerinde ve kullanılıyor mu? | Fotoğraflı, sorumlusu ve termini belli bulgular |
| Tetkik (iç denetim) | Yönetim sistemi (prosedür, eğitim, kayıt) tasarlandığı gibi işliyor mu? | ISO 45001 gibi bir standarda göre uygunsuzluklar |
| Risk değerlendirmesi | Bu işte ne ters gidebilir, olasılığı ve şiddeti nedir? | Puanlanmış tehlikeler ve kontrol tedbirleri |
| Yönetim saha turu | Çalışanlar ne görüyor, işlerini zorlaştıran ne? | Görüşmeler ve birkaç aksiyon (İSG saha turu kontrol listesi) |
Türkiye'de iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin tespit ve önerileri onaylı deftere yazılır ve onaylı deftere yazılan tespit ve öneriler işverene tebliğ edilmiş sayılır (İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği, Madde 7(4)). Saha denetiminin bulguları bu kaydın ve risk değerlendirmesinin (6331 Madde 10) en önemli girdilerinden biridir. ISO 45001 uygulayan işyerlerinde denetim kayıtları Madde 9.1 (izleme, ölçme, analiz ve performans değerlendirmesi) için kanıttır ve Madde 10.2'yi (olay, uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet) besler.
İmalat İşyeri Ne Sıklıkla Denetlenmeli?
Mevzuatta "fabrikanın tamamı ayda bir denetlenir" diyen tek bir hüküm yoktur. Belirli ekipmanlar için periyotlar mevzuatta tanımlıdır; geri kalanını işyeri kendi prosedüründe riske göre belirler. İngiltere'deki iş güvenliği kurumu HSE de iş ekipmanı için aynısını söyler: kontrol sıklığı risk değerlendirmesiyle belirlenmelidir (HSE, iş ekipmanının kontrolü).
Mevzuatta tanımlı kontroller
| Gereklilik | Periyot | Dayanak |
|---|---|---|
| Forklift, transpalet ve benzeri endüstriyel araçların periyodik kontrolü | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | İş Ekipmanları Yön. Madde 7, EK-III Tablo 2 |
| Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatının periyodik kontrolü | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | İş Ekipmanları Yön. EK-III Tablo 3 |
| Mekanik, hidrolik ve pnömatik presler, giyotin makaslar ve diğer tezgâhlar | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl | İş Ekipmanları Yön. EK-III Tablo 4 |
| Yangın söndürme ekipmanının bakımı ve kontrolü | Mevzuatın öngördüğü periyotlarda | İşyeri Bina ve Eklentileri Yön. Ek-1 madde 12 |
| Forkliftin kullanım öncesi kontrolü (uluslararası iyi uygulama) | En az günlük; kesintisiz kullanımda her vardiya sonrası | OSHA 29 CFR 1910.178(q)(7) |
| LOTO prosedürlerinin periyodik kontrolü (uluslararası iyi uygulama) | En az yılda bir | OSHA 29 CFR 1910.147(c)(6) |
Periyodik kontroller İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yetkili kişilerce yapılır. Bu yönetmelik 23.12.2025'te değiştirildiği için periyotları güncel EK-III tablosundan teyit edin. AB'de İş Ekipmanı Direktifi 2009/104/EC de iş ekipmanının yetkin kişilerce kontrol ve test edilmesini ve sonuçların saklanmasını ister (EU-OSHA özeti).
Uygulamada bir program
| Düzey | Kim | Yaygın sıklık |
|---|---|---|
| Kullanım öncesi kontroller | Operatörler | Her vardiya veya kullanımdan önce |
| Alan turu | Vardiya amiri veya ekip lideri | Günlük veya her vardiya |
| Resmî saha denetimi (aşağıdaki liste) | İş güvenliği uzmanı, alan sorumlusu ve bir çalışan | Çoğunlukla aylık; yüksek riskli alanlarda daha sık |
| Olay veya değişiklik sonrası denetim | İş güvenliği uzmanı ve alan sorumlusu | Değişiklik, kaza veya yeni ekipman sonrası, yeniden çalıştırmadan önce |
Bu sıklıklar yasal alt sınır değil, saha uygulamasıdır. Denetimler aynı sorunları bulmaya devam ediyorsa sıklığı artırın.
