Ekipman
Elektrikli El Aletleri Kontrol Listesi: Kullanım Öncesi
- Sıklık
- Her kullanımdan önce
- Dolduran
- Aleti kullanan çalışan
- Onaylayan
- Amir
- Kontrol listesi
- 30 madde · 6 bölüm
Elektrikli el aletleri kontrol listesi, kullanıcının matkap, taşlama (spiral), daire testere veya kırıcı gibi bir el aletiyle çalışmaya başlamadan önce yaptığı kısa kontroldür: gövde ve saplar, koruyucular, testere, disk veya taş, kablo ve fiş, batarya ya da hava hortumu ve şalter. Bu form kablolu, şarjlı (akülü) ve pnömatik (havalı) el aletlerini kapsar. Kritik bir maddede uygunsuzluk çıkan alet, onarılana kadar etiketlenerek kullanım dışı bırakılır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin Ek-III'ü (madde 1.3), iş ekipmanlarının her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrol edilmesini, gözle muayene ve fonksiyon denemesinin kayıt altına alınmasını ister. Bakanlığın Güvenli İnşaat bilgi kartları da gövdesi kırık veya çatlak, kablosu ya da yalıtımı hasarlı aletlerin kullanılmamasını söyler. ABD'de OSHA 29 CFR 1910.334(a)(2), fişli taşınabilir ekipmanın ve uzatma kablolarının her vardiyada kullanımdan önce gözle kontrol edilmesini zorunlu tutar.
Bu kullanıcı kontrolü, yetkili kişilerce yapılan kontrol ve testlerin ya da imalatçının kullanım kılavuzundaki bakımın yerine geçmez. Aletin bağlandığı priz, pano ve uzatma kabloları için elektrik güvenliği kontrol listemize, titreşimli aletler için el-kol titreşimi risk değerlendirmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kontrol listesi nasıl kullanılır
- Listeyi vardiyadaki ilk kullanımdan önce ve her farklı alete geçtiğinizde doldurun.
- Gözle kontrolleri alet kapalı ve enerjisi kesikken yapın: fiş çekili, batarya çıkarılmış veya hava hortumu ayrılmış olsun.
- Aletinizde olmayan bölümleri Kapsam dışı işaretleyin: şarjlı bir matkapta kablo ya da hava hortumu kontrolü yoktur.
- Aleti şalteri kapalıyken yeniden bağlayın, ardından kısa çalışma denemesini diğer çalışanlardan uzakta yapın.
- Kritik bir madde uygun değilse aleti kullanmayın: "Kullanmayın" etiketi asın, amirinize teslim edin ve başka bir alet alın.
- Kullanım kılavuzunda modele özel kontroller varsa listeye ekleyin; doldurulan formu alet kayıtlarıyla birlikte saklayın.
Kontrol listesi: Elektrikli El Aletleri Kontrol Listesi: Kullanım Öncesi
Denetim bilgileri
Alet, koruyucular ve uç (enerji kesik)
- 1.
Alet, yapılacak işe ve kullanılacağı ortama uygun
Islak veya nemli ortam gibi sınırlamalar için kullanım kılavuzuna bakın.
UygunUygun değilKapsam dışı - 2.
Gövde ve saplarda kırık veya çatlak yok; gevşek ya da eksik vida veya parça yokKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 3.
Alet kuru; toz, yağ veya başka maddelerle aşırı kirlenmemiş
Dayanak: [8]
UygunUygun değilKapsam dışı - 4.
Alet, kablo veya fiş üzerinde yanık izi ya da renk değişimi yokKritik
Bunlar aşırı ısınma belirtisidir.
Dayanak: [8]
UygunUygun değilKapsam dışı - 5.
Aletin tasarımında bulunan bütün koruyucular takılı, hasarsız ve doğru konumda sabitlenmişKritik
Taşlama makinesinde koruyucu, taş ile sizin aranızda durur.
UygunUygun değilKapsam dışı - 6.
Daire testerede alt koruyucu serbestçe hareket ediyor ve kendiliğinden kapanarak testereyi örtüyorKritik
Diğer aletlerde Kapsam dışı işaretleyin.
Dayanak: [4]
UygunUygun değilKapsam dışı - 7.
Takılı testere, disk veya taşta çatlak ya da gözle görülür hasar yokKritik
Taşlama taşını takmadan önce dikkatle inceleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 8.
Taşlama makinesinde taşın üzerinde yazan en yüksek devir, aletin devrinden düşük değilKritik
Taşın üzerindeki devir sayısını (dev/dk) aletin etiketindeki devirle karşılaştırın. Diğer aletlerde Kapsam dışı işaretleyin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 9.
Taşlama taşı veya kesme diski, üzerinde yazan son kullanma tarihini geçmemiş
Diğer aletlerde Kapsam dışı işaretleyin.
Dayanak: [9]
UygunUygun değilKapsam dışı
Kablo, fiş ve besleme (kablolu aletler)
- 10.UygunUygun değilKapsam dışı
- 11.
Kabloda bantla yapılmış ek veya derme çatma onarım yokKritik
Dayanak: [8]
UygunUygun değilKapsam dışı - 12.