Başlamadan Önce: Denetime Hazırlık
- Son iki üç raporu okuyun. Açık ve tekrarlayan bulguları listeleyin. Art arda raporlarda görünen bir tehlike, tek seferlik bir dikkatsizliği değil işlemeyen bir önlemi gösterir.
- Hangi işlerin çalışacağını öğrenin. Koruyucu kullanımı, LOTO, forklift trafiği gibi bazı maddeler ancak üretim veya bakım sürerken gözlenebilir.
- Güzergâhı alan sorumlusuyla belirleyin. Fabrikanın tamamını tek seferde değil alan alan denetleyin ve alandan bir çalışanı ekibe katın.
- Durdurma kuralını önceden konuşun. Ciddi ve yakın bir tehlike görüldüğünde işin hemen durdurulacağını herkes bilmeli (aşağıdaki SSS'ye bakın).
İmalat İş Güvenliği Denetimi Kontrol Listesi: Alan Alan 60 Madde
Her satır gözle kontrol edilebilir tek bir maddedir. Maddeyi Uygun (yerinde ve çalışıyor), Aksiyon (belirli bir tarihe kadar giderilecek eksik) veya Durdur (ciddi ve yakın tehlike: işi hemen durdurun ya da ekipmanı ayırın) olarak işaretleyin. Dayanak sütunu gerekliliğin nereden geldiğini gösterir. Kısaltmalar: İE = İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, İBE = İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik. Türk mevzuatında karşılığı ayrıntılı olmayan maddelerde OSHA (29 CFR) uluslararası iyi uygulama olarak verildi. (gözlem) işaretli maddeler iş yapılırken izlenmelidir.
1. Zemin, Geçiş Yolları ve Düzen
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Zemin sağlam, kuru, kaymaz; seviye farkı, çukur veya engel yok | İBE Ek-1 md. 26 |
| 2 | Yürüme yollarında yağ, bor yağı, talaş veya dağılmış parça yok | İBE Ek-1 md. 26; OSHA 1910.22(a)(3) |
| 3 | Geçiş yolları açık, bakımlı ve işaretli | İBE Ek-1 trafik yolları; OSHA 1910.176(a) |
| 4 | Hasarlı zemin, ızgara veya kapak kullanılmadan önce onarılmış ya da çevrilmiş | OSHA 1910.22(d)(2) |
| 5 | İstiflenen malzeme kaymayacak ve devrilmeyecek şekilde bağlanmış, yüksekliği sınırlı | OSHA 1910.176(b) |
| 6 | Depolama alanlarında takılma veya yangın tehlikesi yaratan malzeme birikmemiş | OSHA 1910.176(c) |
2. Acil Çıkışlar, Alarm ve İlk Yardım
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 7 | Acil çıkış yolları ve kapıları açık, önünde ve arkasında engel yok, kapılar kilitli değil | İBE Ek-1 acil çıkış yolları ve kapıları |
| 8 | Acil çıkışlar güvenlik işaretiyle işaretli | İBE Ek-1; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. |
| 9 | Elektrik kesildiğinde acil aydınlatma çalışıyor (deneyin) | İBE Ek-1 acil çıkış yolları ve kapıları |
| 10 | Alarm, makine gürültüsünün üzerinde alanın her yerinden duyulabiliyor veya görülebiliyor | OSHA 1910.165(b)(2) |
| 11 | İlk yardım malzemesi kolay ulaşılır ve işaretli, acil servis telefonları asılı; aşındırıcı kimyasal kullanılan yerde göz ve vücut duşu var | İBE Ek-1 md. 60; OSHA 1910.151(c) |
| 12 | Sorulan iki çalışan toplanma yerini ve alarmı nasıl vereceğini söyleyebiliyor (sorun) | 6331 md. 11; acil durum planı |
3. Makine Koruyucuları
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 13 | Operasyon noktası, çalışma çevrimi sırasında vücudun hiçbir kısmı tehlike bölgesine giremeyecek şekilde korunmuş | İE EK-I 2.8; OSHA 1910.212(a)(3)(ii) |
| 14 | Dönen parçalar, sıkışma noktaları, fırlayan talaş ve kıvılcım koruma altında | İE EK-I 2.5, 2.8 |
| 15 | Koruyucular yerinde: sökülmemiş, açık bırakılmamış, bantla veya takozla etkisiz hale getirilmemiş | İE EK-I 2.8.1 |
| 16 | Kilitlemeli koruyucu açıldığında makine duruyor (alan sorumlusuyla deneyin) | Makine kılavuzu; saha testi |
| 17 | Kayış, kasnak, zincir ve dişliler kapalı muhafaza içinde | İE EK-I 2.8; OSHA 1910.219 |
| 18 | Her operatör konumundan ulaşılabilen acil durdurma var ve denendiğinde makineyi durduruyor | İE EK-I 2.3, 2.4 |
| 19 | Sabit kullanılacak makineler yere sabitlenmiş | İE EK-I 2.6 |
| 20 | Operatörler koruyucunun arkasına uzanmıyor, devre dışı bırakma yok; varsa itme çubuğu veya el aleti kullanılıyor (gözlem) | İE EK-I 2.8.1; OSHA 1910.212(a)(3)(iii) |
Daha ayrıntılı bir kontrol için makine koruyucuları kontrol listesi koruyucular, kilitlemeler, kumandalar ve ölçülebilir açıklık ve mesafeler üzerine 36 madde içerir.
4. Kilitleme-Etiketleme (LOTO)
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 21 | Bakımı yapılan ekipman için yazılı, makineye özel enerji kontrol talimatı var | İE EK-I 2.13; OSHA 1910.147(c)(4) |
| 22 | Makinedeki her enerji kaynağı (elektrik, pnömatik, hidrolik, yerçekimi, depolanmış enerji) talimatta yer alıyor | OSHA 1910.147(c)(4) |
| 23 | Enerji ayırma düzenekleri açıkça görülebilir ve tanınabilir | İE EK-I 2.14 |
| 24 | Bir bakım işinde durdurma, ayırma, kilit takma, depolanmış enerjiyi boşaltma ve doğrulama sırayla yapılıyor (gözlem) | İE EK-I 2.13; OSHA 1910.147(d) |
| 25 | Her kilidi yalnızca onu takan kişi söküyor | OSHA 1910.147(e)(3) |
| 26 | Her talimat yılda en az bir kez, onu kullananlardan başka yetkili bir çalışan tarafından kontrol edilip kayda geçirilmiş | OSHA 1910.147(c)(6) |
5. Forkliftler ve Yaya Trafiği
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 27 | Kullanılan her forkliftin bugünkü kullanım öncesi kontrolü kayıtlı | OSHA 1910.178(q)(7) |
| 28 | Arızalı forklift onarılana kadar etiketlenip kullanım dışı bırakılmış | OSHA 1910.178(p)(1) |
| 29 | Forkliftin yıllık periyodik kontrol raporu geçerli | İE Madde 7, EK-III Tablo 2 |
| 30 | Vardiyadaki operatörler kullandıkları araç için eğitim almış | İE Madde 11; OSHA 1910.178(l) |
| 31 | Yaya yolları ve geçiş noktaları işaretli ve forklift koridorlarından ayrılmış | İBE Ek-1 trafik yolları |
| 32 | Kaldırılmış çatalların altında kimse durmuyor veya geçmiyor (gözlem) | OSHA 1910.178(m)(2) |
6. Elektrik
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 33 | Panoların önündeki çalışma alanı açık ve depolama için kullanılmıyor | OSHA 1910.303(g)(1) |
| 34 | Pano kapakları kapalı; açık delik veya eksik sigorta kapağı yok | OSHA 1910.305(b)(1)(ii) |
| 35 | Panodaki devreler etiketli | OSHA 1910.303(f)(2) |
| 36 | Uzatma kabloları sabit tesisat yerine kullanılmıyor, duvar, tavan veya zeminden geçirilmemiş | OSHA 1910.305(g)(1)(iv) |
| 37 | Kablo ve fişler hasarsız, topraklama pimi yerinde; arızalı olanlar kullanım dışı | İE EK-I; OSHA 1910.334(a)(2)–(3) |
| 38 | Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatının yıllık periyodik kontrol raporu geçerli | İE EK-III Tablo 3 |
7. Kimyasallar