Kablonun dış kılıfı fişe ve alete girdiği yerde sıkıca tutuluyor; içteki renkli damarlar görünmüyorKritik
Dayanak: [8]
UygunUygun değilKapsam dışı - 13.
Fiş çatlak değil, uçları düzgün; hiçbir uç ya da topraklama kontağı sökülmemiş veya değiştirilmemişKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 14.
Alet ya çift yalıtımlı olarak işaretlenmiş ya da topraklı kablo ve fişe sahipKritik
Aletin etiketinde çift yalıtım işaretini arayın. İşareti göremiyorsanız aleti topraklama gerektiren alet olarak kabul edin.
UygunUygun değilKapsam dışı - 15.
Kullanılan uzatma kablosu, fişi ve priziyle birlikte hasarsız ve alete uygunKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 16.
Geçici veya şantiye beslemesinde kullanılan priz kaçak akım koruma cihazıyla korunuyor
Bu madde ABD kuralına (OSHA 1910.304(b)(3)) dayanır; işyerinizin elektrik kurallarını esas alın.
UygunUygun değilKapsam dışı
Batarya ve şarj aleti (şarjlı aletler)
- 17.
Batarya ve şarj aleti, üreticinin bu alet için önerdiği tipte
Dayanak: [2]
UygunUygun değilKapsam dışı - 18.
Bataryada çatlak, şişme veya başka bir şekil bozukluğu yok; batarya alete sıkıca oturuyorKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 19.
Şarj aleti, kablosu ve fişi hasarsız
Dayanak: [8]
UygunUygun değilKapsam dışı
Hava hortumu ve bağlantılar (pnömatik aletler)
- 20.
Hava hortumunda kesik, çatlak veya aşınmış bölge yokKritik
Dayanak: [2]
UygunUygun değilKapsam dışı - 21.
Alet hortuma, üreticinin belirttiği bağlantı elemanları (kelepçe vb.) ile kendiliğinden ayrılmayacak şekilde bağlanmışKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 22.
Darbeli aletlerde keski veya ucu tutan emniyet klipsi ya da tutucu takılı ve sağlamKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 23.
Besleme basıncı alete uygun ayarlanmış; hortum ve bağlantı elemanlarının izin verilen basıncını aşmıyorKritik
UygunUygun değilKapsam dışı - 24.
İç çapı 1/2 inç (12,7 mm) üzerindeki hortumda, besleme veya branşman hattında emniyet tertibatı var
Tertibat, hortum arızalanırsa basıncı düşürür. Bu madde ABD kuralına (OSHA 1926.302(b)(7)) dayanır.
UygunUygun değilKapsam dışı - 25.
Çivi veya zımba tabancasının namlusundaki emniyet tertibatı çalışıyor; alet yalnızca iş parçasına bastırıldığında ateşliyorKritik
Diğer aletlerde Kapsam dışı işaretleyin.
Dayanak: [5]
UygunUygun değilKapsam dışı
Çalışma denemesi (bağlı, yüksüz)
- 26.
Şalter çalışıyor; tetik bırakıldığında veya şalter kapatıldığında alet duruyorKritik
Kilitleme düğmesi varsa aynı parmağın tek hareketiyle açılmalıdır.
UygunUygun değilKapsam dışı - 27.
Kısa bir yüksüz çalıştırmada alet normal şekilde çalışmaya başlıyor, çalışıyor ve duruyorKritik
Taş veya testere devrini alırken dönme düzleminin dışında durun.
UygunUygun değilKapsam dışı
Sonuç
Kritik madde: uygun değilse iş durdurulur ve düzeltilmeden devam edilmez.
Onay
Aleti kullanan
Amir
Bu kontrol listesini telefonunuzdan uygulayın
FindRisk denetimi birkaç dokunuşa indirir: düzenleyip şablon olarak kaydedebileceğiniz yapay zeka destekli kontrol listeleri, fotoğraf üzerinde yapay zeka ile tehlike analizi, Fine-Kinney risk puanlaması ve anında PDF rapor.
FindRisk'i İndirYasal dayanak ve kaynaklar
- [1] Türkiye: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete, 25.04.2013) — Madde 5 (işe uygun ekipman); Ek-I 2.3 ve 2.8 (durdurma, koruyucular); Ek-III 1.3 - 1.3.2: her çalışmaya başlamadan önce operatör kontrolü, gözle muayene ve fonksiyon denemesi, kusurlu ekipmanın kullanım dışı bırakılması.
- [2] Türkiye: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İSGGM, Güvenli İnşaat Bilgi Kartı: El Aletleri, Kontrol Tedbirleri — Elektrikli, şarjlı ve pnömatik el aletleri için kontrol tedbirleri (rehber niteliğinde). Aynı serinin 1 numaralı kartı tehlikeleri anlatır.
- [3] ABD: OSHA 29 CFR 1910.334, Use of equipment — (a)(2) fişli taşınabilir ekipmanın her vardiyada kullanım öncesi gözle kontrolü ve kusurlu olanların hizmetten alınması; (a)(3) topraklamalı ekipman.