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 39 | İkincil kaplar dahil her kapta ürün adı ve tehlike bilgisi var | Ürün etiketi ve GBF; OSHA 1910.1200(f)(6) |
| 40 | Alandaki bir çalışan kullandığı ürünün güvenlik bilgi formunu (GBF) vardiya içinde bulabiliyor (sorun) | OSHA 1910.1200(g)(8) |
| 41 | Alandaki kimyasalların listesi ve risk değerlendirmesi güncel | Kimyasal Maddelerle Çalışmalar Yön.; 6331 md. 10 |
| 42 | Birbiriyle uyumsuz kimyasallar (asit ve baz, oksitleyici ve yanıcı) ayrı depolanıyor | GBF bölüm 7 |
| 43 | Yanıcı sıvılar uygun kap veya dolaplarda; tezgâhta yalnızca gereken miktar var | GBF bölüm 7; OSHA 1910.106 |
| 44 | Çalışanlar GBF bölüm 8'de belirtilen eldiveni ve göz korumasını kullanıyor (gözlem) | GBF bölüm 8; KKD Yön. |
8. Yangın ve Sıcak Çalışma
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 45 | Yangın söndürücüler görünür, kolay erişilir yerde ve önleri açık | İBE Ek-1 md. 12 |
| 46 | Söndürücülerin bakım ve kontrol etiketi tarihi geçmemiş | İBE Ek-1 md. 12 |
| 47 | Yangın kapıları kendiliğinden kapanıyor; takozla açık tutulan yok | Yangın risk değerlendirmesi |
| 48 | Sıcak işte izin var, yanıcı malzeme uzaklaştırılmış veya örtülmüş, gerekiyorsa yangın gözcüsü var | İş izin prosedürü; OSHA 1910.252(a) |
| 49 | İstiflenen malzeme ile sprinkler başlıkları arasında en az 45,7 cm boşluk var | OSHA 1910.159(c)(10) |
9. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 50 | Alan girişindeki KKD işaretleri risk değerlendirmesiyle uyumlu | KKD Yön.; Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yön. |
| 51 | Alandaki çalışanlar gereken KKD'yi kullanıyor (kaç kişiden kaçı) (gözlem) | KKD Yön. |
| 52 | Kullanılan KKD hasarsız; hasarlı olan bantla onarılmamış, değiştirilmiş | KKD Yön.; OSHA 1910.132(e) |
| 53 | Gürültü programının gerektirdiği yerlerde kulak koruyucu kullanılıyor (gözlem) | Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yön. |
| 54 | Sıkı oturan maske kullananların sağlık değerlendirmesi ve son 12 ay içinde yüz uyum testi yapılmış | OSHA 1910.134(e), (f)(2) |
10. Ergonomi, Elle Taşıma ve El Aletleri
| # | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| 55 | Ağır veya biçimsiz yükler için kaldırma yardımcısı var ve kullanılıyor (gözlem) | Elle Taşıma İşleri Yön. |
| 56 | Kuvvet veya zorlayıcı duruş içeren tekrarlı işler ergonomik değerlendirme listesinde | Ergonomik risk değerlendirmesi |
| 57 | Çalışma yükseklikleri omuz üstüne sürekli uzanmayı veya yere eğilmeyi gerektirmiyor | Ergonomik risk değerlendirmesi |
| 58 | Temizlikte kullanılan basınçlı hava 30 psi (yaklaşık 2 bar) altında, talaş korumasıyla ve KKD ile kullanılıyor | OSHA 1910.242(b) |
| 59 | El ve elektrikli aletler sağlam: çatlak sap, ezilmiş kafa veya korumasız taşlama yok | OSHA 1910.242(a) |
| 60 | Taşlama, zımpara ve darbeli aletlerden günlük titreşim maruziyeti değerlendirilmiş | Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yön. |
Elle taşıma için mevzuatta sabit bir kilogram sınırı yoktur; Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği yükün, eforun, ortamın ve işin özelliklerine göre değerlendirme ister. Kaldırma, tekrar ve duruşun NIOSH, RULA ve REBA ile nasıl değerlendirileceği işyeri ergonomisi rehberinde anlatılıyor.
Doldurulmuş Örnek: Bir Bulgu Nasıl Yazılır?
Bulgu, düzeltecek kişi sahada bulunmasa bile anlayabileceği kadar açık olmalıdır. Gördüğünüz durumu, ihlal ettiği gerekliliği, riski, aksiyonu, sorumluyu ve termini yazın. Aşağıdaki örnek kurgusaldır ve Fine-Kinney örneklerimizdeki gibi olasılık × frekans × şiddet ile puanlanmıştır.
| Alan | Örnek |
|---|---|
| No. / yer | 11-04, Pres hattı 2, P-14 presi |
| Durum | Işık perdesi kumanda panosunda bir köprü kablosuyla devre dışı bırakılmış. Operatör vardiya boyunca sacı elle kalıp bölgesine yerleştiriyor. Fotoğraf 11-04a. |
| Dayanak | Koruyucular tehlike bölgesine erişimi engellemeli, kolayca etkisiz hale getirilememeli (İE EK-I 2.8, 2.8.1) |
| Risk | O 6 × F 10 × Ş 7 = 420, çok yüksek: parmak ezilmesi veya kopması |
| Değerlendirme | Durdur. Pres denetim sırasında hat amiriyle birlikte kilitlendi |
| Aksiyon | Köprü kablosunu sökün, ışık perdesini ve güvenlik mesafesini test edin, neden devre dışı bırakıldığını bulun (çevrim süresi mi, yanlış duruşlar mı?), operatörleri bilgilendirin |
| Sorumlu / termin | Bakım şefi / yeniden çalıştırmadan önce |
| Durum | Açık: pres kilitli. İş güvenliği uzmanı testi doğrulamadan çalıştırılmayacak |
Ne olduğunun yanına neden olduğunu yazın: köprü kablosu yanlış duruşlara verilmiş bir tepkiydi ve asıl çözülmesi gereken sorun oydu. Bulguların tamamıyla doldurulmuş bir rapor için iş güvenliği denetim raporu rehberine bakın.
Bulgular Nasıl Takip Edilip Kapatılır?
Denetimin değeri sonrasında yapılanlardadır. Uygulamada:
- "Durdur" bulgularında alandan ayrılmadan harekete geçin. Ekipmanı ayırın veya işi durdurun, alan yöneticisine bildirin ve yapılanı kayda geçirin. Acil durdurmayı gerektiren durumlarda işveren tedbir almazsa iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi durumu Bakanlığın yetkili birimine bildirmekle yükümlüdür (6331 Madde 8(2)).
- Diğerlerini risk puanına göre sıralayın. Fine-Kinney'de 400'ün üzeri çok yüksek risktir (faaliyetin durdurulması düşünülmeli), 200–400 arası yüksek risktir (hemen düzeltme gerekir). Her sınıf için terminleri kendi prosedürünüzde belirleyin ve her seferinde aynı biçimde uygulayın.
- Her bulguya tek bir sorumlu ve tek bir tarih verin. "Bakım" sorumlu değildir; adı belli bir kişi sorumludur.