- [4] ABD: OSHA 29 CFR 1910.243, Guarding of portable powered tools — (a)(1) daire testere koruyucuları; (a)(2) şalter ve kumandalar; (a)(4) çatlak testereler; (b)(1) uç tutucular; (c) taşlama taşı koruyucuları, takmadan önce inceleme ve mil devri.
- [5] ABD: OSHA 29 CFR 1926.302, Power-operated hand tools (with 1926.300, General requirements) — 1926.302(a)(1) çift yalıtımlı veya topraklı elektrikli aletler; (b)(1) - (b)(7) pnömatik aletler ve hortumlar. 1926.300(b)(1) kullanımda koruyucuların takılı olması; 1926.300(d) şalterler.
- [6] ABD: OSHA 29 CFR 1910.304, Wiring design and protection — (b)(3)(ii) geçici tesisatta kaçak akım koruması; (g)(6)(vi) ve (vii) elde kullanılan motorlu aletlerin topraklanması ve çift yalıtım istisnası.
- [7] ABD: OSHA 3080, Hand and Power Tools (2002, revised) — OSHA'nın özet kitapçığı: her aletin kullanım öncesi incelenmesi, hasarlı elektrikli aletlerin "Do Not Use" etiketiyle ayrılması, taşlama taşı ve pnömatik alet önlemleri.
- [8] Birleşik Krallık: HSE, Maintaining portable electrical equipment, HSG107 (Third edition, 2013) — Paragraf 38 ve 39: kullanıcı kontrolleri ve arıza bulunduğunda yapılacaklar; Tablo 1: önerilen başlangıç aralıkları (yasal zorunluluk değildir).
- [9] Birleşik Krallık: HSE, Safety in the use of abrasive wheels, HSG17 (Third edition, 2000) — Paragraf 15 (el makinelerinde kullanılan organik bağlayıcılı taşların son kullanma tarihi); 18 (inceleme ve ses testi); 28 (en yüksek çalışma hızı işareti); 68 (taşınabilir makinelerde koruyucular).
Sürüm 1 · Güncellendi 20 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/elektrikli-el-aletleri-kontrol-listesi/
Bu kontrol listesini telefonunuzdan doldurun. FindRisk'i indirmek için tarayın: listeyi uygulayın, fotoğraf ekleyin, riskleri puanlayın ve PDF raporu dakikalar içinde paylaşın.
Sürüm 1 · Güncellendi 20 Kasım 2026 · findrisk.net/tr/kontrol-listeleri/elektrikli-el-aletleri-kontrol-listesi/
Sık sorulan sorular
Elektrikli el aletleri ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Her kullanımdan önce. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III madde 1.3, iş ekipmanlarının her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrol edilmesini ister. ABD'de OSHA 1910.334(a)(2) de fişli taşınabilir ekipman için her vardiyada kullanım öncesi gözle kontrol şartı koyar.
Kontrolde hasarlı çıkan el aleti ne yapılmalı?
Kullanılmaz. Yönetmeliğin Ek-III madde 1.3.2 hükmüne göre çatlak, aşırı aşınma ve benzeri tespit edilen iş ekipmanı kullanım dışı bırakılır. Bakanlığın el aletleri bilgi kartı da yalıtımı bozulmuş ya da kablosu hasar görmüş aletlerin kullanılmamasını söyler. Alete "Kullanmayın" etiketi asın, amirinize bildirin ve onarım yetkin bir kişi tarafından yapılana kadar aleti ayrı tutun.
Elektrikli el aletleri periyodik kontrole tabi mi?
Yönetmeliğin 7. maddesine göre periyodik kontrol, Ek-III'teki tablolarda yer alan ekipman ve ekipman grupları için zorunludur. Tablolarda veya standartlarda aralık belirtilmemişse Ek-III madde 1.4 imalatçının öngördüğü aralık ve kriterleri, bu da yoksa risk değerlendirmesini esas alır. Kullanım öncesi kontrol ise her iş ekipmanı için geçerlidir ve bu formun konusudur.
Şarjlı (akülü) el aletlerinde de kontrol gerekir mi?
Evet. Kablo kaynaklı tehlikeler ortadan kalksa da koruyucu, disk, testere ve şalter riskleri aynıdır. Bakanlığın bilgi kartları bataryadan kaynaklanan patlama riskine dikkat çeker; yalnızca üreticinin önerdiği bataryaların kullanılmasını ve bataryaların o alet için üretilmiş şarj aletiyle doldurulmasını ister. Şarj aletinin kablosu ve fişi de kablolu bir alet gibi kontrol edilir.
Taşlama makinesinde (spiral) kullanımdan önce nelere bakılır?
Koruyucuya, taşa ve devir sayısına. OSHA 1910.243(c), taşların koruyucuyla kullanılmasını, takılmadan hemen önce dikkatle incelenmesini ve makine devrinin taşın üzerinde yazan en yüksek devirle karşılaştırılmasını ister. İngiltere'deki HSE'nin HSG17 rehberine göre el makinelerinde kullanılan organik bağlayıcılı taşlar, üretimden itibaren üç yıllık bir son kullanma tarihi taşır.