- Düzeltmeyi doğrulayın. Bir bulgunun kapanması, birinin sahada kontrol etmesi demektir; tercihen denetimi yapan kişi. Sonrası fotoğrafını ekleyin.
- Tekrarlayan bulguları ayrıca izleyin. Art arda denetimlerde yeniden çıkan bir bulgu, düzeltici faaliyet sisteminin işlemediğini gösterir. Üst yönetime taşıyın ve kök nedeni bulun: bütçe yok mu, yedek parça mı yok, yoksa üretim hedefi kestirmeyi mi ödüllendiriyor? Kalıcı çözüm haftalar sürecekse sorumlusu belli bir geçici önlem yazın.
Sık Yapılan Denetim Hataları
1. İşi değil belgeyi denetlemek
Asılı bir LOTO talimatı, imzalı bir eğitim kaydı ve dolu bir KKD dolabı, önlemin var olduğunu kanıtlar, kullanıldığını değil. Her alanda en az bir (gözlem) maddesi tutun ve onu iş yapılırken kontrol edin.
2. Yalnızca en sakin saatte denetlemek
Duruş sırasında yapılan denetim derli toplu bir fabrika görür. Gün ve saati değiştirin; vardiya değişimlerini ve bakım saatlerini de kapsayın.
3. Uygulanamayacak bulgu yazmak
"Düzen kötü" sorumluya yapacak bir şey bırakmaz. "4 numaralı işleme hücresinin çıkışında 2 m uzunluğunda bor yağı birikintisi; soğutma sıvısı hattının altında damlama tavası yok" bırakır.
4. Döngüyü kapatmamak
Düzeltmeler doğrulanmazsa bir sonraki denetim aynı sorunları bulur. Her denetime açık bulguları gözden geçirerek başlayın.
5. Çalışanları dışarıda bırakmak
Hangi koruyucunun hep açık durduğunu ve nedenini operatörler bilir. Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı 6331 Madde 18'in de gereğidir; her alanda iki üç çalışana soru sormak birkaç dakika sürer.
FindRisk ile İmalat İş Güvenliği Denetimleri
FindRisk, iOS ve Android için bir denetim ve risk değerlendirmesi uygulamasıdır. Denetleyeceğiniz alanı tarif edersiniz (pres hattı, boya hattı, forklift şarj alanı) ve FindRisk yapay zekâ ile bir denetim kontrol listesi oluşturur. Listeyi düzenleyebilir, kendi dayanaklarınızı ekleyebilir ve şablon olarak kaydedebilirsiniz; böylece her alanın kendi soruları olur.
Sahada her bulgunun fotoğrafını çekip tehlikeyi doğrudan görselin üzerinde işaretlersiniz: köprü kablosu, takozla açık tutulan yangın kapısı, panodaki eksik sigorta kapağı. FindRisk'in yapay zekâ fotoğraf analizi gözden kaçmış olabilecek tehlikeleri önerir ve her bulguyu Fine-Kinney yöntemiyle puanlayabilirsiniz; düzeltici faaliyetler öncelik sırasıyla çıkar.
Denetimi bitirdiğinizde FindRisk fotoğraflı ve puanlı profesyonel raporu saniyeler içinde üretir; raporu alan yöneticilerine aynı gün gönderebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu listeyi imalat iş güvenliği tetkiki (audit) için kullanabilir miyim?
Kısmen. Buradaki 60 madde sahadaki fiziksel koşulları ve davranışları kontrol eder; denetimin yaptığı budur. Tetkik ise bunların arkasındaki sistemi de sınar: prosedürler güncel mi, eğitimler planlı mı, bulgular kapanıyor mu, yasal gerekliliklere uyum değerlendiriliyor mu? Listeyi tetkikin saha bölümü için kullanın; kayıt ve prosedür sorularını, örneğin ISO 45001'in 8–10. maddelerine göre ekleyin.
Makine denetimlerini düzeltici faaliyet ve kapatma onayıyla nasıl bağlarım?
Uygun çıkmayan her maddeye alandan ayrılmadan bir bulgu numarası, fotoğraf, sorumlu ve termin verin. Bulguları, bir sonraki denetimin ilk açtığı tek bir listede tutun. Kapatma onayı kanıt istemeli: sonrası fotoğrafı ve düzeltmeyi yapandan başka birinin kontrolü. Koruyucu ve LOTO eksiklerinde makinenin yeniden çalıştırılmasını iş güvenliği uzmanının onayına bağlayın.
Bir imalat işletmesinin denetim programı neleri kapsamalı?
Tüm alanları ve vardiyaları, yazılı bir takvimle kapsamalıdır: operatörlerin kullanım öncesi kontrolleri, amirlerin günlük turları, alan bazında resmî denetimler ve forklift, kaldırma ekipmanı, basınçlı kaplar, presler ve elektrik tesisatı gibi EK-III periyodik kontrolleri. Ayrıca bir bulgu kaydı, risk düzeyine göre terminler, düzeltmelerin doğrulanması ve tekrarlayan bulguların yönetimce düzenli gözden geçirilmesi gerekir.
İmalat iş güvenliği denetimini kim yapmalı?
Süreçleri ve tehlikelerini bilen yetkin bir kişi; genellikle iş güvenliği uzmanı ya da eğitimli bir amir, alan sorumlusu ve alandan en az bir çalışanla birlikte. Elektrik, basınçlı ekipman ve kaldırma ekipmanı gibi özel bilgi isteyen konularda ilgili uzmanlar ve periyodik kontroller için yetkili kişiler devreye girmelidir. Denetçileri zaman zaman alanlar arasında değiştirin; insan her gün gördüğü tehlikeyi fark etmez hale gelir.
Denetimde ciddi ve yakın bir tehlike görülürse ne yapılmalı?
İşi hemen durdurun ya da ekipmanı ayırın, alan yöneticisine bildirin, bulguyu ve yapılanı kayda geçirin; raporu beklemeyin. Çalışanlar da ciddi ve yakın tehlike karşısında çalışmaktan kaçınma hakkına sahiptir (6331 Madde 13). İş, yetkili bir kişi tehlikenin kontrol altına alındığını teyit ettikten sonra, tercihen denetçi düzeltmeyi gördükten sonra yeniden başlamalıdır.
Fabrika iş müfettişi denetimine nasıl hazırlanılır?
Önce risk değerlendirmesinin, acil durum planının ve eğitim kayıtlarının güncel olduğunu kontrol edin. Ardından EK-III periyodik kontrol raporlarını (forklift, pres, elektrik ve topraklama, basınçlı kaplar), onaylı defterdeki tespitlerin akıbetini ve açık bulgulardaki geçici önlemleri gözden geçirin. Son olarak bu listedeki makine koruyucusu, LOTO ve kimyasal maddelerini sahada bizzat dolaşarak kontrol edin.
Sonuç
İmalat iş güvenliği denetimi, yalnızca yazılı olanı değil sahada olanı kontrol ettiğinde işe yarar. Yukarıdaki 60 madde fabrikalarda en sık görülen tehlikeleri izliyor ve her biri dayanağını gösteriyor; böylece her bulgu açıklanabilir ve savunulabilir.
En yüksek riskli alanlardan başlayın, işi yapılırken izleyin ve uygun çıkmayan her maddeyi fotoğraflı, sorumlusu ve termini belli bir bulgu olarak yazın. Sonra her düzeltmeyi kapatmadan önce doğrulayın. Bir sonraki kazayı önleyen, işaretlenmiş kutulardan çok bu son adımdır.
İmalat kontrol listelerinizi hazırlamak, bulguları fotoğraf üzerinde işaretlemek, Fine-Kinney ile puanlamak ve denetim raporunu sahadan ayrılmadan göndermek için FindRisk'i indirin.
FindRisk'i Dene
Güvenlik iş akışınızı modernleştirmeye hazır mısınız?
Yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri yapın, raporları anında oluşturun ve ekibinizi güvende tutun — her yerde, her zaman.
